Thế giới đang mắc nợ kỷ lục

Con số đó chiếm khoảng 349% tổng sản phẩm quốc nội toàn cầu và tương đương với khoản nợ 37.500 đô la cho “mỗi người trên thế giới.”

Đòn bẩy tài chính của thế giới cao hơn nhiều so với trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, tỷ lệ nợ trên GDP của chính phủ tăng vọt lên tới 102% vào năm 2022.

Vấn đề nghiêm trọng

Nhu cầu vay nợ - để giúp người tiêu dùng vượt qua lạm phát, xây dựng lại cơ sở hạ tầng và giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu - không ngừng tăng lên, Terry Chan và Alexandra Dimitrijevic của tổ chức xếp hạng quốc tế S&P Global Ratings viết trong một báo cáo hôm thứ Sáu.

“Lãi suất tăng và nền kinh tế chậm lại đang khiến gánh nặng nợ nần chồng chất hơn. Các quỹ của Fed và lãi suất của Ngân hàng Trung ương Châu Âu đã tăng trung bình 3 điểm phần trăm vào năm 2022. Điều đó có nghĩa là chi phí lãi vay tăng thêm 3 nghìn tỷ USD”.

Đồng thời, Chan và Dimitrijevic lưu ý, nợ đã trở nên kém hiệu quả hơn kể từ năm 2007. Điều đó có nghĩa là giá trị mà mỗi đô la vay thêm cho nền kinh tế đã giảm xuống.

Điều đó có nghĩa là gì?

Lãi suất cao hơn đã gây tổn hại cho các chính phủ và tập đoàn có xếp hạng tín dụng thấp. Các hộ gia đình có thu nhập thấp cũng đang phải vật lộn với chi phí ngày càng tăng của thẻ tín dụng, nợ thế chấp và nợ ô tô. Nếu nợ tiếp tục tích lũy và các ngân hàng trung ương tiếp tục tăng lãi suất, thì gánh nặng đó và nỗi lo về suy thoái kinh tế cũng sẽ tăng lên.

Khi lợi suất nợ chính phủ tăng lên, việc vay mượn cũng trở nên đắt đỏ hơn đối với các tập đoàn. Các công ty ở Mỹ cảm thấy tác động nhỏ giọt của việc tăng lãi suất và có thể phải tăng giá hoặc giảm chi tiêu cho tăng trưởng và mở rộng để theo kịp. Lãi suất tăng cũng tác động đến giá cổ phiếu - việc Cục Dự trữ Liên bang FED tăng lãi suất vào năm 2022 đã góp phần khiến S&P 500 giảm gần 20%.

Điều gì xảy ra tiếp theo?

Không có cách nào dễ dàng để thoát khỏi cuộc khủng hoảng nợ toàn cầu, Chan và Dimitrijevic viết. Tránh một cuộc khủng hoảng sẽ đòi hỏi những hành động đặc biệt và “thiết lập lại” tư duy của các nhà hoạch định chính sách. Điều đó có thể có nghĩa là cho vay thận trọng hơn, hạn chế tiêu thụ quá mức và tái cấu trúc các dự án hoặc tổ chức không tạo ra lợi nhuận.

Về giới hạn nợ

Vượt trần nợ là một mối lo lớn ở Washington. Khả năng đạt đến giới hạn về số tiền mà chính phủ Hoa Kỳ có thể vay hiện đang rất lớn. Bộ trưởng Tài chính Janet Yellen cảnh báo rằng Hoa Kỳ có thể sẽ đạt trần nợ công vào thứ Năm ngày 19/1.

Quốc hội có thể tránh được việc chính phủ đóng cửa một phần, khả năng thiếu hụt dòng tiền và thậm chí cả khả năng vỡ nợ bằng cách đơn giản là tăng mức trần như đã từng làm trong quá khứ. Nhưng các thành viên Đảng Cộng hòa tại Hạ viện cho biết họ sẽ không ủng hộ việc tăng giới hạn vay lần này, trừ khi các thành viên Đảng Dân chủ đồng ý cắt giảm chi tiêu và các nhượng bộ khác.

Trong bức thư gửi Quốc hội vào cuối tuần này, Yellen cảnh báo rằng nếu không hành động, Hoa Kỳ có thể vỡ nợ vào tháng Sáu.

“Việc không đáp ứng các nghĩa vụ của chính phủ sẽ gây ra tác hại không thể khắc phục đối với nền kinh tế Hoa Kỳ, sinh kế của tất cả người Mỹ và sự ổn định tài chính toàn cầu”, bà viết.

“Thật vậy, trong quá khứ, ngay cả những mối đe dọa rằng chính phủ Hoa Kỳ có thể không đáp ứng các nghĩa vụ của mình đã gây ra tác hại thực sự, trong đó có lần hạ bậc tín nhiệm duy nhất trong lịch sử nước Mỹ năm 2011.”

Moody's Analytics coi việc không nâng giới hạn nợ là "thảm họa". Các nhà nghiên cứu tin rằng các tác động sẽ là GDP giảm gần 4 điểm phần trăm, 6 triệu người mất việc làm và giá cổ phiếu giảm 1/3.

Giai đoạn Bitcoin trở lại

Đã qua một mùa đông dài và lạnh giá đối với bitcoin, nhưng quá trình tan băng có thể đang đến.
Biên tập viên cấp cao của kênh CNN, Allison Morrow, cho biết sau khi bị giảm giá trong phần lớn năm 2022, bitcoin và các loại tiền điện tử khác sẽ phục hồi vào năm 2023.

Bitcoin, loại tiền điện tử phổ biến nhất thế giới, đã tăng hơn 26% trong tháng qua, lần đầu tiên dao động trên 20.000 đô la kể từ tháng 11, khi sự sụp đổ của nền tảng giao dịch FTX của Sam Bankman-Fried đã gây ra làn sóng chấn động khắp ngành. Ethereum, tiền điện tử số 2, đã tăng hơn 30% trong tháng qua, giao dịch trên 1.500 đô la vào thứ Hai.

Ed Moya, một nhà phân tích thị trường cấp cao tại Oanda, đã viết vào thứ Sáu: “Phố Wall rất tự tin rằng chúng ta sắp kết thúc chu kỳ thắt chặt chính sách của Fed và điều đó đang cung cấp một số hỗ trợ cơ bản cho tiền điện tử”. “Trừ khi chúng ta nghe thấy một số phản hồi mạnh mẽ từ Fed hoặc nếu giá hàng hóa tăng vọt, các nhà giao dịch tiền điện tử không nên ngạc nhiên nếu Bitcoin có thể kéo dài mức tăng gần đây.”

Bitcoin đã đạt đỉnh hơn một năm trước, vào tháng 11 năm 2021, chỉ ở mức 69.000 đô la. Hai tháng trước, khi sự lây lan của FTX bao trùm thị trường tài sản kỹ thuật số, bitcoin đã giảm mạnh xuống mức thấp nhất trong hai năm là 15.480 đô la.

Trung Quốc vừa có một năm kinh tế suy yếu nhất trong nhiều thập kỷ

Nền kinh tế Trung Quốc chỉ tăng trưởng 3% vào năm 2022, thấp hơn nhiều so với mục tiêu của chính phủ, đánh dấu một trong những thành tích tệ nhất trong gần nửa thế kỷ, theo báo cáo của Laura He, phóng viên kênh CNN.

Sự tăng trưởng của đất nước đã bị ảnh hưởng nặng nề sau nhiều tháng phong tỏa diện rộng do Covid và sự suy thoái lịch sử trên thị trường bất động sản.

“Nền kinh tế trong nước của Trung Quốc đã phải hứng chịu những cú sốc bất ngờ vào năm 2022, bao gồm cả các đợt bùng phát Covid thường xuyên và những đợt nắng nóng khắc nghiệt,” Kang Yi, giám đốc NBS, phát biểu trong một cuộc họp báo ở Bắc Kinh.

“Bộ ba áp lực của nhu cầu suy giảm, cú sốc nguồn cung và kỳ vọng suy yếu tiếp tục gia tăng, đồng thời mức độ phức tạp, nghiêm trọng và sự không chắc chắn của môi trường kinh doanh đang tăng nhanh.”

Trung Quốc đã áp dụng cách tiếp cận không khoan nhượng đối với virus Covid kể từ khi đại dịch bắt đầu. Nhưng ba năm hạn chế đã tàn phá nền kinh tế và gây áp lực cực lớn lên hệ thống tài chính công của chính quyền địa phương. Trong bối cảnh áp lực ngày càng tăng, chính phủ đột ngột thay đổi hướng đi vào đầu tháng 12, chấm dứt chính sách zero-Covid gây tranh cãi.

Tuy nhiên, trong khi việc nới lỏng các hạn chế là một sự nhẹ nhõm đối với nhiều người, thì sự đột ngột của nó đã khiến công chúng mất cảnh giác, khiến phần lớn người dân phải tự lo phòng dịch cho gia đình và bản thân.

Anh Dũng (Theo Nicole Goodkind/CNN Business)