Việt Nam có nguy cơ trở thành “công xưởng” sản xuất hàng giả, hàng nhái

Theo số liệu thống kê của ngành quản lý thị trường, các mặt hàng thường được làm giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gồm thực phẩm, thực phẩm chức năng, quần áo, giày dép, dược phẩm, mỹ phẩm, vật tư nông nghiệp, vật liệu xây dựng, điện tử... Hàng giả được mua bán công khai, tràn lan trên các website thương mại, các trang mạng xã hội như Zalo, Facebook...

Vấn nạn hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện nay diễn biến khá phức tạp.

Ông Trần Hữu Linh, Tổng Cục trưởng Tổng cục Quản lý thị trường cho biết, vấn nạn hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện nay diễn biến khá phức tạp. Qua thu thập, nghiên cứu cho thấy hàng giả thường trà trộn cùng với hàng thật, hàng có xuất xứ rõ ràng.

Việc phát hiện vi phạm vì thế gặp khó khăn nhất định. Các đối tượng vi phạm thường xuyên thay đổi phương thức, thủ đoạn và có sự tham gia của các đối tượng nước ngoài, được tổ chức ngày càng tinh vi, có sự câu kết từ khâu sản xuất đến khâu phân phối, sử dụng phương tiện công nghệ, kỹ thuật cao để đối phó các cơ quan chức năng.

Trong đó, tình trạng gian lận thương mại, cạnh tranh không lành mạnh, kinh doanh hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thông qua mạng Internet ngày càng phổ biến và diễn biến phức tạp trong khi các chế tài xử lý vi phạm vẫn chưa hoàn thiện.

Công tác phát hiện và xử lý các vụ việc vi phạm trên nền tảng thương mại điện tử cũng rất khó khăn vì các đối tượng thường sử dụng nhiều tài khoản trên nhiều nền tảng mạng xã hội.

Có đối tượng còn tinh vi hơn, sử dụng phần mềm thay đổi địa chỉ IP (địa chỉ để nhận diện một người khi truy cập internet) nhằm trốn tránh sự quản lý của cơ quan chức năng, gây khó khăn cho công tác thu thập, kiểm tra xử lý các hành vi gian lận thương mại trên nền tảng thương mại điện tử.

Ông Trần Hữu Linh cũng cho biết, năm 2021 lực lượng quản lý thị trường tập trung tiếp tục kiểm tra, kiểm soát trên thương mại điện tử và triển khai đấu tranh phòng ngừa, kiểm tra, xử lý vi phạm tại các địa bàn, tụ điểm nổi cộm về hàng giả, không rõ nguồn gốc xuất xứ và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo ông Linh, việc mua bán online ngày càng trở nên phổ biến, một số thủ đoạn mới đang xuất hiện trên nền tảng thương mại điện tử tập trung vào nhóm hàng hóa có giá trị cao, những mặt hàng do nước ngoài sản xuất. Ngay từ đầu năm 2020, Tổng cục QLTT đã lập một bộ phận đặc nhiệm chuyên trách riêng chống gian lận trên môi trường internet. Qua nắm bắt thông tin và những biện pháp nghiệp vụ, năm 2020, QLTT đã xử lý một số đường dây, ổ nhóm quy mô lớn trên môi trường internet, đặc biệt là mô hình kinh doanh mới, như trên các mạng xã hội, kênh bán hàng đa kênh livestream.

Theo ông Ngô Bách Phong, Phó chủ tịch Hội bảo vệ người tiêu dùng TPHCM, công cụ quản lý của Nhà nước hiện nay cũng chưa theo kịp để bảo vệ người tiêu dùng trước cơn bão hàng gian, hàng giả. Ví dụ như, Luật Bảo vệ người tiêu dùng ra đời năm 2010 có nội dung khi gặp các vấn đề về hàng gian, hàng giả người tiêu dùng có thể đi khiếu nại. Tuy nhiên, khiếu nại ở đâu cũng là một vấn đề khi mà cơ quan quản lý nhà nước cấp thành phố, cấp tỉnh, cấp huyện, cấp phường, xã cũng chưa có bộ phận chuyên tiếp nhận, bảo vệ người tiêu dùng. Ở cấp Trung ương có một bộ phận nằm trong phòng quản lý cạnh tranh của Bộ Công Thương. Hướng dẫn người tiêu dùng tới các tổ chức xã hội để khiếu nại cũng chưa ổn vì các tổ chức xã hội như hội bảo vệ người tiêu dùng cũng chỉ có chức năng tiếp nhận đơn thư, tổ chức hòa giải.

Cuối tháng 3 vừa qua, lực lượng quản lý thị trường tỉnh Ninh Bình đã kiểm tra kho hàng diện tích gần 1.000m² của ông Trần Văn Bản (ở thôn Điềm Khê, xã Gia Trung, huyện Gia Viễn). Kho hàng chứa một lượng lớn các sản phẩm gia dụng, thực phẩm, thực phẩm chức năng, quần áo, đồng hồ... có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, nhập lậu, vi phạm về nhãn hàng hóa, an toàn thực phẩm. Theo cơ quan quản lý thị trường Ninh Bình, đây là kho hàng vi phạm lớn nhất từ trước đến nay tại tỉnh.

P.V