Từ “sốt đất” đến thực phẩm bẩn: Hiểm họa sức khỏe có thể đến từ bữa ăn hàng ngày

An toàn thực phẩm đang không còn là câu chuyện riêng của bếp ăn hay chợ dân sinh, mà trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng nóng bỏng khi ngày càng nhiều vụ việc thực phẩm bẩn, ngộ độc tập thể và bệnh truyền nhiễm liên quan môi trường sống liên tiếp được cảnh báo.

Thời gian gần đây, hàng loạt vụ phát hiện thịt nhiễm khuẩn, thực phẩm không rõ nguồn gốc, suất ăn tập thể mất an toàn, thực phẩm chứa hóa chất bảo quản vượt ngưỡng đã khiến niềm tin của người tiêu dùng tiếp tục bị bào mòn. Từ bếp ăn trường học, khu công nghiệp đến chợ đầu mối, nguy cơ thực phẩm bẩn len lỏi vào đời sống hàng ngày ngày càng hiện hữu.

Mùa nắng nóng là thời tiết thuận lợi cho vi sinh vật phát triển, đặc biệt là thực phẩm rất dễ bị nhiễm vi sinh vật gây bệnh, nếu ăn phải có thể bị ngộ độc...

Điều đáng lo ngại là không chỉ ngộ độc cấp tính, nhiều loại thực phẩm hoặc nguồn nước ô nhiễm còn có thể trở thành môi trường dẫn truyền các bệnh nguy hiểm.

Một trong những cảnh báo đáng chú ý hiện nay là bệnh Whitmore, còn gọi là Melioidosis hay “sốt đất” – bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Burkholderia pseudomallei gây ra. Theo Bộ Y tế, loại vi khuẩn này tồn tại tự nhiên trong đất, bùn và nguồn nước bề mặt ô nhiễm. Con người có thể nhiễm bệnh khi tiếp xúc với đất bẩn qua vết thương hở, hít phải bụi nước nhiễm khuẩn hoặc sử dụng nguồn nước, thực phẩm bị ô nhiễm.

Whitmore không lây lan phổ biến như cúm, nhưng nguy hiểm ở khả năng gây viêm phổi nặng, áp xe đa cơ quan, nhiễm trùng huyết và tử vong nếu phát hiện muộn. Người mắc bệnh nền như tiểu đường, suy giảm miễn dịch, bệnh gan, thận hoặc thường xuyên tiếp xúc với đất, nước bẩn có nguy cơ cao hơn.

Trong thực tế, các loại rau sống rửa không sạch, nước uống không bảo đảm, thực phẩm chế biến từ nguồn nguyên liệu nhiễm bẩn, hải sản hoặc nông sản tiếp xúc môi trường ô nhiễm đều có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm vi khuẩn và nhiều tác nhân gây bệnh khác.

Đặc biệt sau mưa lũ, ngập úng hoặc tại các vùng vệ sinh môi trường yếu, nguy cơ càng gia tăng. Đây cũng là lý do Bộ Y tế liên tục khuyến cáo người dân không sử dụng nước không bảo đảm, hạn chế ăn thực phẩm sống, giữ vệ sinh cá nhân và bảo vệ vết thương hở khi tiếp xúc đất bùn.

Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, phòng bệnh Whitmore và nhiều bệnh truyền nhiễm khác không chỉ phụ thuộc vào điều trị, mà chủ yếu nằm ở phòng ngừa:

sử dụng nước sạch, ăn chín uống sôi, lựa chọn thực phẩm rõ nguồn gốc, rửa tay thường xuyên, tránh tiếp xúc trực tiếp với bùn đất ô nhiễm khi có vết thương, đồng thời sử dụng đồ bảo hộ trong lao động nông nghiệp hoặc vệ sinh môi trường.

Ở góc độ xã hội, thực phẩm bẩn và bệnh truyền nhiễm đang tạo ra sức ép kép: người dân lo lắng cho sức khỏe, doanh nghiệp thực phẩm sạch chịu cạnh tranh bất bình đẳng, còn hệ thống y tế phải đối mặt nguy cơ phát hiện muộn và điều trị tốn kém hơn.

Mỗi vụ bắt giữ thực phẩm bẩn hay mỗi ca bệnh nguy hiểm được cảnh báo đều cho thấy một thực tế rõ ràng: sức khỏe cộng đồng không thể bảo vệ chỉ bằng phản ứng sau sự cố.

Điều người dân cần hiện nay không chỉ là thông tin cảnh báo, mà còn là hệ thống kiểm soát thực phẩm chặt hơn, giám sát nguồn nước tốt hơn và ý thức phòng bệnh cao hơn từ chính mỗi gia đình.