Quy hoạch tổng thể quốc gia giai đoạn mới: Mở rộng cực tăng trưởng, nâng chuẩn cạnh tranh

Ngày 6/5, Bộ Tài chính tổ chức hội nghị công bố điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng sau khi được phê duyệt. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tái cấu trúc không gian phát triển kinh tế - xã hội, phù hợp với bối cảnh mới.

Mở rộng vùng động lực, hình thành cực tăng trưởng mới

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nhấn mạnh quy hoạch là “bản đồ định hướng” cho phát triển dài hạn, đóng vai trò hiện thực hóa tầm nhìn quốc gia.

Theo điều chỉnh, mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành quốc gia đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Mô hình tăng trưởng được chuyển dịch rõ nét sang dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đáng chú ý, quy hoạch lần này tập trung điều chỉnh, mở rộng 4 vùng động lực quốc gia, đồng thời bổ sung thêm vùng động lực Bắc Trung Bộ. Các vùng này được kỳ vọng đóng vai trò “đầu tàu”, dẫn dắt tăng trưởng và lan tỏa sang các khu vực lân cận.

Song song, nhiều đô thị và khu vực có lợi thế sẽ được định hướng trở thành trung tâm kinh tế, tài chính hoặc đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt, với cơ chế vượt trội nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Hình thành các hành lang kinh tế chiến lược

Một điểm nhấn quan trọng là việc tiếp tục phát triển các hành lang kinh tế theo trục Bắc – Nam, Đông – Tây và các vành đai ven biển.

Trong đó, các hành lang như Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh hay Mộc Bài – Thành phố Hồ Chí Minh – Biên Hòa – Vũng Tàu được xác định là trục kết nối chiến lược, không chỉ thúc đẩy lưu thông hàng hóa mà còn tạo không gian phát triển mới cho công nghiệp, dịch vụ và logistics.

Quy hoạch cũng định hướng phát triển các vành đai công nghiệp – đô thị – dịch vụ gắn với hệ thống vành đai tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, qua đó hình thành các cụm liên kết kinh tế quy mô lớn.

Một thay đổi đáng chú ý là việc thể chế hóa hệ thống phân vùng kinh tế - xã hội mới, theo đó cả nước được tổ chức thành 6 vùng.

Trong cấu trúc này, Vùng Đông Nam Bộ và Vùng Đồng bằng sông Hồng tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, có quy mô kinh tế lớn nhất, đóng góp chính cho hội nhập và cạnh tranh quốc tế.

Việc phân vùng mới được kỳ vọng giúp tối ưu hóa phân bổ nguồn lực, tăng tính liên kết vùng và giảm tình trạng phát triển cục bộ.

Doanh nghiệp đứng trước cơ hội và áp lực tái cấu trúc

Về định hướng ngành, quy hoạch đặt trọng tâm phát triển các lĩnh vực công nghiệp mũi nhọn như điện tử, công nghệ số, ô tô, đường sắt, đóng tàu và chế biến chế tạo. Đồng thời, thúc đẩy làm chủ công nghệ trong các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, năng lượng tái tạo.

Khu vực dịch vụ được nâng vai trò với mục tiêu hình thành các trung tâm tài chính, thương mại tầm khu vực, cùng hệ thống logistics hiện đại gắn với cảng biển, cảng hàng không và cửa khẩu quốc tế.

Trong khi đó, nông nghiệp được định hướng chuyển sang mô hình hiện đại, xanh, tuần hoàn và gắn với chuỗi giá trị, mở ra dư địa lớn cho doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ và chế biến sâu.