TP. Hồ Chí Minh cần tháo gỡ điểm nghẽn để đẩy nhanh các dự án TOD

Thông tin trên được Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cung cấp tại họp báo về tình hình kinh tế - xã hội của thành phố chiều 24/9.

Theo kế hoạch, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu hoàn thành 8 tuyến và đoạn tuyến đường sắt ưu tiên trong 4 năm tới. Song song với việc đầu tư hạ tầng đường sắt, thành phố phải triển khai quy hoạch phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), qua đó tổ chức không gian đô thị đồng bộ với mạng lưới đường sắt.

Đây là khối lượng công việc lớn, trong khi tiến độ của các đồ án TOD phụ thuộc vào nhiều thủ tục và điều kiện liên quan.

TP. Hồ Chí Minh: Nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ để đẩy nhanh các dự án TOD

Áp lực từ quy hoạch, mặt bằng và nguồn vốn

Một trong những nguy cơ ảnh hưởng tiến độ là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Đặc biệt, tại các tuyến xuyên tâm khu vực nội đô, nơi có mật độ dân cư cao, việc thực hiện các thủ tục về đất đai, bồi thường và tái định cư có thể kéo dài, tác động trực tiếp đến tiến độ triển khai.

Bên cạnh đó, nhu cầu vốn cho các dự án rất lớn. Thành phố phải đồng thời cân đối nguồn vốn đầu tư công và nghiên cứu phương án huy động nguồn lực theo phương thức đối tác công tư (PPP). Việc sớm hoàn thiện cơ chế và phương án huy động vốn được xác định là một trong những yêu cầu quan trọng để bảo đảm tiến độ.

Theo định hướng của TP. Hồ Chí Minh, TOD không chỉ giới hạn ở việc phát triển công trình quanh nhà ga mà hướng tới tổ chức lại không gian đô thị với nhà ở, thương mại, dịch vụ, văn phòng và công trình công cộng trong cùng một khu vực. Giao thông công cộng được xác định là phương thức di chuyển chủ đạo, đồng thời tăng khả năng tiếp cận nhà ga bằng đường đi bộ và xe đạp.

Quy mô phát triển tại các khu vực TOD cũng phải phù hợp với năng lực đáp ứng của hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Thành phố đồng thời định hướng khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ đất, không gian ngầm và không gian trên cao, gắn với yêu cầu phát triển xanh, tiết kiệm năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nghị quyết 21/2026/NQ-HĐND của HĐND TP. Hồ Chí Minh, có hiệu lực từ ngày 19/6/2026, quy định việc lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch khu vực TOD đối với đường sắt quốc gia, đường sắt địa phương; đồng thời quy định phương án tuyến, vị trí công trình và tổng mặt bằng tuyến đối với đường sắt địa phương trên địa bàn thành phố.

Trong quá trình lập quy hoạch, các cơ quan chuyên môn phải phối hợp để thực hiện đồng thời nhiều công việc như lập quy hoạch, lấy ý kiến cộng đồng dân cư, đánh giá môi trường chiến lược và thẩm định đa ngành. Vì vậy, việc tổ chức phối hợp thống nhất được xem là yếu tố quan trọng để hạn chế phát sinh, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ.

Thành phố đang tính toán các giải pháp gồm hoàn thiện phương án huy động vốn, xây dựng quy trình bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thống nhất theo cơ chế đặc thù, đồng thời tăng cường kiểm soát tiến độ từng đồ án, từng dự án.

Hàng loạt khu vực đang triển khai quy hoạch TOD

Theo thông tin được cung cấp tại họp báo, nhiều khu vực TOD tại TP. Hồ Chí Minh đang được triển khai theo các mốc thời gian khác nhau.

Metro số 2, đoạn Bến Thành - Tham Lương đã được phê duyệt ranh giới quy hoạch TOD. Thành phố đang hoàn thiện hồ sơ và dự kiến trình thẩm định, phê duyệt quy hoạch trong tháng 12/2026.

Khu vực ga Thủ Thiêm cũng đã được phê duyệt ranh giới TOD, dự kiến hoàn thành thẩm định, phê duyệt quy hoạch trong khoảng tháng 12/2026 đến tháng 1/2027.

Đối với khu vực ga Bình Khánh và đoạn Tham Lương - Củ Chi, thành phố dự kiến hoàn thành báo cáo rà soát ranh giới trong quý IV/2026 và phê duyệt quy hoạch trong giai đoạn quý I-III/2027.

Với Metro số 1, đoạn Bến Thành - Suối Tiên, thành phố đang lấy ý kiến về ranh giới TOD, dự kiến trình phê duyệt trong tháng 10/2026 và phê duyệt quy hoạch trong quý I-II/2027.

Đối với tuyến đường sắt tốc độ cao Bến Thành - Cần Giờ, ranh giới TOD đang được rà soát, dự kiến hoàn thành việc lập và phê duyệt quy hoạch trong quý I-III/2027.

Các tuyến Thủ Thiêm - Long Thành, Metro số 4, giai đoạn 1 Metro số 6, Suối Tiên - Thành phố mới Bình Dương và tuyến đường sắt đô thị số 2 đoạn Thành phố Thủ Dầu Một - TP. Hồ Chí Minh dự kiến hoàn thành báo cáo rà soát ranh giới TOD trong quý IV/2026. Việc triển khai quy hoạch sẽ được thực hiện đồng bộ sau khi phương án tuyến được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Việc triển khai đồng thời nhiều tuyến đường sắt và khu vực TOD đang đặt ra yêu cầu lớn về sự đồng bộ giữa quy hoạch giao thông và quy hoạch đô thị. TP. Hồ Chí Minh cũng đang xây dựng lộ trình phát triển mạng lưới đường sắt đô thị với mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành khoảng 255 km, trong đó 8 tuyến được xác định ưu tiên trong giai đoạn 2026-2030.

Trong bối cảnh đó, tiến độ quy hoạch TOD không chỉ quyết định khả năng khai thác hiệu quả quỹ đất quanh các nhà ga mà còn liên quan trực tiếp đến việc tổ chức lại không gian đô thị, phát triển giao thông công cộng và huy động nguồn lực cho hạ tầng trong những năm tới.