Thép Pomina trước ngã rẽ mới sau cú bắt tay hụt với tập đoàn Nhật Bản

Chuyển động mới tại Thép Pomina sau thương vụ bất thành với nhà đầu tư Nhật Bản

Ngày 18/11 tới đây, CTCP Thép Pomina (Mã: POM) sẽ chốt danh sách cổ đông để tổ chức Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) bất thường năm 2025. Đại hội dự kiến diễn ra trong tháng 12, với nội dung chính là thông qua báo cáo tài chính 9 tháng đầu năm và phương án tái cấu trúc Pomina Group.

Cụ thể về phương án tái cấu trúc lần này chưa được công bố, nhưng trước đó từ tháng 3/2024, Pomina đã từng bàn về việc đồng bộ các khâu luyện và cán thép, tối ưu hóa năng lượng sản xuất tại Nhà máy Pomina 1 và Nhà máy luyện phôi thép Pomina 3, đồng thời làm lành mạnh hóa cơ cấu tài chính của công ty.

Pomina khi đó muốn thành lập một pháp nhân mới có tên CTCP Pomina Phú Mỹ với vốn điều lệ 6.700–6.800 tỷ đồng, trong đó Pomina nắm 35%; 65% còn lại sẽ kêu gọi nhà đầu tư (khoảng 1.800 – 1.900 tỷ đồng).

Đối với phần góp của Thép Pomina, công ty sẽ góp vốn bằng hiện vật toàn bộ đất đai, nhà xưởng, dây chuyền thiết bị tại 2 nhà máy Pomina 1 và Pomina 3, sau góp vốn sẽ chấm dứt đăng ký kinh doanh của 2 đơn vị; các cổ đông khác sẽ góp vốn bằng tiền mặt.

Được biết, Công ty kiểm toán AFC & Savills đã định giá hai nhà máy Pomina 1 và Pomina 3 thuộc Thép Pomina với giá trị 6.694 tỷ đồng.

Căn cứ vào giá trị định giá, giá trị hai nhà máy của Thép Pomina khoảng 6.000 đến 6.800 tỷ đồng, Thép Pomina sẽ góp từ 900 đến 1.000 tỷ đồng vào pháp nhân mới là CTCP Pomina Phú Mỹ. Như vậy, giá trị thu hồi được sau khi góp vốn 2 nhà máy là 5.100 đến 5.800 tỷ đồng.

Đối với số tiền thu hồi còn lại, Thép Pomina dự kiến dùng 3.757 tỷ đồng để thanh toán các khoản vay ngắn hạn và dài hạn tại Ngân hàng; và còn lại 1.343 tỷ đồng để thanh toán các khoản phải trả các nhà cung cấp.

Lò cao của Thép Pomina. Ảnh: Pomina.

Thực tế, với việc thành lập pháp nhân mới, nhóm cổ đông chiến lược khi tham gia góp vốn vào Công ty cổ phần Pomina Phú Mỹ, nhóm cổ đông chiến lược chỉ chịu trách nhiệm đối với CTCP Pomina Phú Mỹ, không chịu trách nhiệm các nghĩa vụ liên quan tới Thép Pomina và đồng thời cũng sở hữu quá bán tại Pomina Phú Mỹ. Ngược lại, Thép Pomina chỉ sở hữu 35% vốn, đồng thời mất quyền chi phối 2 nhà máy đã xây dựng.

Công ty cũng từng công bố ký kết hợp tác chiến lược với Tập đoàn thép Nansei (Nhật Bản) để tái cấu trúc bằng cách bán 51% cổ phần cho họ. Tuy nhiên vì vướng quy định pháp lý về giới hạn sở hữu của nước ngoài thời điểm đó, đôi bên không thể hoàn thành thương vụ. Pomina cũng tìm đến các đối tác trong nước như Thaco Industries nhưng cái bắt tay vẫn không được thực hiện.

Phó Chủ tịch Pomina về đầu quân cho VinMetal

Trên thị trường, nhiều đồn đoán cho rằng có thể Vingroup của tỷ phú Phạm Nhật Vượng sẽ tham gia vào thương vụ này, trong bối cảnh Vin đang muốn lấn sân sang ngành thép – một ngành bổ trợ cho chiến lược dài hạn của tập đoàn nhưng cần nhiều nguồn lực.

Những tin đồn này không phải là không có cơ sở. Đầu tháng 10/2025, Vingroup đã công bố thành lập CTCP Sản xuất và Kinh doanh VinMetal chính thức gia nhập lĩnh vực công nghiệp luyện kim với vốn đầu tư 10.000 tỷ đồng.

Theo kế hoạch, VinMetal sẽ tập trung sản xuất các dòng thép dân dụng trong xây dựng; thép cán nóng, thép cường độ cao và thép hợp kim đặc chủng phục vụ sản xuất xe điện và hạ tầng giao thông tốc độ cao. Trong đó, các sản phẩm chủ lực gồm thép tấm và thép dập thân xe chất lượng cao, thép ray và thép kết cấu cầu – cảng – đường sắt đạt tiêu chuẩn quốc tế, hướng tới thay thế nguồn nhập khẩu và từng bước xuất khẩu ra khu vực.

Trong khi đó, Pomina – nhóm sản xuất thép từng chiếm gần 30% thị phần cả nước - đang rất cần một “cánh tay” đưa ra, khi sức khỏe tài chính của doanh nghiệp này đã không còn hào quang như những năm trước.

Ngày 3/11, VinMetal thông báo ông Đỗ Tiến Sĩ đã giữ chức Tổng Giám đốc kiêm người đại diện pháp luật, thay cho ông Nguyễn Việt Quang – Tổng Giám đốc Vingroup. Ông Sĩ đang là Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Thép Pomina, còn anh trai của ông Sĩ - ông Đỗ Duy Thái đang ngồi ghế Chủ tịch HĐQT Pomina.

Ông Đỗ Tiến Sĩ vừa giữ chức Tổng Giám đốc kiêm người đại diện pháp luật Pomina. Ảnh: Pomina.

Thời hoàng kim của Thép Pomina

Thép Pomina (POM) thành lập từ năm 1999 với vốn điều lệ ban đầu là 42 tỷ đồng. Trong bối cảnh công nghiệp hóa diễn ra mạnh mẽ những năm đầu kỷ nguyên mới, Pomina đã quyết định đầu tư 525 tỷ đồng (con số rất lớn thời điểm đó) để xây dựng Nhà máy thép Pomina 1 với công suất 300.000 tấn/năm.

Nhà máy có khả năng sản xuất tất cả các chủng loại thép xây dựng theo tiêu chuẩn của Nhật Bản, Mỹ, EU, Nga,… Ngay năm đầu tiên hoạt động, nhà máy đã có lãi.

Thừa thắng xông lên, năm 2003, Pomina tiếp tục đầu tư 1.100 tỷ đồng vào dàn cán thép 2, nâng tổng công suất lên 600.000 tấn/năm và đi vào sản xuất năm 2005. Nhờ đó giúp Pomina trở thành một trong những nhà sản xuất thép xây dựng lớn nhất Việt Nam, được đánh giá là đối thủ ngang cơ của Hòa Phát lúc bấy giờ với thị phần gần 30% cả nước và là doanh nghiệp dẫn đầu thị phần thép xây dựng tại khu vực phía Nam.

Năm 2011, Thép Pomina tiếp tục xây nhà máy luyện phôi thép với công suất 1 triệu tấn/năm tại KCN Phú Mỹ và đưa vào vận hành quý IV/2012.

Giai đoạn 2008 - 2011 là giai đoạn thăng hoa nhất của Thép Pomina. Lợi nhuận sau thuế của công ty trong 4 năm đó dao động 400 - 700 tỷ đồng/năm. Đây là cũng là thời điểm công ty lên sàn chứng khoán HOSE để có nhiều cơ hội hơn trong việc huy động vốn.

Vì đâu Pomina sa cơ lỡ vận?

Biểu đồ lợi nhuận sau thuế của Thép Pomina dưới đây thể hiện được kết quả kinh doanh của doanh nghiệp trồi sụt thất thường trong suốt hơn một thập kỉ qua.

Nguồn: Báo cáo tài chính.

Nguyên nhân chính khiến công ty rơi vào thảm cảnh như hiện tại là do thị trường bất động sản đóng băng, gây khó khăn cho đầu ra, giá thép cũng quay đầu hạ nhiệt trong khi nguồn đầu vào vẫn cực kì khó khăn vì chi phí sản xuất lớn. Điều này buộc công ty phải dừng lò cao từ ngày 23/9/2022.

Được biết, lò cao của Pomina chỉ mới hoạt động từ cuối năm 2020 và đạt công suất 90% từ tháng 3/2021. Hiện hệ thống luyện thép kết hợp giữa lò cao (BF) và lò điện công nghệ Consteel sản xuất từ quặng có công suất hệ thống lên đến 1 triệu tấn sản phẩm thép được luyện từ quặng, sạch tạp chất.

Việc dừng lò cao hoàn toàn là một chủ trương linh hoạt, giúp nhà máy củng cố hiệu suất hoạt động của lò điện và kiểm soát chi phí sản xuất. Đồng thời giảm biên chế cán bộ công nhân viên là biện pháp hỗ trợ nỗ lực giảm chi phí của Pomina trong tình hình hiện tại.

Theo đánh giá của các chuyên gia trong ngành, việc dừng lò cao khi đó lại là quyết định rất khó khăn của doanh nghiệp, do tốn kém chi phí để dừng lò, đồng thời gây ảnh hưởng tới tuổi thọ của thiết bị, cũng như chi phí tốn kém để khởi động lại lò trong tương lai khi quay lại sản xuất.

Ngoài ra, dù dừng hoạt động lò cao, song các nhà máy thuộc tập đoàn bao gồm nhà máy Pomina 1, Pomina 2, Pomina 3, và tôn Pomina vẫn được vận hành bình thường và độc lập về tài chính.

Hoạt động không đạt tối đa công suất, Pomina còn phải gánh nhiều chi phí trong đó có chi phí lãi vay và chi phí hoạt động lớn gây lỗ hàng nghìn tỷ đồng trong thời gian qua.

Trong quý III vừa rồi, Pomina có gần 203 tỷ đồng doanh thu, giảm gần 59% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế cải thiện 36% nhưng vẫn âm hơn 183 tỷ đồng, đánh dấu quý thứ 14 liên tiếp báo lỗ.

Tính đến cuối tháng 9, lỗ lũy kế của Pomina đã vượt 3.000 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu âm gần 187 tỷ đồng.

Trong ba quý vừa qua, doanh nghiệp đã đi vay mới hơn 1.437 tỷ đồng, và trả nợ gốc 1.692 tỷ. Chi phí lãi vay cho kỳ này là 481 tỷ. Qua đó, đưa dư nợ tài chính gần 6.000 tỷ đồng.