Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell đã gần như khẳng định về quyết định lãi suất trong tháng này với tuyên bố "thời điểm đã đến" tại Hội nghị Jackson Hole vào tháng Tám vừa qua. Câu hỏi hiện tại không còn là "khi nào" nữa mà là "giảm bao nhiêu".
 |
| Những biến chuyển kinh tế của Đông Nam Á và Việt Nam khi Fed đưa ra quyết định về lãi suất (Ảnh: SIMON ANG). |
Cho đến tháng Tám, các ngân hàng trung ương lớn tại Đông Nam Á, bao gồm Malaysia, Thái Lan và Indonesia, vẫn giữ nguyên mức lãi suất, duy trì cách tiếp cận thận trọng trong chính sách tiền tệ. Họ lưu tâm đến sự ổn định của tiền tệ, trong bối cảnh dự đoán "lãi suất cao sẽ kéo dài" và đang chờ động thái tiếp theo của Fed, đồng thời phải đối mặt với áp lực kinh tế toàn cầu và lạm phát.
Kết quả là, các nước như Philippines đang phải đối mặt với mức lãi suất cơ bản cao nhất trong 17 năm, đạt 6,5%; lãi suất của Thái Lan cũng đã tăng lên mức cao nhất trong một thập kỷ, ở mức 2 ,5%.
Các chuyên gia dự đoán rằng, các ngân hàng trung ương ở Đông Nam Á sẽ bắt đầu chu kỳ nới lỏng tiền tệ ngay khi Fed thực hiện động thái đầu tiên, với việc các nhà hoạch định chính sách trong khu vực có xu hướng điều chỉnh theo các xu hướng toàn cầu. Tuy nhiên, tốc độ và quy mô của việc cắt giảm lãi suất có thể sẽ diễn ra thận trọng hơn.
 |
| Diễn biến của các chỉ số chứng khoán chính của một số nước Đông Nam Á tính đến ngày 3 tháng 9 năm 2024 (Ảnh: C MARTIN/BT). |
Aidan Shevlin, Trưởng bộ phận Quản lý Quỹ Thanh khoản Quốc tế tại JP Morgan Asset Management, cho biết: “Mặc dù thị trường đã nhanh chóng tính đến khả năng giảm lãi suất nhiều lần khi các ngân hàng trung ương châu Á - Thái Bình Dương có thể sẽ theo chân Fed, nhưng cũng cần lưu ý rằng, các ngân hàng này đã không tăng lãi suất mạnh mẽ như Fed. Do đó, họ khó có thể giảm lãi suất nhanh chóng, khiến cho tốc độ và quy mô của việc cắt giảm vẫn chưa chắc chắn”.
Các ngân hàng trung ương trong khu vực đang ở những giai đoạn khác nhau của chu kỳ lãi suất. Sự khác biệt này, theo ông Shevlin, được thúc đẩy bởi “sự tập trung khác nhau vào việc kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng trong nước và tránh biến động tiền tệ. Từ đó dẫn đến việc cắt giảm lãi suất một cách thận trọng, hơn là vội vã”.
Việt Nam và quyết định về lãi suất
Hầu hết các chuyên gia kinh tế dự đoán Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) sẽ giữ nguyên chính sách lãi suất trong suốt phần còn lại của năm 2024, khi đợt cắt giảm lãi suất của Fed đang dần đến gần. Theo Maybank, sự phục hồi của Việt Nam đồng (VND), kết hợp với lạm phát giảm, cho phép NHNN duy trì lập trường hiện tại.
 |
| Tăng trưởng GDP của Việt Nam từ năm 2019 đến Quý 2/2024 (Ảnh: C MARTIN/BT). |
Việt Nam đã theo đuổi chính sách tiền tệ nới lỏng, cắt giảm lãi suất bốn lần trong năm 2023 với tổng mức giảm 150 điểm cơ bản, bất chấp xu hướng tăng lãi suất toàn cầu. Điều này đã mở rộng chênh lệch lãi suất, tạo áp lực lên tiền đồng, khiến VND mất giá 5% vào đầu năm 2024 trước khi tăng trở lại 1,7% vào tháng 8.
 |
| Những thay đổi về chính sách lãi suất của NHNN từ tháng 1/2023 đến nay (Ảnh: C MARTIN/BT). |
Các nhà phân tích kỳ vọng đồng VND sẽ tiếp tục phục hồi trong nửa cuối năm 2024, nhờ vào động lực tăng trưởng mạnh mẽ của Việt Nam cùng với sự phục hồi của ngành sản xuất và mở rộng thương mại. Kim ngạch xuất và nhập khẩu trong tháng 8 tăng lần lượt 14,5% và 12,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Lạm phát đã giảm xuống mức thấp nhất trong bảy tháng, đạt 3,45% vào tháng trước và dự kiến sẽ tiếp tục giảm trong những tháng tới nhờ vào hiệu ứng cơ sở thuận lợi và đồng VND mạnh hơn khi Fed tiến gần đến việc cắt giảm lãi suất.
 |
| Chỉ số lạm phát toàn phần của Việt Nam tính đến tháng 8/2024 (Ảnh: C MARTIN/BT). |
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức với nhu cầu trong nước và tăng trưởng tín dụng ảm đạm do sự phục hồi chậm của thị trường bất động sản. Doanh số bán lẻ tăng 8,5% trong tám tháng đầu năm, so với mức 10,3% của năm ngoái. Trong khi đó, tính đến ngày 26 tháng 8, tăng trưởng tín dụng trong hệ thống ngân hàng chỉ đạt 6,63%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu 15% cho năm 2024.
Đầu tư công cũng chậm lại, với vốn thực hiện từ ngân sách nhà nước chỉ tăng 1,3% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 8. Ngoài ra, bão Yagi đã gây ra thiệt hại diện rộng ở các tỉnh phía Bắc, ảnh hưởng thêm đến các hoạt động kinh doanh.
