Sửa đổi cơ cấu thuế VAT 2025: Đòn bẩy tài khóa – thúc đẩy tăng trưởng

Trong nửa đầu năm 2025, Việt Nam triển khai chính sách giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 10% xuống còn 8% đối với nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ. Quyết định này được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết 174/2024/QH15 và được hiện thực hóa bằng Nghị định 180/2024/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/1 đến 30/6/2025. Không chỉ dừng ở đó, Chính phủ đang trình Quốc hội xem xét kéo dài mức giảm này đến hết 31/12/2026 nhằm tiếp tục hỗ trợ người tiêu dùng và doanh nghiệp trong bối cảnh phục hồi kinh tế. Đây là dấu hiệu cho thấy chính sách tài khóa đang vận hành mềm dẻo, tận dụng VAT làm công cụ điều tiết vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng và hỗ trợ đa chiều cho toàn xã hội.

Giảm VAT đã giảm giá thành sản phẩm và dịch vụ tiêu dùng quan trọng như thực phẩm, vật liệu xây dựng, vận tải, logistics… Nhờ vậy, khả năng chi tiêu của hộ gia đình được gia tăng đáng kể. Với mỗi 2% thuế suất được giảm, giá bán lẻ có thể giảm từ 1,5–2%, tạo động lực tiêu dùng ngay lập tức. Dòng tiền kích cầu ấy không chỉ chảy vào kênh bán lẻ mà còn lan tỏa sang ngành sản xuất, chế biến, xây dựng và dịch vụ, tạo hiệu ứng lan tỏa lên toàn nền kinh tế. Mô hình giảm VAT này đã được áp dụng liên tục từ 2022 đến nay, qua các Nghị quyết 43/2022, 101/2023, 110/2023, 142/2024, cho thấy cam kết dài hơi của chính sách tài khóa.

Sửa đổi cơ cấu thuế VAT 2025 là đòn bẩy tài khóa – thúc đẩy tăng trưởng

Tác động đến doanh nghiệp rất rõ rệt ở khía cạnh giảm chi phí sản xuất và dịch vụ. Các doanh nghiệp áp dụng phương pháp tính thuế khấu trừ sẽ được hưởng lợi trực tiếp, giảm áp lực về vốn lưu động và có thể giữ giá bán hoặc tăng cường đầu tư, mở rộng sản xuất. Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nếu áp dụng phương pháp tỷ lệ % trên doanh thu cũng sẽ giảm nhẹ mức thuế phải nộp, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây là điểm sáng trong bối cảnh nhiều ngành đang chịu áp lực chi phí vận tải, nguyên liệu tăng cao. Theo Bộ Tài chính, việc giảm 2% VAT có thể làm giảm nguồn thu ngân sách khoảng 39.500 tỷ đồng trong 6 tháng cuối năm 2025 và thêm 82.200 tỷ đồng trong năm 2026, nhưng kỳ vọng bù đắp nhờ tăng trưởng sản xuất và tiêu dùng mạnh mẽ hơn.

Từ góc độ vĩ mô, việc điều chỉnh VAT thể hiện rõ chiến lược “thu – chi cân bằng”, giúp kiểm soát lạm phát, ổn định nền kinh tế trong khi vẫn duy trì được động lực tăng trưởng. Chính sách này được thiết kế phù hợp với Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 có hiệu lực từ 1/7/2025, đồng thời làm giảm bớt áp lực lên NSNN khi vẫn đảm bảo bội chi trong phạm vi cho phép. Đây là cách tiếp cận khôn ngoan, thể hiện sự kiên định trong điều hành, kích cầu mà vẫn đảm bảo ổn định tài khóa. Bộ Tài chính và Quốc hội đã thảo luận kỹ lưỡng về cơ sở ngân sách, cân đối thu – chi, mục tiêu tăng trưởng GDP khoảng 8% năm 2025, đồng thời xây dựng khung linh hoạt để thích ứng với diễn biến thị trường và xu hướng toàn cầu.

Mặc dù vậy, chính sách giảm VAT không áp dụng cho tất cả lĩnh vực; đã được loại trừ các ngành: viễn thông, ngân hàng, bất động sản, chứng khoán, bảo hiểm, than khai thác, dầu tinh chế, hóa chất và ngành tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng). Việc rà soát khớp nối chuẩn mực với công nghiệp hóa đơn điện tử (Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa Định mức hóa đơn từ 1/6/2025) nhằm đảm bảo không gian áp dụng rõ ràng, tối ưu hóa truy thu thuế và tránh lợi dụng chính sách. Đây là cách kiểm soát tốt chi phí ngân sách đồng thời bảo vệ môi trường kinh doanh khỏi rủi ro trục lợi.

Để tối ưu hóa hiệu quả chính sách, hệ thống hoá đơn điện tử, hóa đơn bán hàng qua máy POS phải được triển khai đồng bộ từ 1/6/2025 theo Nghị định 70. Điều này tạo tiền đề cho hạ tầng quản lý thuế hiện đại thông qua GIS, cơ sở dữ liệu tập trung, giảm thủ tục hành chính và hợp thức hoá chứng từ, nâng cao tính minh bạch. Đồng thời, Thông tư 32/2025/TT-BTC hướng dẫn cụ thể về quản lý hóa đơn, chứng từ và thủ tục số hóa hồ sơ, giúp doanh nghiệp dễ dàng tuân thủ, hạn chế sai sót và rủi ro.

Trong trung hạn, cần tiếp tục hoàn thiện Luật Thuế GTGT, mở rộng bình ổn giá, hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, hợp tác công – tư để huy động nguồn lực cho đầu tư hạ tầng và năng lực phòng vệ ngân sách. Các giải pháp ngoài thuế như miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đến 2030, giảm phí, lệ phí theo Thông tư 63/2023/TT-BTC đến hết năm 2025, cũng đang góp phần giúp doanh nghiệp và người dân tiết kiệm chi phí hoạt động, khơi thông nguồn lực nội tại của nền kinh tế phục hồi.