Tăng hiệu quả bảo hiểm thất nghiệp giai đoạn 2025–2027

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải điều hành phiên họp

Chiều 10/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất thông qua về nguyên tắc dự thảo Nghị quyết quy định mức chi tổ chức và hoạt động của Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) cho giai đoạn 2025–2027, với tổng kinh phí dự kiến hơn 46.279 tỷ đồng.

Dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đồng ý với đề xuất của Chính phủ về việc quy định trần chi cho hoạt động tổ chức hệ thống BHXH, BHTN theo từng năm: năm 2025 tối đa 1,36%, năm 2026 tối đa 1,26%, và năm 2027 là 1,23% trên tổng dự toán thu – chi (không bao gồm phần chi đóng bảo hiểm y tế cho người hưởng chính sách). Bình quân cả giai đoạn là 1,28%, giảm 0,12 điểm phần trăm so với mức bình quân thực hiện giai đoạn 2022–2024.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa thống nhất thông qua nguyên tắc dự thảo Nghị quyết về chi tổ chức và hoạt động của Bảo hiểm xã hội (BHXH) và đặc biệt là Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) trong giai đoạn 2025–2027, với tổng chi dự kiến hơn 46.279 tỷ đồng. Trong đó, BHTN tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người lao động, ổn định thị trường lao động trong bối cảnh nhiều biến động.

Việc điều chỉnh này, theo Chính phủ, nhằm cơ cấu lại chi phí hoạt động trong bối cảnh số người tham gia và hưởng thụ chính sách bảo hiểm ngày càng tăng, đồng thời đảm bảo tính hiệu quả và bền vững của quỹ BHXH, BHTN.

Giảm tỷ lệ chi nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả hoạt động BHTN

Theo dự thảo Nghị quyết do Bộ Tài chính trình, Chính phủ đề xuất giảm dần tỷ lệ chi tổ chức và hoạt động từ 1,36% năm 2025 xuống 1,26% năm 2026 và 1,23% năm 2027 (tính trên tổng thu – chi, không bao gồm phần chi BHYT cho người hưởng chính sách). Mức bình quân cả giai đoạn là 1,28%, thấp hơn so với giai đoạn 2022–2024.

Việc điều chỉnh này được kỳ vọng giúp tái cơ cấu chi phí quản lý, cắt giảm chi trung gian, nhưng vẫn duy trì hiệu quả các hoạt động hỗ trợ người lao động hưởng BHTN, trong bối cảnh kinh tế – việc làm còn tiềm ẩn nhiều biến động.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng phát biểu.

BHTN: "Tấm đệm" quan trọng trong giai đoạn phục hồi hậu đại dịch

Trong những năm gần đây, đặc biệt sau đại dịch COVID-19, Bảo hiểm thất nghiệp đã chứng tỏ vai trò thiết yếu khi hỗ trợ hàng triệu lao động mất việc tạm thời hoặc bị cắt giảm giờ làm. BHTN không chỉ mang lại hỗ trợ tài chính, mà còn tạo điều kiện để người lao động được tư vấn, đào tạo lại, nhanh chóng quay trở lại thị trường lao động.

Giai đoạn 2025–2027, dự kiến số lượng người tham gia BHTN tiếp tục tăng, cùng với nhu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ như: chi trả trợ cấp nhanh chóng, hỗ trợ đào tạo nghề, kết nối việc làm... Do đó, Chính phủ đề xuất tăng chi cho các nhiệm vụ chuyên môn, bao gồm cả quản lý, vận hành hệ thống BHTN hiện đại hơn, minh bạch hơn.

Đề xuất không bổ sung cơ chế thưởng vượt thu: ưu tiên hiệu quả chi BHTN

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu

Một nội dung được thảo luận là đề xuất bổ sung quy định cho phép cơ quan BHXH sử dụng phần vượt dự toán thu để thưởng cho người lao động ngành. Tuy nhiên, Ủy ban Văn hóa – Xã hội không đồng thuận đưa nội dung này vào dự thảo Nghị quyết, cho rằng cần đảm bảo công bằng giữa các cơ quan công lập có tính chất đặc thù và ưu tiên nguồn lực cho các nhiệm vụ cốt lõi, đặc biệt là lĩnh vực như BHTN.

Ủy ban cũng lưu ý cần đánh giá cụ thể hiệu quả sử dụng ngân sách trong lĩnh vực BHTN, bao gồm cả công tác tư vấn, giới thiệu việc làm và đào tạo nghề. Việc hạn chế chi qua bên thứ ba, nâng cao năng lực tổ chức trong hệ thống bảo hiểm sẽ giúp nguồn quỹ BHTN được sử dụng đúng mục tiêu, đúng đối tượng và hiệu quả hơn.

Yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý cho BHTN

Thường trực Ủy ban kiến nghị Chính phủ sớm ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về lập dự toán, quản lý và sử dụng kinh phí tổ chức hoạt động BHXH, BHTN. Trong đó, cần làm rõ vai trò của BHTN trong việc thích ứng với bối cảnh mới của thị trường lao động – nơi mà chuyển dịch việc làm, nguy cơ mất việc và nhu cầu đào tạo lại ngày càng cao.

Các đại biểu dự phiên họp.

Việc hoàn thiện khung pháp lý sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và bền vững của quỹ BHTN, đảm bảo đây luôn là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội Việt Nam, nhất là trong giai đoạn hậu đại dịch và chuyển đổi kinh tế số.