Đề xuất điều chỉnh bảo hiểm bắt buộc trong lĩnh vực xây dựng

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 67/2023/NĐ-CP ngày 6/9/2023 của Chính phủ, liên quan đến bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới; bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc; và bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng. Dự thảo được xây dựng trong bối cảnh thị trường bảo hiểm có nhiều biến động, đồng thời hệ thống pháp luật về xây dựng có sự điều chỉnh căn bản với việc ban hành Luật Xây dựng năm 2025.

Theo Bộ Tài chính, Nghị định số 67/2023/NĐ-CP về cơ bản kế thừa các quy định tại Nghị định số 119/2015/NĐ-CP, Nghị định số 20/2022/NĐ-CP và Thông tư số 50/2022/TT-BTC. Tuy nhiên, sau hơn ba năm triển khai thực tiễn, nhiều nội dung đã bộc lộ những điểm chưa phù hợp, cần được rà soát, điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu quản lý cũng như thực tiễn thị trường.

Đề xuất điều chỉnh bảo hiểm bắt buộc trong lĩnh vực xây dựng.

Thống kê trong giai đoạn 2023–2025 cho thấy, cả nước có 8.088 công trình xây dựng tham gia bảo hiểm bắt buộc. Trong đó, các công trình có giá trị dưới 1.000 tỷ đồng chiếm tới 95,9% tổng số lượng công trình được bảo hiểm, trong khi nhóm công trình có giá trị từ 1.000 tỷ đồng trở lên chỉ chiếm 4,1%. Tổng doanh thu phí bảo hiểm (bao gồm phí gốc và phí nhận tái bảo hiểm) đạt 1.052 tỷ đồng, với tỷ trọng doanh thu từ các công trình dưới 1.000 tỷ đồng chiếm 63,4%, còn nhóm trên 1.000 tỷ đồng chiếm 36,6%. Đáng chú ý, tỷ lệ phí nhượng tái bảo hiểm chiếm tới 58% tổng doanh thu phí.

Tổng chi phí bồi thường thuộc trách nhiệm giữ lại của các doanh nghiệp bảo hiểm, bao gồm cả dự phòng nghiệp vụ, đạt 270,3 tỷ đồng. Ngoài ra, các doanh nghiệp còn phát sinh nhiều khoản chi khác theo quy định như hoa hồng bảo hiểm, chi đề phòng hạn chế tổn thất và chi phí khai thác.

Bộ Tài chính cho biết, mặc dù quy định về bảo hiểm bắt buộc trong đầu tư xây dựng đã được sửa đổi khá toàn diện vào năm 2022, song thị trường bảo hiểm vẫn tiếp tục vận động, phát triển, trong khi hệ thống pháp luật về xây dựng có sự thay đổi căn bản với việc Luật Xây dựng năm 2025 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Thực tiễn này cũng được phản ánh qua các kiến nghị của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, Kiểm toán Nhà nước và ban quản lý dự án tại một số địa phương.

Cụ thể, Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam tổng hợp ý kiến từ các doanh nghiệp bảo hiểm, đề nghị bỏ quy định mức phí bảo hiểm sàn đối với các công trình có giá trị từ 1.000 tỷ đồng trở lên; đồng thời không áp dụng mức giảm phí cố định 25% và làm rõ thêm một số quy định tại Nghị định số 67/2023/NĐ-CP. Trong khi đó, Kiểm toán Nhà nước kiến nghị Bộ Tài chính bổ sung hướng dẫn cụ thể về tỷ lệ phí bảo hiểm đối với các công trình có giá trị lớn nhằm bảo đảm thống nhất trong công tác lập dự toán và quản lý chi phí gói thầu bảo hiểm công trình xây dựng. Một số địa phương cũng đề nghị làm rõ quy định về mức khấu trừ và mức giảm phí đối với các nhóm công trình khác nhau.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính nhận định việc cố định mốc phân loại giá trị bảo hiểm ở mức 1.000 tỷ đồng trong nhiều năm cần được đánh giá lại, nhất là trong bối cảnh rủi ro thiên tai gia tăng, các cơn bão lớn xảy ra liên tiếp trong hai năm gần đây đã tác động đáng kể đến khả năng chi trả và năng lực tài chính của doanh nghiệp bảo hiểm.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 67/2023/NĐ-CP với 10 điều, tập trung vào cả nội dung sửa đổi, bổ sung và lược bỏ.

Theo dự thảo, một số quy định sẽ được sửa đổi nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Kinh doanh bảo hiểm và Luật Xây dựng năm 2025. Trong đó, dự thảo bổ sung người được bảo hiểm vào quy định về người thứ ba trong bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động xây dựng; điều chỉnh đối tượng bảo hiểm, số tiền bảo hiểm tối thiểu, mức phí bảo hiểm và trách nhiệm mua bảo hiểm để phù hợp với việc chủ đầu tư được phép giao nhà thầu mua bảo hiểm bắt buộc công trình trong thời gian xây dựng.

Dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh thuật ngữ, thay thế cụm từ “hoạt động đầu tư xây dựng” bằng “hoạt động xây dựng”, đồng thời chuẩn hóa tên gọi “bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp tư vấn xây dựng” để bảo đảm thống nhất với các luật liên quan.

Về nội dung bổ sung, Bộ Tài chính đề xuất quy định mức phí và mức khấu trừ bảo hiểm đối với công trình đường tàu điện ngầm (Metro), phù hợp với danh mục công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng theo Nghị định số 175/2024/NĐ-CP. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định cho phép chủ đầu tư giao nhà thầu mua bảo hiểm nhằm bảo đảm đồng bộ với Luật Xây dựng năm 2025.

Một số nội dung cũng được lược bỏ để tránh chồng chéo, trong đó áp dụng thống nhất quy định loại trừ đối với các công trình xây dựng có bao gồm phần lắp đặt, không phân biệt tỷ trọng giá trị lắp đặt so với tổng giá trị hạng mục công trình.

Hiện dự thảo Nghị định đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến góp ý rộng rãi trên Cổng Thông tin điện tử, nhằm tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về bảo hiểm bắt buộc, bảo đảm phù hợp với thực tiễn thị trường, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và góp phần bảo vệ lợi ích của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng.