Những con số ít được đề cập trong báo cáo tài chính của Tập đoàn Gelex

Tập đoàn Gelex (Mã: GEX) là một trong những tập đoàn đa ngành được thành lập từ năm 1990, ban đầu thuộc sở hữu của Bộ Công Thương. Hiện tập đoàn do ông Nguyễn Văn Tuấn làm Chủ tịch Hội đồng quản trị hoạt động chính trong 4 lĩnh vực: sản xuất kinh doanh thiết bị điện, sản xuất vật liệu xây dựng, bất động sản khu công nghiệp và năng lượng sạch.

Trong quá trình hậu cổ phần hóa, Gelex đã nhanh chóng thâu tóm các công ty tiềm năng trong mảng thiết bị điện như CTCP Dây cáp điện Việt Nam (CADIVI), CTCP Thiết bị điện (THIBIDI), Công ty CP Chế tạo điện cơ Hà Nội (HEM), Công ty Dây đồng Việt Nam (CFT), Công ty CP Sản xuất thiết bị điện Đông Anh (MEE),…

Đây đều là những công ty chiếm thị phần lớn trong ngành điện Việt Nam, qua đó khép kín chuỗi giá trị ngành điện từ truyền tải đến phân phối và sử dụng dân dụng.

Chuỗi giá trị ngành điện của Gelex. Ảnh: Gelex.

Với định hướng mở rộng phát triển sang lĩnh vực hạ tầng, Gelex Group tiếp tục tìm kiếm và thực hiện M&A các doanh nghiệp có tên tuổi trên thị trường, điển hình là Tổng công ty Viglacera (Mã: VGC), CTCP Đầu tư Khu công nghiệp Dầu khí Long Sơn – những doanh nghiệp sở hữu quỹ đất khu công nghiệp "khủng" hay như CTCP Đầu tư Nước sạch Sông Đà – đơn vị cung cấp 25% nước sạch cho người dân Hà Nội.

Tháng 8/2024, Gelex gây bất ngờ khi chính thức trở thành cổ đông lớn nắm giữ 10% vốn điều lệ Eximbank. Nên nhớ, thị trường chứng khoán chứng kiến ít trường hợp một tập đoàn đa ngành làm cổ đông lớn của một ngân hàng, và theo ghi nhận chỉ có Masan Group và người liên quan đang nắm 15,2% vốn của Techcombank (công bố mới nhất tháng 7/2024).

Mảng thiết bị điện của Gelex "ăn nên làm ra"

Trở lại với Gelex, theo thống kê trong báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán hằng năm, mặc dù hoạt động đa ngành, nhưng mảng thiết bị điện vẫn được xem là trụ cột chính khi tỷ trọng doanh thu mảng này đạt 50% - 90% tổng doanh thu, tương đương 10.000 – 20.000 tỷ đồng mỗi năm. Biên lãi gộp của mảng thiết bị điện cũng đạt hai con số, dao động từ 12% - 19%/năm.

Như đã đề cập ở trên, với việc sở hữu chuỗi giá trị sản xuất và phân phối các thiết bị điện và thị phần dẫn đầu, Gelex hưởng lợi rất lớn trong bối cảnh nhu cầu về điện năng và cơ sở hạ tầng điện ngày càng tăng cao, đặc biệt trong bối cảnh quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa và phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam.

Mảng thiết bị điện đem về nguồn thu chính cho Gelex. Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo tài chính.

Tuy nhiên nếu xét tất cả các ngành nghề, mảng bán và cho thuê bất động sản, hạ tầng khu công nghiệp, khách sạn và dịch vụ phụ trợ khác mới là mảng sinh lời cho Gelex.

Chỉ xét riêng trong 9 tháng đầu năm, doanh thu của mảng này là 2.764 tỷ đồng, song giá vốn chỉ 1.187 tỷ. Biên lợi nhuận gộp qua đạt tới hơn 132%, tức là cứ 100 đồng bỏ ra là có thể lãi gộp tới 132 đồng – một con số hiếm hoi đạt được trong kinh doanh.

Trong 9 tháng đầu năm, biên lãi gộp tất cả các ngành đạt mức trung bình gần 21%.

Mảng cho thuê bất động sản mới là ngành sinh lời cho Gelex. Nguồn: Báo cáo tài chính quý III/2025.

Lãi lớn nhờ nắm giữ cổ phiếu Eximbank, biên lãi ròng đạt 5,4% sau 9 tháng

Doanh thu tài chính cũng là một điểm đáng chú ý trong bức tranh kinh doanh của Gelex. Trong ba quý đầu năm, nguồn thu từ mảng đầu tư tài chính lên tới gần 1.200 tỷ đồng, góp phần đáng kể vào khoản lãi sau thuế 2.414 tỷ đồng. Nguồn thu này đến chủ yếu từ việc kinh doanh chứng khoán (đem về 728 tỷ đồng 9 tháng đầu năm).

Tại cuối tháng 9/2025, danh mục chứng khoán kinh doanh của tập đoàn ghi nhận giá gốc lên tới hơn 6.600 tỷ đồng và chỉ trích lập dự phòng 53 tỷ.

Dù không công bố chi tiết danh mục trên báo cáo tài chính quý III/2025, nhưng theo báo cáo đã kiểm toán năm 2024, tại cuối kỳ công ty đã rót gần 3.300 tỷ đồng vào cổ phiếu EIB của Eximbank và 850 tỷ đồng các cổ phiếu khác. Tổng giá trị gốc là gần 4.550 tỷ đồng.

Như vậy sau 9 tháng đầu năm, danh mục chứng khoán của Gelex đã tăng đâu đó hơn 2.000 tỷ đồng. Điều này được giải thích là nhờ cổ phiếu EIB đã tăng mạnh từ vùng giá 18.000 đồng/cp lên vùng 30.000 đồng/cp. Hiện chốt phiên 19/11, EIB đã giảm 22.500 đồng/cp chốt phiên 19/11, do đó giá trị đầu tư vào Eximbank của Gelex có thể sẽ ghi nhận biến động trong báo cáo tài chính quý IV sắp tới.

Việc tăng giá cổ phiếu Eximbank giúp cho Gelex ghi nhận khoản lãi đầu tư chứng khoán.

Mặc dù ghi nhận khoản doanh thu từ hoạt động tài chính gần 1.200 tỷ trong 9 tháng đầu năm, song chi phí tài chính lại lên tới gần 1.100 tỷ, do đó phần lãi ròng từ hoạt động tài chính chỉ đạt khoảng 100 tỷ đồng.

Trừ đi chi phí bán hàng chi phí quản doanh nghiệp gần 2.500 tỷ đồng, thì lợi nhuận sau thuế của Gelex còn 2.414 tỷ. Tuy nhiên vì là tập đoàn đa ngành nghề và sở hữu 50 công ty thành viên, để hiểu đúng bản chất, ta phải lấy đúng con số lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ (lợi nhuận ròng), là 1.512 tỷ đồng 9 tháng đầu năm, tăng 50% so với cùng kỳ. Biên lãi ròng qua đó đạt 5,4%, nghĩa là 100 đồng doanh thu, Gelex lãi ròng chỉ 5,4 đồng.

Biên lãi ròng của Gelex đạt loanh quanh mức dưới 6% trong 5 năm gần đây. Năm 2024, tập đoàn lãi kỷ lục nhờ thoái vốn mảng năng lượng và các hoạt động chính khởi sắc.

Vay mới thêm 26.600 tỷ đồng trong 9 tháng, Gelex đang chịu chi phí lãi vay bao nhiêu?

Xét báo cáo cân đối kế toán, tổng tài sản của Gelex đạt hơn 65.251 tỷ đồng, trong đó khoản mục tiền, tương đương tiền và đầu tư tài chính hơn 15.500 tỷ đồng chiếm tỷ trọng lớn nhất với gần 24%. Riêng tiền mặt và tiền gửi ngân hàng khoảng 6.000 tỷ. Việc "ôm" lượng tiền khủng cho thấy thanh khoản tốt, đồng thời cho thấy doanh nghiệp có thể chờ đợi các chiến lược M&A khác hoặc ít ra là không gặp áp lực tài chính trong ngắn hạn.

Dù sở hữu lượng tiền mặt dồi dào, Gelex vẫn sử dụng đòn bẩy tài chính. Tại cuối 30/9, tập đoàn ghi nhận dư nợ tài chính hơn 22.200 tỷ đồng, tăng mạnh thêm gần 6.000 tỷ, tức tăng 35% sau 9 tháng, bao gồm các khoản vay tổ chức tài chính và phát hành trái phiếu thường. Con số này bằng 80% vốn chủ sở hữu.

Thực tế Gelex đã đi vay mới hơn 26.600 tỷ đồng trong ba quý đầu 2025, trong khi trả nợ gốc 20.800 tỷ. Chi phí lãi vay được hạch toán là 840 tỷ đồng.

Theo thuyết minh trên báo cáo soát xét 2025, Gelex đang có các khoản vay ngân hàng với lãi suất dao động 3,6%/năm - 14,2%/năm cho các khoản vay ngắn hạn, và 5,9%/năm - 11,2%/năm cho các khoản vay dài hạn và lợi suất trái phiếu là 6,95%/năm.

Cần lưu ý, con số chi phí lãi vay ghi trên báo cáo tài chính 840 tỷ đồng có thể không phản ánh hết khoản lãi vay mà Gelex phải trả.

Một “chiêu” mà những doanh nghiệp lớn thường sử dụng để "giấu" phần chi phí này là thông qua hình thức vốn hóa chi phí lãi vay. Điều này được hiểu là, phần chi phí lãi vay không đưa ngay vào chi phí trong kỳ, mà được cộng vào giá trị của tài sản đang xây dựng (như dự án bất động sản, nhà máy, dây chuyền sản xuất, hạ tầng…).

Chi phí xây dựng cơ bản dở dang của Gelex tại cuối tháng 9. Nguồn: Báo cáo quý III/2025.

Theo báo cáo tài chính quý III/2025, tại 30/9, chi phí xây dựng cơ bản dở dang của Gelex đạt hơn 8.800 tỷ đồng, tăng xấp xỉ 1.000 tỷ so với đầu năm. Như vậy phần 1.000 tỷ đồng tăng thêm này có thể bao gồm chi phí lãi vay doanh nghiệp chịu cho dự án.