Phải phổ cập AI toàn dân, Việt Nam mới thành trung tâm hàng đầu khu vực

PV: Thưa thầy Nguyễn Đức Long, nhiều người cho rằng AI đang là xu hướng toàn cầu, nhưng với phần đông, nó vẫn còn quá xa lạ. Tại sao AIUni lại chọn mục tiêu “AI cho toàn dân”?

Giám đốc học viện AIUni Nguyễn Đức Long: Đúng là lâu nay, nhiều người nghĩ AI chỉ dành cho kỹ sư công nghệ cao hay chuyên gia dữ liệu. Nhưng chúng tôi nhìn khác. Trí tuệ nhân tạo sẽ trở thành kỹ năng sống của thế kỷ 21, một kỹ năng sinh tồn trong kỷ nguyên này. Một giáo viên có thể dùng AI để cá nhân hóa giáo án, một lao động trong khu công nghiệp có thể dùng AI để tối ưu thao tác dây chuyền và một bác sĩ tuyến cơ sở có thể dùng AI để đọc nhanh kết quả chẩn đoán. Khi hiểu vậy, ta thấy phổ cập AI không phải khẩu hiệu, mà là yêu cầu thiết yếu để không ai bị bỏ lại phía sau trong cuộc cách mạng số. Trước hết phải xóa mù AI đã, phổ cập AI toàn dân, Việt Nam mới có thể phát triển thành trung tâm AI hàng đầu khu vực hay top 20 nền giáo dục toàn cầu. Các chuyên gia giáo dục cũng đã đưa nhiều kiến nghị về việc đào tạo AI ngay từ cấp 1, có thể là một học phần hoặc ghép với môn tin học ứng dụng.

Chuyên gia AI Nguyễn Đức Long, giám đốc Học viện AIUni chia sẻ bộ đôi sản phẩm AI chiến lược

PV: Nhưng làm thế nào để biến điều tưởng chừng lý thuyết ấy thành thực tế, thưa thầy?

Giám đốc học viện AIUni Nguyễn Đức Long: AIUni chọn cách đi rất cụ thể. Chúng tôi không phát hành sách theo lối truyền thống, mà xây dựng Sổ tay Thực hành AI – 30 ngày thành công cùng GenAI. Cuốn sách là một hành trình có lộ trình từng ngày, kèm bài tập, công cụ, video hướng dẫn. Người đọc không chỉ hiểu “AI là gì” mà có thể ứng dụng ngay vào công việc. Cẩm nang này có thầy Nguyễn Tiệp, giám đốc đào tạo cùng viết với tôi.

Song song, chúng tôi phát triển nền tảng LMS tích hợp AI nhưng không phải để “trưng bày công nghệ”, mà để đồng hành với từng người học. Hệ thống này có thể cá nhân hóa nội dung theo ngành nghề, hỗ trợ giảng viên quản lý lớp học, đồng thời đặt trọng tâm vào bảo mật và đạo đức AI. Điều thường bị bỏ ngỏ ở các nền tảng trực tuyến khác.

Chúng tôi đã phối hợp triển khai nhiều chương trình cùng các đối tác khác nhau. Từ lớp tập huấn dành cho giáo viên phổ thông tại Hà Nội, khóa đào tạo kỹ năng số cho cán bộ công chức ở một số bộ ngành, đến các khóa ứng dụng AI trong lĩnh vực y tế cộng đồng tại địa phương. Mỗi nhóm đối tượng có một cách tiếp cận khác, và chính trải nghiệm ấy giúp chúng tôi hoàn thiện hệ thống đào tạo của mình.

PV: Có thể coi AIUni như một “học viện mở”, “đại học Số”?

Giám đốc học viện AIUni Nguyễn Đức Long: Đúng. Nhưng quan trọng hơn, chúng tôi thiết kế AIUni như một hệ sinh thái gắn kết. Ba trụ cột của AIUni bổ sung cho nhau: Đó là, Phổ cập AI cho toàn dân (AI Universal); đào tạo chính quy từ chứng chỉ đến tiến sĩ (AI University) và và vườn ươm khởi nghiệp AI (AI Unicorn).

Điểm thú vị là ba mảng này không tách rời. Đây chính là một hệ sinh thái toàn diện, con người trong hệ thống đều hỗ trợ nhau, người sau đồng hành với người trước như một mentor. Ngay cả một người công nhân có thể bắt đầu từ khóa phổ cập, rồi tham gia lớp chứng chỉ nâng cao, và nếu có ý tưởng, họ có thể được hỗ trợ phát triển thành dự án khởi nghiệp. Hay như câu chuyện LocaTalk AI – ứng dụng biến AirPods thành công cụ dịch trực tiếp, là ví dụ tiêu biểu: khởi nguồn từ ý tưởng nhỏ trong nhóm nghiên cứu, các giảng viên của học viện, nhưng đã thành sản phẩm thử nghiệm với tiềm năng gọi vốn quốc tế.

Chuyên gia AI Nguyễn Đức Long, đồng tác giả “Sổ tay thực hành AI” chia sẻ cách thực hành với GENAI trong buổi lễ ra mắt cuốn sách

PV: Điều này gợi nhắc đến vai trò của AIUni trong chiến lược quốc gia về AI?

Giám đốc học viện AIUni Nguyễn Đức Long: Chính xác. Việt Nam đã có Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI đến 2030. AIUni đồng hành cùng mục tiêu đó. Chúng tôi hỗ trợ trường phổ thông và đại học đưa AI thành môn học chính thức, tổ chức đào tạo cho các bộ ngành. Đồng thời, AIUni kết nối các quỹ đầu tư và tập đoàn công nghệ toàn cầu để đưa dòng vốn, công nghệ vào Việt Nam. Mục tiêu của chúng tôi là trong thời gian tới, kỳ vọng góp phần thu hút hơn 500 triệu USD đầu tư cho startup AI Việt Nam.

PV: Nhìn lại, có hình ảnh nào khiến thầy tin rằng hướng đi của mình là đúng?

Giám đốc học viện AIUni Nguyễn Đức Long: Tôi nhớ rất rõ một lớp học nhỏ ở Bắc Ninh. Những công chức trẻ ban đầu khá lúng túng, nhưng sau 30 ngày, họ đã có thể dùng AI để rút ngắn thao tác trên dây chuyền. Hay một nhóm giáo viên trung học, vốn e ngại công nghệ, sau khóa học có thể thiết kế giáo án, slide thuyết trình bằng AI cho từng học sinh. Đó không chỉ là thành công của một chương trình, mà là bằng chứng rằng AI thực sự có thể làm cuộc sống, công việc hiệu quả hơn hơn. Khi hàng triệu người được trao năng lực ấy, ta sẽ thấy tiềm năng của một Việt Nam hùng cường trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.

PV: Nếu phải gói gọn thông điệp của AIUni trong một câu, thì thày sẽ nói gì?

Giám đốc học viện AIUniNguyễn Đức Long: AIUni không chỉ dạy AI, chúng tôi gieo khát vọng, để người Việt không chỉ sử dụng, mà còn sáng tạo và làm chủ AI cho cộng đồng và phát triển đất nước thịnh vượng.

PV: Trân trọng cảm ơn Thày đã chia sẻ rất dễ hiểu và rõ ràng!