Bảo đảm người lao động được hưởng trọn thành quả phát triển

Tại phiên thảo luận toàn thể sáng 30/10 về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và dự kiến kế hoạch năm 2026, đại biểu Quốc hội Đinh Ngọc Quý (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai) đề nghị Chính phủ sớm có giải pháp cụ thể giúp người lao động được hưởng thành quả của tăng trưởng, bảo đảm an sinh xã hội bền vững và lâu dài.

Đại biểu Đinh Ngọc Quý cho rằng, các báo cáo của Chính phủ đã nêu rõ những hạn chế về năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển của khu vực doanh nghiệp, tuy nhiên cần có đánh giá sâu hơn để cải thiện chất lượng tăng trưởng doanh nghiệp.

Đại biểu Quốc hội Đinh Ngọc Quý (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai). Ảnh QH

Theo thống kê, năm 2024 cả nước có khoảng 940.000 doanh nghiệp đang hoạt động, con số này dự kiến năm 2025 sẽ đạt gần 1 triệu. Tuy nhiên, chỉ khoảng 82-85% trong số đó thực sự có kết quả sản xuất - kinh doanh hiệu quả. Bên cạnh đó, số lao động đang làm việc trong khu vực doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng số người tham gia bảo hiểm xã hội.

Báo cáo của Chính phủ về tình hình thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội năm 2024 cho thấy, mới có khoảng 600.000 doanh nghiệp tham gia bảo hiểm xã hội cho người lao động, trong đó 550.000 doanh nghiệp thuộc khu vực ngoài quốc doanh và khoảng 30.000 doanh nghiệp FDI. Tuy nhiên, tình trạng nợ, chậm đóng bảo hiểm xã hội của người sử dụng lao động vẫn còn khá phổ biến, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động.

Để khắc phục tình trạng này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, trong đó có nội dung hỗ trợ người lao động tại các doanh nghiệp không có khả năng đóng bảo hiểm xã hội trước ngày 1/7/2024. Đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo triển khai kịp thời để giảm bớt khó khăn cho người lao động, đặc biệt là nhóm bị ảnh hưởng do doanh nghiệp giải thể hoặc ngừng hoạt động.

Cùng với việc tiếp tục thực hiện các giải pháp phát triển khu vực kinh tế tư nhân, đại biểu cho rằng Chính phủ cần chú trọng hơn đến chất lượng an sinh xã hội, coi đây là yếu tố nền tảng cho sự phát triển bền vững. “Người lao động cần thực sự được hưởng thành quả của tăng trưởng, được bảo đảm phúc lợi và an sinh xã hội lâu dài”, ông Quý nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, đại biểu Đinh Ngọc Quý cũng lưu ý tới vấn đề thích ứng với tốc độ già hóa dân số. Theo dự báo, chỉ trong khoảng 15 năm nữa, Việt Nam sẽ bước ra khỏi thời kỳ dân số vàng và tiến vào giai đoạn dân số già, thậm chí có thể sớm hơn nếu mức sinh tiếp tục giảm dưới mức thay thế.

Từ kinh nghiệm của nhiều quốc gia, đại biểu cảnh báo nếu không chuẩn bị sớm, Việt Nam sẽ phải đối mặt với hệ lụy nặng nề về kinh tế, tài chính, y tế và hạ tầng xã hội, không chỉ đơn thuần là tình trạng thiếu hụt lao động. Ông đề nghị Chính phủ nghiên cứu sớm các mô hình bảo hiểm mới như bảo hiểm chăm sóc, bảo hiểm dài hạn hay bảo hiểm điều dưỡng - vốn đã được nhiều quốc gia áp dụng để hỗ trợ người cao tuổi.

Đại biểu đồng thời đề xuất sớm sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội và Luật Bảo hiểm y tế nhằm chủ động ứng phó với bối cảnh dân số già đang đến gần, bảo đảm hệ thống an sinh xã hội thích ứng linh hoạt và bền vững trong giai đoạn phát triển mới.