Vị trí việc làm công chức sẽ thay đổi ra sao từ 2026?

Vị trí việc làm công chức sẽ thay đổi ra sao từ 2026?

Bộ Nội vụ đang xây dựng dự thảo nghị định quy định về vị trí việc làm công chức nhằm cụ thể hóa các điểm mới trong Luật Cán bộ, công chức năm 2025. Nội dung trọng tâm của dự thảo là thay đổi nguyên tắc xếp ngạch công chức từ mô hình ngạch – bậc dựa trên bằng cấp, thâm niên sang nguyên tắc xếp ngạch theo vị trí việc làm cụ thể mà công chức đảm nhiệm.

Bộ Nội vụ nêu rõ mục đích ban hành nghị định nhằm quy định chi tiết các nội dung về vị trí việc làm công chức. Đây cũng là căn cứ quan trọng để trả lương và đổi mới công tác tuyển dụng, đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng công chức theo vị trí việc làm. Đồng thời có cơ chế cạnh tranh để nâng cao chất lượng cán bộ, công chức, viên chức và tiến tới bỏ chế độ biên chế "suốt đời".

Theo dự thảo, công chức được phân công vào vị trí nào thì sẽ xếp ngạch tương ứng với vị trí đó, kể cả khi ngạch mới thấp hơn ngạch hiện tại. Tuy nhiên, với những công chức được bổ nhiệm làm lãnh đạo, quản lý, nếu vị trí mới có ngạch chuyên môn thấp hơn thì vẫn được giữ nguyên ngạch cũ. Cách tiếp cận này cho thấy sự phân biệt rõ giữa vị trí chuyên môn và vị trí quản lý, đồng thời bảo đảm tính ổn định trong lộ trình công vụ.

Danh mục vị trí việc làm trong dự thảo được chia thành sáu nhóm chính, bao gồm các vị trí lãnh đạo quản lý tại trung ương và cấp tỉnh, các vị trí công chức nghiệp vụ chuyên ngành, vị trí chuyên môn dùng chung, vị trí hỗ trợ phục vụ, vị trí tại văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND cấp tỉnh, và vị trí tại cấp xã, phường, đặc khu. Tổng cộng có 951 vị trí được liệt kê làm khung danh mục để các cơ quan căn cứ vào đó xác định vị trí việc làm cụ thể theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình.

Dự thảo đề cao vai trò tự chủ và trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong việc xác định và phê duyệt vị trí việc làm, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào hướng dẫn từ trung ương như trước đây. Tại trung ương, các bộ, ngành căn cứ vào danh mục khung của Chính phủ và chức năng quản lý để xác định vị trí công chức. Ở địa phương, UBND tỉnh, thành phố sẽ xác định vị trí việc làm trong các cơ quan chuyên môn, cơ quan hành chính và UBND cấp xã. Đây là bước tiến quan trọng trong phân cấp, giảm thủ tục hành chính và phù hợp với xu hướng sắp xếp lại bộ máy giai đoạn 2025–2030.

Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là việc ban hành chín mẫu bản mô tả công việc và khung năng lực vị trí, áp dụng từ cấp bộ ngành đến cấp xã. Các mẫu này mô tả đầy đủ mục tiêu công việc, nhiệm vụ, tiêu chí đánh giá, quan hệ công tác, điều kiện làm việc, quyền hạn cũng như yêu cầu về trình độ, kinh nghiệm và phẩm chất. Bên cạnh đó, dự thảo cũng cập nhật thêm các yếu tố mới như mức độ hiện đại hóa cơ quan, yêu cầu chuyển đổi số, trang thiết bị làm việc, và chiến lược phát triển nhân lực quốc gia. Riêng với địa phương, khi xác định vị trí cần tính đến đặc điểm dân cư, địa lý, tình hình phát triển kinh tế – xã hội, an ninh trật tự và tốc độ đô thị hóa.

Để đảm bảo cơ cấu hợp lý, dự thảo cũng quy định rõ tỉ lệ công chức được bố trí vào các ngạch cao cấp. Tại cơ quan trung ương, chuyên viên cao cấp tại các vụ chuyên môn không vượt quá 40% tổng biên chế, văn phòng bộ tối đa 15% nếu là đơn vị tham mưu tổng hợp và không vượt quá 30% tại văn phòng chung. Tại địa phương, người đứng đầu các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh được xếp ngạch chuyên viên cao cấp; cấp phó không vượt quá 50% được bố trí vào ngạch này. Đối với cấp phòng, chi cục và tổ chức tương đương, tỉ lệ chức danh cấp trưởng, cấp phó được xếp vào ngạch chuyên viên chính không quá 70%. Với công chức không giữ chức vụ, tỉ lệ vào ngạch chuyên viên chính được giới hạn không quá 50% tại các phòng chuyên môn và 30% tại văn phòng. Riêng cấp xã, tối đa 30% công chức được bố trí vào ngạch chuyên viên chính, số còn lại ở ngạch chuyên viên hoặc thấp hơn.

Dự thảo quy định rõ lộ trình thực hiện: các cơ quan, đơn vị phải hoàn thiện và phê duyệt lại toàn bộ danh mục vị trí việc làm trước ngày 31/12/2026 và hoàn thành việc xếp ngạch tương ứng với từng vị trí trước ngày 1/7/2027. Trường hợp công chức chưa đáp ứng tiêu chuẩn của vị trí mới, cơ quan có thể bố trí tạm thời trong thời hạn không quá 24 tháng để hoàn thiện yêu cầu. Nếu sau thời gian này vẫn không đạt, công chức có thể bị điều chuyển vị trí hoặc tinh giản biên chế.