Vì sao Vĩnh Long phải siết lại chuỗi xuất khẩu bưởi sang Australia?

Hai container bị cảnh báo, cả chuỗi phải rà soát

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, địa phương có 16.260 ha bưởi, trong đó 12.285 ha đang cho sản phẩm, chủ lực là bưởi da xanh và bưởi Năm Roi. Toàn tỉnh có 332 mã số vùng trồng với diện tích khoảng 2.000 ha.

Vĩnh Long hiện có 16.260 ha bưởi, trong đó 12.285 ha đang cho sản phẩm, chủ lực là bưởi da xanh và Năm Roi. Ảnh- Internet

Riêng thị trường Australia, Vĩnh Long có 38 mã số vùng trồng, diện tích 571 ha và 7 mã số cơ sở đóng gói. Từ tháng 4/2026 đến trước khi bị tạm dừng, khoảng 300 tấn bưởi đã được xuất sang Australia.

Hai container với tổng khối lượng 24,696 tấn bị cảnh báo phát hiện dấu hiệu liên quan sinh vật gây hại, thuộc Công ty TNHH Chế biến Xuất nhập khẩu Nông sản Yến Nga và Chi nhánh Công ty TNHH Green Powers. Báo cáo dẫn thông tin phía Australia cho biết khoảng 70% số lô được kiểm tra có triệu chứng liên quan sinh vật gây hại, nhưng chưa phát hiện rầy chổng cánh châu Á hoặc bệnh loét cam quýt.

Vấn đề nằm ở kiểm dịch thực vật

Australia tạm dừng nhập khẩu bưởi tươi Việt Nam từ ngày 15/9/2026, thời hạn ban đầu 6 tháng và có thể kéo dài nếu các tồn tại chưa được khắc phục đầy đủ.

Ngành nông nghiệp Vĩnh Long xác định vấn đề chủ yếu liên quan yêu cầu kiểm dịch thực vật và an toàn sinh học, không phải kết luận về chất lượng hay an toàn thực phẩm. Qua rà soát, một số vùng trồng quản lý dịch hại chưa đồng bộ; việc ghi nhật ký, theo dõi sinh vật gây hại, đặt bẫy và nhận diện dấu hiệu bất thường trên quả còn hạn chế.

Bưởi Năm Roi Bình Minh có múi màu vàng bắt mắt, hương vị ngọt thanh và có chút hơi chua nhẹ. Ảnh- Internet

Tại một số cơ sở đóng gói, việc lựa chọn quả chủ yếu bằng mắt thường nên có nguy cơ bỏ sót quả bất thường. Quy trình vệ sinh, xử lý sau thu hoạch và sử dụng chlorine cũng cần được thực hiện chặt chẽ, thống nhất hơn.

Kiểm tra toàn bộ 45 mã số

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long triển khai kiểm tra toàn bộ 45 mã số liên quan thị trường Australia, gồm 38 mã số vùng trồng và 7 mã số cơ sở đóng gói, dự kiến từ ngày 24/9 đến 30/10/2026.

Mỗi mã số được đánh giá riêng về quản lý sinh vật gây hại, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón, hồ sơ truy xuất nguồn gốc, lựa chọn quả sau thu hoạch, vệ sinh nhà xưởng và quy trình sơ chế, đóng gói. Những mã số không đáp ứng hoặc không khắc phục theo yêu cầu có thể bị đề nghị tạm dừng hoạt động xuất khẩu sang Australia.

Doanh nghiệp siết lại từ vườn đến nhà đóng gói

Tại hội nghị do Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long tổ chức chiều 25/9, các doanh nghiệp cho biết đang rà soát lại toàn bộ chuỗi liên kết.

Đại diện Công ty Yến Nga cho biết doanh nghiệp đã phối hợp kiểm tra 21 hộ với tổng diện tích 33,55 ha thuộc vùng trồng liên quan; dự kiến tăng kiểm tra vườn lên 4-6 lần mỗi tháng, kiểm tra 100% quả tại cơ sở đóng gói, truy xuất đến từng vườn, từng lô hàng và tập huấn lại cho nông dân, công nhân.

Các doanh nghiệp khác đề nghị cơ quan chuyên môn làm rõ hơn các dấu hiệu sinh vật gây hại và yêu cầu kỹ thuật để áp dụng thống nhất. Trong điều kiện vùng trồng còn nhỏ lẻ, việc thay đổi quy trình cần sự phối hợp đồng bộ giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Hướng tới mở lại thị trường

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa yêu cầu xác định rõ nội dung cần khắc phục, trách nhiệm thực hiện và cơ chế kiểm tra, giám sát; các điều kiện của mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói phải được duy trì thường xuyên, không chỉ khi có đoàn kiểm tra.

Tỉnh đồng thời tăng tập huấn kỹ thuật, quản lý dịch hại tổng hợp, truy xuất nguồn gốc và chuẩn hóa quy trình sơ chế, đóng gói. Cơ quan chuyên môn sẽ phối hợp đề nghị cấp có thẩm quyền làm việc với phía Australia để tạo cơ sở mở lại thị trường khi các yêu cầu được đáp ứng đầy đủ.

Việc rà soát 45 mã số vì vậy không chỉ nhằm xử lý sự cố trước mắt mà còn là bước củng cố toàn bộ chuỗi xuất khẩu bưởi, giảm nguy cơ tái diễn cảnh báo và bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam.