Quốc hội thông qua Luật Báo chí (sửa đổi): Làm rõ vị trí cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện và cơ chế tài chính đặc thù

Sáng 10/12, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Báo chí (sửa đổi) với 437/440 đại biểu tán thành. Luật gồm 4 chương, 51 điều và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Luật lần này xác định rõ mô hình cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện: có nhiều loại hình báo chí, có cơ quan báo chí trực thuộc và được áp dụng cơ chế tài chính đặc thù. Việc thành lập các cơ quan này phải phù hợp với Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí do Thủ tướng phê duyệt. Chính phủ sẽ quy định chi tiết cơ chế tài chính đặc thù theo từng mức độ tự chủ, bao gồm cả các cơ quan báo, phát thanh, truyền hình thuộc tỉnh ủy, thành ủy có nhiều loại hình và sản phẩm báo chí (khoản 5 Điều 15 dự thảo luật).

Theo Báo cáo giải trình, tiếp thu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), một số đại biểu đề nghị bổ sung một điều riêng để quy định cụ thể về cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, bảo đảm tư cách pháp nhân độc lập và tránh sáp nhập cơ học. UBTVQH đã tiếp thu, chỉnh sửa khoản 5 Điều 15 như trên. Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 15 quy định cơ quan báo chí có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản theo pháp luật, tạo khung pháp lý cho hoạt động nghiệp vụ và quản lý tài chính.

Quốc hội thông qua Luật Báo chí (sửa đổi): Làm rõ vị trí cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện và cơ chế tài chính đặc thù

Một số ý kiến cũng đề nghị làm rõ cơ chế đặc thù cho cơ quan truyền thông chủ lực, kèm theo tiêu chí xác định như mức độ phủ sóng, năng lực nhân sự, khả năng định hướng dư luận; đồng thời tăng cường cơ chế tài chính đặc thù cho các đơn vị chủ lực như VTV, VOV. UBTVQH cho biết dự thảo luật giao Chính phủ quy định cụ thể các cơ chế này trên cơ sở danh mục cơ quan báo chí chủ lực đã được Thủ tướng phê duyệt.

Theo thông tin UBTVQH cung cấp, Chính phủ đang chỉ đạo xây dựng Nghị định về cơ chế tài chính của VTV, trong đó quy định một loạt nội dung như: góp vốn, thành lập doanh nghiệp; vận dụng cơ chế tài chính như doanh nghiệp 100% vốn nhà nước; quản lý tài sản của các đơn vị sự nghiệp trực thuộc; bổ sung vốn nhà nước; sử dụng Quỹ phát triển sự nghiệp để đầu tư; hạch toán như doanh nghiệp; cơ chế tiền lương theo mô hình doanh nghiệp nhà nước. Mục tiêu là bảo đảm tính linh hoạt, tự chủ mà vẫn quản lý chặt chẽ vốn nhà nước và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Liên quan chính sách đầu tư công cho báo chí, UBTVQH cho biết Điều 9 dự thảo luật đã quy định rõ. Trong đó, Nhà nước đầu tư có trọng tâm vào đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn; phát triển nhân lực chuyển đổi số; nghiên cứu khoa học; xây dựng nền tảng số báo chí quốc gia; hạ tầng dữ liệu; công cụ số phục vụ giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng.

Về hỗ trợ tài chính cho báo chí thực hiện nhiệm vụ chính trị, khoản 3 Điều 9 nêu chính sách giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu và hỗ trợ chi phí truyền dẫn, phát sóng, vận chuyển để phục vụ thông tin tuyên truyền về an ninh – quốc phòng, đối ngoại, chính sách, khẩn cấp; cùng các nhiệm vụ dành cho thiếu nhi, người khuyết tật, vùng khó khăn, dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo.

Việc xác định mức độ tự chủ của cơ quan báo chí sẽ thực hiện theo Nghị định 60/2021 của Chính phủ về cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập, đã được sửa đổi bởi Nghị định 111/2025.