Ai được mua nhà ở xã hội và người đang thuê có được đăng ký?

Đang thuê nhà ở xã hội có được đăng ký mua?

Một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm là đã thuê nhà ở xã hội thì có thể tiếp tục đăng ký mua một căn nhà ở xã hội khác hay không.

Mua nhà ở xã hội là giấc mơ an cư của hàng triệu người có thu nhập thấp và trung bình. Tuy nhiên, thủ tục phức tạp và các quy định pháp lý khắt khe thường khiến nhiều người bối rối.

Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 78 Luật Nhà ở năm 2023, các đối tượng thuộc diện được mua, thuê mua nhà ở xã hội phải đáp ứng điều kiện về nhà ở. Trong đó, người đăng ký phải chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình tại tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi có dự án nhà ở xã hội; chưa được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội; chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở dưới mọi hình thức tại địa phương nơi có dự án.

Quy định này cũng đặt ra yêu cầu đối với một số trường hợp đang có nhà ở nhưng diện tích bình quân đầu người thấp hơn mức diện tích nhà ở tối thiểu. Riêng những người thuộc một số nhóm đối tượng quy định tại Luật Nhà ở còn phải đáp ứng điều kiện không đang ở nhà ở công vụ.

Từ quy định trên, tại thời điểm đăng ký mua nhà ở xã hội, người thuộc các nhóm đối tượng được quy định tại khoản 1, 4, 5, 6, 7, 8, 9 và 10 Điều 76 Luật Nhà ở năm 2023 phải chưa mua, thuê mua nhà ở xã hội và không đang thuê nhà ở xã hội.

Như vậy, trường hợp một người đang thuê nhà ở xã hội thì không đáp ứng điều kiện nêu trên để đăng ký mua nhà ở xã hội tại thời điểm đó.

Điều này cũng giải thích vì sao việc một số người đang thuê nhà ở xã hội sau đó có thể mua nhà cần được xem xét theo thời điểm và điều kiện pháp lý cụ thể, thay vì chỉ căn cứ vào việc họ từng là người thuê.

Người có công giúp đỡ cách mạng có được ưu tiên mua?

Một trường hợp khác liên quan đến chính sách nhà ở xã hội là người có công.

Theo khoản 1 Điều 76 Luật Nhà ở năm 2023, người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng thuộc nhóm đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Các nhóm đối tượng được ưu tiên mua nhà ở xã hội theo quy định tại Điều 49 Luật Nhà ở 2014. Việc xác định đúng đối tượng là bước đầu tiên và quan trọng nhất để hồ sơ của bạn được xem xét và phê duyệt (Ảnh: https://congchungnguyenhue.com).

Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 ngày 9/12/2020 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Ưu đãi người có công với cách mạng quy định người có công với cách mạng bao gồm người có công giúp đỡ cách mạng.

Cùng với đó, khoản 1 và điểm d khoản 2 Điều 99 Nghị định số 131/2021/NĐ-CP ngày 30/12/2021 của Chính phủ quy định các đối tượng thuộc diện được hỗ trợ cải thiện nhà ở, trong đó có người có công giúp đỡ cách mạng. Một hình thức hỗ trợ là giải quyết cho mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội không phải do Nhà nước đầu tư xây dựng theo quy định của pháp luật về nhà ở.

Do đó, trường hợp một người được xác định là người có công giúp đỡ cách mạng theo điểm m khoản 1 Điều 3 Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng thì thuộc nhóm đối tượng được mua nhà ở xã hội.

Tuy nhiên, việc thuộc nhóm đối tượng người có công không đồng nghĩa đương nhiên được mua nhà ở xã hội. Người đăng ký vẫn phải đáp ứng các điều kiện liên quan theo pháp luật về nhà ở, trong đó có điều kiện về nhà ở và các yêu cầu khác đối với việc mua nhà ở xã hội.

Với trường hợp cụ thể của người từng là thanh niên xung phong, có giấy chứng nhận tham gia dân công hỏa tuyến và được hưởng chế độ trợ cấp một lần theo Quyết định số 49/2015/QĐ-TTg, việc có thuộc diện người có công giúp đỡ cách mạng hay không phải căn cứ vào hồ sơ và quy định pháp luật về người có công.

Theo Bộ Xây dựng, việc xác nhận người có công theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng thuộc thẩm quyền hướng dẫn của Bộ Nội vụ.

Như vậy, khi xem xét quyền mua nhà ở xã hội, người dân cần tách bạch hai vấn đề: mình có thuộc nhóm đối tượng được hưởng chính sách hay không và tại thời điểm đăng ký có đáp ứng các điều kiện về nhà ở hay không. Chỉ khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu theo quy định, hồ sơ mới có cơ sở được xem xét giải quyết.