Trước tình hình giai đoạn già hóa dân số dự kiến vào năm 2036, Việt Nam đang đối mặt với một thách thức nghiêm trọng về việc tận dụng nguồn nhân lực của người cao tuổi (NCT). Hội thảo "Chia sẻ kinh nghiệm về tư vấn khởi nghiệp, dạy nghề và việc làm cho người cao tuổi" tổ chức tại Hà Nội ngày 26/9, do Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam phối hợp cùng nhiều tổ chức, đã làm rõ bức tranh thực trạng và giải pháp của vấn đề này.
Theo ông Phan Văn Hùng, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam, hiện tại, có 221 ngàn người cao tuổi đang làm chủ các cơ sở sản xuất và kinh doanh. Nhiều trong số họ đã khởi nghiệp thành công và xây dựng vị thế, vai trò của mình trong xã hội. Tuy nhiên, những khó khăn về đất đai, trụ sở, vay vốn phát triển sản xuất kinh doanh, kiến thức và kinh nghiệm quản trị doanh nghiệp, tiêu thụ sản phẩm, quản lý rủi ro, và chính sách thuế đang gặp phải đã khiến quá trình khởi nghiệp của người cao tuổi trở nên khó khăn.
Đối với việc dạy nghề cho người cao tuổi, ông Hùng cho rằng, xã hội thường có quan niệm rằng họ cần được nghỉ ngơi và không phải là đối tượng áp dụng chế độ đào tạo nghề. Điều này làm cho Nhà nước chưa thiết lập các chính sách và chế độ đào tạo nghề cho người lao động cao tuổi, mặc dù họ cũng là một phần quan trọng của lực lượng lao động trong xã hội.
Theo thống kê, trong độ tuổi 60-69, có 50,4% người cao tuổi vẫn đang lao động và tạo ra thu nhập cho bản thân và gia đình. Tuy nhiên, hầu hết trong số họ tham gia lao động trong khu vực phi chính thức, đối mặt với những khó khăn như định kiến và phân biệt về tuổi tác, khó khăn trong tìm kiếm việc làm và nguồn vốn để sản xuất, kinh doanh. Hệ thống chính sách liên quan đến sử dụng lao động NCT của Việt Nam cũng còn nhiều bất cập. Mặc dù có Luật Người cao tuổi có những điều khoản quy định về việc làm đối với NCT, nhưng hầu như chưa được triển khai. Luật việc làm không có quy định đối với nhóm NCT.
TS.Trương Anh Dũng, Tổng cục trưởng Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, nhấn mạnh rằng, hiện nay, số người cao tuổi được hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm rất ít. Các chính sách hiện nay tập trung chủ yếu vào việc chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, không có quy định cụ thể về các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và việc làm cho họ.
Tại hội thảo, nhiều giải pháp để phát huy vai trò của NCT trong xã hội già hóa đã được đề xuất. Các giải pháp bao gồm tuyên truyền thay đổi nhận thức về lao động và việc làm cho NCT, phát triển các dịch vụ giới thiệu việc làm, giải pháp về vốn cho sản xuất và kinh doanh, các chính sách khuyến khích sử dụng lao động sau khi nghỉ hưu, và đào tạo, dạy nghề phù hợp cho người cao tuổi.
Việc tận dụng nguồn nhân lực của người cao tuổi là một phần quan trọng của việc đối phó với sự già hóa dân số ở Việt Nam. Đòi hỏi sự hỗ trợ từ chính phủ và xã hội để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho NCT tham gia vào lao động và khởi nghiệp. Đồng thời, cần xem xét và cải thiện các chính sách liên quan để đảm bảo sự công bằng và bền vững trong việc sử dụng lao động của họ.
P.V (t/h)
