Xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam bứt phá nhờ đầu tư chế biến sâu

Theo Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam (VPA), trong nửa đầu tháng 9/2025, Việt Nam đã xuất khẩu 10.544 tấn hồ tiêu, mang về 69,3 triệu USD. Mỹ vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất với 1.865 tấn, song giảm 15,4% so với kỳ trước. Dù vậy, tính chung 8 tháng đầu năm 2025, ngành hồ tiêu vẫn đạt kết quả khả quan khi kim ngạch tăng gần 28%, dù sản lượng giảm gần 10% xuống còn khoảng 166.500 tấn.

Giá tiêu tăng mạnh là yếu tố quyết định giúp xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng. Bình quân, giá tiêu đen đạt 6.335 USD/tấn, còn tiêu trắng vượt ngưỡng 8.500 USD/tấn, mức cao hiếm thấy trong nhiều năm qua. Đây là dấu hiệu tích cực, cho thấy thị trường hồ tiêu thế giới đang trong chu kỳ khan hiếm nguồn cung.

Theo Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam (VPA), diễn biến thị trường hiện nay phản ánh nghịch lý: Sản lượng giảm nhưng kim ngạch tăng. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ biến động cung – cầu toàn cầu. Hai quốc gia sản xuất hồ tiêu lớn là Ấn Độ và Indonesia đang gặp khó do thời tiết cực đoan, diện tích canh tác giảm, khiến nguồn cung thế giới sụt mạnh.

Trong nửa đầu tháng 9/2025, Việt Nam đã xuất khẩu 10.544 tấn hồ tiêu, mang về 69,3 triệu USD.

Là nước xuất khẩu hồ tiêu số 1 thế giới, Việt Nam đang hưởng lợi từ đợt tăng giá này. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá lớn vào xuất khẩu thô vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam (VPA) cảnh báo, giá cao chỉ mang lại lợi ích ngắn hạn. Nếu sản lượng tiếp tục giảm, Việt Nam có thể đánh mất vị thế dẫn đầu.

Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam (VPA) nhận định, giá cao mang lại lợi nhuận tốt cho người trồng và doanh nghiệp, nhưng nếu không nhanh chóng đầu tư cho chế biến sâu, cơ hội này sẽ chỉ mang tính tạm thời.

Thực tế, tỷ lệ hồ tiêu chế biến sâu tại Việt Nam hiện mới chỉ chiếm khoảng 15 – 20% tổng sản lượng, phần còn lại chủ yếu vẫn là tiêu thô. Trong khi đó, các sản phẩm tiêu xay, tinh dầu hay chiết xuất tiêu có giá trị gấp 2 – 3 lần so với hạt thô.

Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cho biết, thị trường Mỹ và châu Âu hiện ưu tiên sản phẩm đã qua chế biến, đạt chuẩn an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Nếu Việt Nam không đầu tư mạnh vào khâu này, cơ hội mở rộng thị phần sẽ bị thu hẹp.

Thực tế đã chứng minh điều đó. Một số doanh nghiệp tiên phong xuất khẩu trực tiếp sản phẩm chế biến vào các chuỗi siêu thị và hãng gia vị lớn ở châu Âu đã ghi nhận biên lợi nhuận tăng đáng kể, đồng thời ký được các hợp đồng dài hạn, ít chịu tác động từ biến động giá quốc tế.

Bên cạnh yếu tố giá, xu hướng tiêu dùng toàn cầu cũng đang dịch chuyển mạnh. Người tiêu dùng hiện ưu tiên sản phẩm tiện lợi, an toàn và thân thiện với môi trường. Hồ tiêu không chỉ còn là gia vị mà đã trở thành nguyên liệu cho ngành dược phẩm, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng là những lĩnh vực có giá trị gia tăng rất cao.

Các chuyên gia cho rằng, Việt Nam cần tận dụng “lợi thế giá cao” hiện tại để tái đầu tư, phát triển vùng nguyên liệu bền vững và đẩy mạnh chế biến sâu. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn mở ra cơ hội tham gia vào các chuỗi công nghiệp mới.

Theo các chuyên gia, để phát triển bền vững, ngành hồ tiêu Việt Nam cần tập trung vào ba hướng trọng tâm. Trước hết, cần đẩy mạnh liên kết vùng nguyên liệu, hình thành các hợp tác xã và vùng trồng đạt chuẩn quốc tế như Rainforest Alliance, Organic hay Fairtrade nhằm đảm bảo chất lượng đồng nhất và truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Song song đó, cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, ứng dụng công nghệ hiện đại để đa dạng hóa sản phẩm như tiêu nghiền, tinh dầu, chiết xuất tiêu, những mặt hàng có giá trị gia tăng cao hơn nhiều so với tiêu thô. Cuối cùng, việc xây dựng thương hiệu quốc gia “Pepper of Vietnam” cần được coi là chiến lược dài hạn, giúp quảng bá hình ảnh hồ tiêu Việt Nam trên thị trường quốc tế, nâng cao uy tín và khẳng định vị thế của ngành trên bản đồ xuất khẩu toàn cầu.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Đầu tư chế biến sâu đòi hỏi vốn lớn, công nghệ cao và đội ngũ kỹ thuật lành nghề. Trong khi đó, quy mô sản xuất của nông dân còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết vùng khiến doanh nghiệp khó đảm bảo nguồn cung ổn định.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc và nhu cầu sản phẩm chế biến tăng nhanh, đây được xem là thời điểm vàng để ngành hồ tiêu Việt Nam tái định vị. Giá hồ tiêu đang ở mức đỉnh trong nhiều năm qua, mang lại lợi nhuận tốt cho cả người trồng lẫn doanh nghiệp. Nếu biết tận dụng cơ hội này để đầu tư đúng hướng, Việt Nam có thể không chỉ giữ vững ngôi vị xuất khẩu số 1 thế giới, mà còn tiến tới trở thành trung tâm chế biến hồ tiêu chất lượng cao của toàn cầu.