Giữa nhiều ý kiến thảo luận tại Quốc hội, phát biểu của đại biểu Nguyễn Văn Thân đang nổi lên như một điểm nhấn đặc biệt, không chỉ trong nghị trường mà cả ngoài xã hội. Sự quan tâm dành cho ý kiến này không dừng ở mức “đáng chú ý”, mà đã thực sự tạo thành một làn sóng phản hồi mạnh mẽ. Trên mạng xã hội, nhiều đoạn video, hình ảnh, trích dẫn liên quan tới phát biểu của ông được chia sẻ với tốc độ chóng mặt, kéo theo dồn dập làn sóng bình luận bày tỏ sự đồng tình. Hiếm có một nội dung về chính sách thuế lại chạm đúng tâm trạng xã hội như vậy!
 |
| Đại biểu Nguyễn Văn Thân - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam muốn gỡ phiền hà về thuế đối với hộ kinh doanh để người dân yên tâm làm ăn. |
Điều khiến phát biểu của ông Thân gây bão dư luận nằm ở chỗ đề xuất này đi thẳng vào một vấn đề rất thật của đời sống kinh doanh nhỏ lẻ. Không nói theo lối khái quát chung chung, ông chạm vào đúng điểm nghẽn mà hàng triệu hộ kinh doanh đang lo nhất: nộp thuế không phải điều họ né tránh, nhưng thủ tục quá rối, kê khai quá khó, sổ sách quá phức tạp và nguy cơ làm sai quá lớn mới là áp lực bủa vây lúc này.
Khi đề cập việc giữ ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm để không phải nộp thuế, không phải kê khai, đồng thời nghiên cứu cơ chế phù hợp hơn cho nhóm doanh thu từ 500 triệu đến 5 tỷ đồng/năm, đại biểu Nguyễn Văn Thân đã đánh trúng một thực tế mà người kinh doanh nhỏ lẻ cảm nhận rõ hơn ai hết. Đó là khoảng cách rất lớn giữa quy định và khả năng thực hiện ngoài đời thực.
Chính vì vậy, sự ủng hộ dành cho phát biểu này bùng lên mạnh mẽ, đặc biệt từ hộ kinh doanh. Nhiều ý kiến cho thấy điều người dân mong muốn không phải là được miễn nghĩa vụ, mà là một cơ chế dễ hiểu, dễ làm, đỡ tốn kém và ít rủi ro hơn. Trong bình luận của mình, facebooker Doan Hai Nam viết: “kê khai mất thời gian và chi phí ko cần thiết… nhiều hộ kinh doanh bán tạp hóa hàng ngàn mặt hàng… thuê người ko đủ chi phí, làm sai thì bị phạt dân khổ lắm ah!”. Bình luận này lột tả rất rõ sức nặng của bài toán tuân thủ. Với các hộ tạp hóa, quán ăn, cửa hàng nhỏ, thời gian còn thiếu để bán hàng, lấy đâu thêm quỹ thời gian cho một quy trình kê khai?
 |
| Làn sóng ủng hộ ý kiến của đại biểu Nguyễn Văn Thân đang dâng mạnh mẽ trên các nền tảng mạng xã hội. |
Còn facebooker Phạm Văn Cương khẳng định: "Hợp lòng dân, tôi thấy việc hộ kinh doanh cứ tăng bậc thuế môn bài là ok, chứ như này kiểm soát rất khó, đội ngũ cán bộ cũng sẽ tốn nhân sự hơn. Dân không trốn thuế mà họ không biết bắt đầu từ đâu, ai làm, thuê ai, phí ở đâu để trả tiền thuê... đây cũng chính là lý do chỉ sau 1 thời gian ngắn lượng lớn công ty, hộ kinh doanh đóng cửa”.
Nguyễn Thái Hưng nêu một thực trạng còn đáng suy nghĩ hơn: “Chúng em kinh doanh ko trốn thuế. Nhưng giờ nộp thuế như mớ bòng bong. Kê xong nộp tờ khai mà chả biết mình đúng chưa”. Đây là một câu nói rất “đời”, nhưng đằng sau nó là vấn đề chính sách không thể xem nhẹ. Một cơ chế thuế nếu khiến người phải chấp hành luôn sống trong cảm giác mơ hồ, bất an và sợ sai, thì rõ ràng cơ chế đó đang tạo ma sát quá lớn.
Hoàng Vân lại nhìn từ góc độ chi phí: “thay vì thuê kế toán 1 năm cũng hết 15tr thì thôi thu luôn ấn định đi, cho nhóm 2 đỡ mệt đỡ lo”. Còn Dương Thị Hiền nói hộ một bộ phận rất đông hộ kinh doanh hiện nay: “đa số người làm hkd vừa lớn tuổi học vấn hạn hẹp… ghi chép đối với họ rất khó… công nghệ thì mù mờ”. Những ý kiến này cho thấy một tầng nghĩa rất quan trọng: không thể lấy chuẩn quản trị của doanh nghiệp bài bản để áp cứng lên toàn bộ khu vực hộ kinh doanh, nơi phần đông vẫn vận hành bằng kinh nghiệm, lao động trực tiếp và guồng quay mưu sinh kéo dài từ sáng đến tối.
Nguyễn Lê Lan viết ngắn nhưng đúng tâm lý số đông: “chứ từ 500 triệu kê khai nộp thuế thì stress hết cứ thu mặc định khoán là ok”. Phạm Văn Cương thì chỉ ra một thực tế khác: “Dân không trốn thuế mà họ không biết bắt đầu từ đâu, ai làm, thuê ai, phí ở đâu để trả tiền thuê...”. Đỗ Quyết bày tỏ sự lo lắng rất cụ thể: “đỡ khổ cho những HKD vừa và nhỏ… đến cuối tháng chốt hđ ko đúng với cơ quan thuế, lại đi làm giải trình thì khổ lắm”.
 |
| Có những facebooker nhiệt thành ủng hộ sự tâm huyết của đại biểu Nguyễn Văn Thân với thuế hộ kinh doanh bằng hình ảnh trái tim đỏ thắm. |
Nhìn vào chuỗi phản hồi này, có thể thấy phát biểu của đại biểu Nguyễn Văn Thân được ủng hộ mạnh không phải vì cảm xúc nhất thời. Nó được ủng hộ vì phản ánh đúng thực trạng và mở ra một hướng tháo gỡ mà người dân nhìn thấy là khả thi. Nói cách khác, ý kiến này có giá trị thực tiễn rất cao. Nó không chỉ nêu vấn đề, mà gợi ra cách tiếp cận khác: quản lý thuế phải tính đến sức chịu đựng thủ tục của người dân, năng lực tuân thủ thực tế và chi phí xã hội phát sinh khi quy trình trở nên quá phức tạp.
Facebooker Trần Nhím bày tỏ: “Mình thấy ý kiến này vừa đưa ra đã được dân hưởng ứng rất nhiều. Cái nào thuận lợi cho dân thì nên lắng nghe. Dân giàu nước nước mới mạnh. Thay vì để bà con kinh doanh lu bu, linh tinh vào các hóa đơn, sổ sách, ghi chép.... cứ ra hẳn thu bao nhiêu, dân thấy được thì họ kinh doanh ngành đó, không thì họ chuyển sang ngành họ thấy mức thuế phù hợp, để thời gian cho người kinh doanh tập trung đầu tư, phát triển công việc sẽ hay hơn. Mong các bác xem xét”.
Đáng chú ý hơn, sự đồng tình không chỉ đến từ hộ kinh doanh. Trong nhiều phản hồi lan truyền, đã xuất hiện khá rõ tiếng nói từ góc nhìn của người làm trong ngành Thuế hoặc người hiểu áp lực thực thi chính sách thuế ở cơ sở. Doan Hai Nam nhấn mạnh “khổ dân khổ cán bộ nữa”. Phạm Văn Cương cũng cho rằng nếu kiểm soát theo hướng quá phức tạp thì “đội ngũ cán bộ cũng sẽ tốn nhân sự hơn”. Đây là điểm rất đắt của câu chuyện lần này. Bởi một chính sách tốt không chỉ là chính sách thu được tiền thuế, mà còn phải là chính sách giảm ma sát, giảm gánh nặng vận hành, giảm khối lượng giải trình, đối chiếu và xử lý sai sót cho cả hai phía.
Chính tầng ý nghĩa này khiến phát biểu của ông Thân có sức nóng đặc biệt. Nó không chỉ hợp lòng dân theo nghĩa thông thường, mà còn gợi mở một hướng nhìn có lợi cho cả người nộp thuế lẫn người thực thi công vụ. Khi hộ kinh doanh đỡ áp lực thủ tục, khả năng tuân thủ có thể cao hơn. Khi cơ chế rõ hơn, đơn giản hơn, cơ quan thuế cũng có thể giảm bớt gánh nặng xử lý những lỗi phát sinh do người dân không đủ năng lực thực hiện. Đó là lý do phát biểu này không dừng ở mức một ý kiến được khen là “hay”, mà trở thành một thông điệp chính sách đáng để Quốc hội và Chính phủ suy nghĩ nghiêm túc.
Điều dư luận đang chờ lúc này không chỉ là sự ghi nhận, mà là sự nhìn nhận đúng tầm. Khi một phát biểu tại Quốc hội tạo được sự cộng hưởng lớn trong nhân dân, đặc biệt được ủng hộ mạnh từ chính đối tượng chịu tác động trực tiếp và từ cả những góc nhìn đồng cảm với ngành Thuế, thì đó là tín hiệu xã hội rất đáng chú ý. Sức nóng của sự kiện này đến từ nhiều tầng: nóng vì chạm đúng nỗi khổ của hộ kinh doanh, nóng vì nói trúng điều người dân muốn nói, nóng vì gợi mở một hướng quản lý ít phiền hà hơn, và nóng vì nó đặt ra một câu hỏi lớn về cách xây dựng chính sách sao cho sát thực tiễn.
Phát biểu của đại biểu Nguyễn Văn Thân đang gây bão dư luận không phải bởi lời lẽ mạnh, mà bởi sự thật trong đó quá rõ. Hộ kinh doanh cần được quản lý, nhưng trước hết họ cần được tạo điều kiện để yên tâm làm ăn. Chính sách thuế cần chặt chẽ, nhưng cũng phải đủ đơn giản để người dân làm được và bộ máy vận hành được. Khi một ý kiến vừa “trúng” thực tế, vừa “đúng” nỗi lòng xã hội như vậy, sức lan tỏa mạnh là điều dễ hiểu. Và càng lan tỏa, thông điệp ấy càng cho thấy một yêu cầu không thể chậm hơn: chính sách phải đi ra từ cuộc sống và phải quay trở lại phục vụ cuộc sống.
