Theo rà soát của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, trong số 789 công ty đại chúng có nguồn gốc từ doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa, hiện có tới 67 doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu về cơ cấu cổ đông để duy trì tư cách công ty đại chúng.
Vướng mắc lớn nhất hiện nay là tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) quá thấp, do nhiều doanh nghiệp có cổ đông lớn hoặc Nhà nước nắm giữ từ 90% đến 99% vốn điều lệ.
Theo Luật Chứng khoán, công ty đại chúng phải có tối thiểu 10% cổ phần có quyền biểu quyết được sở hữu bởi ít nhất 100 cổ đông thiểu số.
Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp Nhà nước đã có những phương án giải quyết vấn đề cô đặc cổ đông, nhằm đáp ứng điều kiện công ty đại chúng. Một số công ty ngành dầu khí đã bắt đầu kế hoạch nhằm giữ "suất" niêm yết trên sàn.
Mới đây, HĐQT Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex - Mã: PLX) vừa thông qua chủ trương bán toàn bộ số cổ phiếu quỹ đang nắm giữ, tương đương 23,29 triệu cổ phiếu.
Theo Petrolimex, việc thoái toàn bộ lượng cổ phiếu quỹ này nhằm đáp ứng các điều kiện của công ty đại chúng theo quy định hiện hành, đồng thời góp phần tăng cường năng lực tài chính và cân đối nguồn vốn dài hạn.
Hồi tháng 4, Petrolimex cho biết có 43.266 cổ đông. Theo báo cáo thường niên mới nhất, tập đoàn có hai cổ đông lớn là Bộ Tài chính (đại diện vốn nhà nước) và ENEOS, còn lại cổ đông thiểu số nắm tổng cộng 9,42% vốn.
Trong trường hợp bán hết 23,29 triệu cổ phiếu quỹ, tỷ lệ sở hữu của cổ đông thiểu số của Petrolimex tăng lên khoảng 11,2%, qua đó đáp ứng điều kiện công ty đại chúng.
 |
| Cổ đông Nhà nước đang nắm 77,26% vốn tại Petrolimex. Nguồn: Báo cáo tài chính kiểm toán 2025. |
Tại CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (HoSE: BSR), Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) đang nắm giữ 92,13% vốn, khiến tỷ lệ của cổ đông nhỏ lẻ chỉ đạt 7,87%.
Theo Luật Chứng khoán (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, PVN phải giảm tỷ lệ sở hữu xuống dưới 90% để đáp ứng yêu cầu tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng tối thiểu 10%.
BSR cho biết, trong ngắn hạn, điều này đồng nghĩa với khả năng thoái khoảng 2,13% vốn cổ phần.
BSR đã báo cáo PVN và đề xuất phương án thoái thêm tối thiểu 2,13% vốn nhằm đưa tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn xuống dưới ngưỡng 90%. Lãnh đạo BSR cho biết phương án giảm tỷ lệ sở hữu của PVN sẽ dừng ở mức vừa đủ để đáp ứng quy định niêm yết, thay vì giảm sâu về 49% như đề án trước đây.
Về phía Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS – Mã: GAS), công ty cũng đang tích cực làm việc với cơ quan quản lý để đáp ứng quy định về công ty đại chúng.
Vấn đề này xuất phát từ cơ cấu sở hữu hiện tại khi Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) đang nắm giữ 95,76% số cổ phiếu có quyền biểu quyết, trong khi 17.494 cổ đông còn lại chỉ sở hữu 4,24%.
Chủ tịch Hội đồng quản trị Nguyễn Thanh Bình cho biết doanh nghiệp đang làm việc trực tiếp với các cơ quan chức năng để tháo gỡ vấn đề này, đi kèm với phương án tăng vốn điều lệ và kế hoạch thoái vốn nhà nước theo đúng lộ trình. Chi tiết cụ thể về tỷ lệ và thời gian tăng vốn chưa được công bố chính thức.
 |
| Ảnh minh họa: PV GAS. |
Hay mới đây, Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex - CTCP (Becamex IDC - Mã: BCM) -một trong những "ông trùm" bất động sản khu công nghiệp đã chủ động xây dựng phương án và kiến nghị UBND TP.HCM phê duyệt tỷ lệ vốn Nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp giảm từ 95,44% vốn điều lệ xuống mức nắm giữ trên 65% vốn điều lệ giai đoạn 2026-2030, bằng hình thức phát hành cổ phiếu ra công chúng để đảm bảo đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông của công ty đại chúng.
Theo công bố tại ngày 26/5/2026, Becamex có tổng cộng 9.221 cổ đông, trong đó số cổ đông nắm giữ cổ phiếu có quyền biểu quyết không phải cổ đông lớn là 9.220 cổ đông với tỷ lệ nắm giữ là 4,56%.
