 |
| Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp kết dư ấn tượng |
Tăng trưởng cả về số lượng lẫn chất lượng người tham gia
Theo Bộ Nội vụ, sự mở rộng đối tượng tham gia và mức lương làm căn cứ đóng góp bình quân tăng đã giúp Quỹ BHTN duy trì xu hướng tích cực. Năm 2024, ước tính có khoảng 16,6 triệu lao động tham gia - tăng 1,8 triệu so với năm trước. Mức lương đóng trung bình cũng tăng từ 6,1 triệu đồng (2023) lên 6,7 triệu đồng, chủ yếu nhờ điều chỉnh tiền lương cơ sở.
Trong năm 2023, tổng thu của Quỹ đạt gần 23.100 tỷ đồng, chi khoảng 22.900 tỷ. Sang năm 2024, thu dự kiến tăng lên 25.680 tỷ đồng trong khi chi giảm xuống khoảng 23.000 tỷ. Dù năm 2025 dự báo mức chi sẽ nhỉnh hơn thu (27.200 tỷ đồng so với 25.700 tỷ đồng), nhưng kết dư quỹ vẫn vững chắc ở mức gần 67.400 tỷ đồng – tạo nền tảng tài chính ổn định cho những năm tiếp theo.
Mở rộng diện bao phủ, củng cố nguồn lực tài chính: Việc mở rộng đối tượng tham gia, bao gồm hơn 60.000 lao động hợp đồng ngắn hạn (1–3 tháng), đã góp phần gia tăng nguồn thu. Tuy nhiên, nhóm quản lý doanh nghiệp và điều hành hợp tác xã hiện vẫn chưa có thống kê cụ thể về tiền lương để tính đóng, là khoảng trống cần được lấp đầy trong thời gian tới.
Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Việc làm sửa đổi (có hiệu lực từ 1/1/2026) đang được Bộ Tư pháp thẩm định. Theo đó, tỷ lệ đóng của người lao động sẽ là 1% tiền lương tháng; người sử dụng lao động đóng 1% quỹ lương của toàn bộ lao động tham gia; Nhà nước hỗ trợ tối đa 1%.
Với mức đóng mới, Bộ Nội vụ ước tính nguồn thu sẽ tiếp tục tăng trưởng: năm 2026 đạt hơn 27.000 tỷ đồng; 2027 khoảng 28.300 tỷ đồng và 2028 khoảng 29.700 tỷ đồng. Song song đó, chi chế độ cũng được điều chỉnh tăng, tập trung vào hỗ trợ đào tạo, duy trì việc làm, tư vấn nghề nghiệp và nâng cao kỹ năng lao động.
Chính sách ưu đãi doanh nghiệp sử dụng lao động yếu thế: Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo đề xuất giảm mức đóng xuống 0% trong tối đa 12 tháng đầu nếu doanh nghiệp tuyển dụng lao động là người khuyết tật. Với khoảng 2 triệu người khuyết tật có khả năng lao động, chính sách này kỳ vọng sẽ thúc đẩy hoà nhập việc làm. Nếu 10% trong số này được tuyển dụng, số tiền giảm đóng cho doanh nghiệp có thể lên tới 144 tỷ đồng mỗi năm.
Thận trọng trong bảo lưu thời gian đóng dài hạn: Dù có đề xuất từ địa phương về việc bảo lưu thời gian đóng trên 144 tháng với lao động chưa từng hưởng trợ cấp thất nghiệp, song cơ quan soạn thảo cho rằng cần giữ nguyên quy định hiện hành. Theo lý giải, BHTN là loại hình bảo hiểm ngắn hạn, mang tính chia sẻ rủi ro cao. Việc chi trả trợ cấp nhằm hỗ trợ thu nhập tạm thời khi người lao động mất việc, do đó thời gian hưởng trợ cấp nên giới hạn tối đa 12 tháng, đồng thời không bảo lưu thời gian đóng vượt quá 144 tháng để tránh trục lợi chính sách.
Kể từ khi triển khai vào năm 2009, chính sách BHTN đã trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống an sinh, bao gồm: trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ học nghề, tư vấn giới thiệu việc làm và bảo hiểm y tế. Quỹ được hình thành từ sự đóng góp ba bên: người lao động, người sử dụng lao động và ngân sách Nhà nước, hoạt động theo nguyên tắc “có đóng – có hưởng”.
Với nền tảng tài chính ngày càng củng cố và chính sách ngày càng mở rộng, Quỹ BHTN không chỉ đóng vai trò “tấm đệm” bảo vệ người lao động trong bối cảnh biến động thị trường việc làm mà còn góp phần nâng cao chất lượng nhân lực, thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế.
