hồ sơ “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm” đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
aa
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, tại phiên họp của Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 17 của UNESCO diễn ra tại Rabat, thủ đô của Vương quốc Maroc, di sản Nghệ thuật làm gốm của người Chăm chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Đây là một trong 56 hồ sơ được xem xét trong kỳ họp này.
Các sản phẩm của Làng nghề gốm cổ Chăm Bàu Trúc (Ninh Phước, Ninh Thuận). (Ảnh: Nguyễn Thành/TTXVN).
Hồ sơ đề cử của Việt Nam đáp ứng được những tiêu chí để đưa vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của UNESCO.
Các tiêu chí đó là di sản liên quan đến nghề thủ công truyền thống làm gốm Chăm bằng tay và sử dụng các công cụ đơn giản. Chủ thể văn hóa và người thực hành chủ yếu là phụ nữ Chăm. Tri thức và kỹ năng làm nghề được trao truyền trong gia đình, dòng họ, cộng đồng. Việc trao truyền được thực hiện bằng biện pháp kể chuyện và thực hành hằng ngày.
Di sản thu hút sự trao đổi và tương tác giữa những người thực hành nghề, các sinh hoạt xã hội và nâng cao vai trò của người phụ nữ Chăm trong xã hội hiện đại. Di sản gắn liền với nghệ thuật trình diễn dân gian, phong tục tập quán, tín ngưỡng, lễ hội, trong đó có các nghi lễ liên quan đến ông tổ nghề làm gốm của người Chăm. Nghề làm gốm của người Chăm góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa Chăm ở Đông Nam Á.
Hiện nay số lượng nghệ nhân, người thực hành và người học nghề tại các làng gốm còn rất ít. Dù có nhiều nỗ lực bảo vệ, di sản vẫn có nguy cơ mai một bởi nhiều mối đe dọa khác nhau (tốc độ đô thị hóa ảnh hưởng đến không gian các làng nghề thủ công truyền thống và ảnh hưởng đến nguồn nguyên liệu sẵn có; chi phí nguyên liệu tăng cao; nghệ nhân lành nghề tuổi cao, thế hệ trẻ không hứng thú với nghề, sản phẩm thiếu sự đa dạng…). Đây cũng là lý do để di sản này phải được bảo vệ.
Hồ sơ trình bày chi tiết kế hoạch bảo vệ di sản được thực hiện trong 4 năm (2023 - 2026). Di sản này đã được đưa vào "Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia Việt Nam" và Báo cáo kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trên Hệ thống thông tin quản lý di sản văn hóa phi vật thể của Cục Di sản văn hóa (Bộ VHTT&DL).
Gốm Chăm hiện nay còn hiện diện chủ yếu ở hai làng là Ligok (Trì Đức, tỉnh Bình Thuận) và Hamu Crok (Bàu Trúc, tỉnh Ninh Thuận). Trong đó, tồn tại từ khoảng cuối thế kỷ 12 đến nay, Bàu Trúc được xem là một trong số rất ít những làng gốm cổ ở Đông Nam Á còn giữ lại cách sản xuất thô sơ từ ngàn xưa.
Nghệ nhân gốm Bàu Trúc tại Làng gốm Chăm Bàu Trúc, thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận. Ảnh: Thanh Hà /TTXVN.
Làng gốm Bàu Trúc hiện có 975 hộ; trong đó, có 300 hộ làm gốm. Nghề làm gốm đang ngày càng phát triển, trong làng có 1 hợp tác xã, 2 công ty và 60 cơ sở sản xuất gốm hoạt động thường xuyên, tạo ra nhiều dòng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu sử dụng gốm trang trí nhà vườn của các gia đình, khách sạn, resort trên toàn quốc.
Toàn bộ quy trình làm gốm của đồng bào Chăm toát lên một giá trị nghệ thuật đặc trưng. Chính nhờ vậy, dù trải qua bao thăng trầm trong tiến trình phát triển, gốm truyền thống của người Chăm vẫn tồn tại với thời gian, vẫn giữ được hồn cốt tinh túy và vẻ đẹp hoang sơ của gốm cổ cách đây hàng trăm năm, tạo nên giá trị độc đáo và trường tồn của gốm Chăm.
Gốm của người Chăm chủ yếu là đồ gia dụng, đồ dùng cúng lễ và đồ mỹ nghệ gồm chum (jek), nồi (gok), mâm (cambak), bình (bilaok)… Nghề làm gốm được xem là biểu hiện của sự sáng tạo cá nhân do người phụ nữ Chăm làm ra trên nền tảng tri thức được lưu truyền trong cộng đồng. Thay vì sử dụng bàn xoay, người phụ nữ Chăm di chuyển giật lùi quanh khối nguyên liệu để tạo hình sản phẩm.
Gốm không tráng men và được phơi khô, nung ở ngoài trời bằng củi và rơm trong 7 - 8 giờ ở nhiệt độ khoảng 8.000C. Nguyên liệu (đất sét, cát, nước, củi và rơm) được khai thác tại chỗ. Đất sét được tái sinh theo chu kỳ vài ba năm sau khi khai thác tại cánh đồng Hamu Tanu Halan, bên bờ sông Quao thuộc làng Bàu Trúc (tỉnh Ninh Thuận) và mỏ đất làng Xuân Quang (cách làng Bình Đức, tỉnh Ninh Thuận, 3 km về hướng Tây Bắc).
Dụng cụ làm gốm đơn giản do nghệ nhân tận dụng vật liệu tại chỗ như: Vòng quơ, vòng cạo (bằng tre) để cạo mỏng thân gốm, và vỏ sò, vải cuộn thấm nước để chà láng thân gốm.
Tri thức và kỹ năng làm gốm được trao truyền cho các thế hệ trong gia đình thông qua thực hành. Việc làm nghề tạo cơ hội cho người phụ nữ Chăm giao lưu, tương tác trong lao động sản xuất, sinh hoạt xã hội, cũng như trong việc giáo dục nghề nghiệp cho con cái, nâng cao hơn nữa vai trò của họ trong xã hội.
Nghề làm gốm cũng giúp tăng thu nhập của gia đình và bảo lưu thuần phong mỹ tục, bản sắc văn hóa của người Chăm ở Việt Nam. Tuy nhiên, dù có nhiều nỗ lực bảo vệ, song nghề gốm của người Chăm vẫn đang đứng trước nguy cơ mai một vì sự tác động của quá trình đô thị hóa đến khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu thô, sự chậm thích ứng với kinh tế thị trường và thế hệ trẻ ít quan tâm đến nghề.
Việc ghi danh sẽ thúc đẩy các biện pháp thiết thực và hiệu quả nhằm bảo tồn, vực dậy sức sống của di sản, tạo thêm nguồn lực cho bảo tồn và phát huy giá trị di sản này, hỗ trợ phát triển kinh tế, văn hóa theo hướng bền vững, bao trùm ở các địa phương, cộng đồng dân cư.
Đây là di sản văn hóa phi vật thể thứ 15 của Việt Nam được UNESCO ghi danh, là một đóng góp nữa của Việt Nam cho mục tiêu bảo tồn và phát huy các giá trị di sản mà UNESCO đang thúc đẩy, nhất là trên cương vị thành viên Ủy ban liên Chính phủ Công ước 2003 giai đoạn 2022 – 2026.
Phó Bí thư, Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ, TS.KTS Nguyễn Anh Tuấn đã mang đến Tuần lễ Smart Green Living Week 2026 (diễn ra từ ngày 17 - 19/7) một điểm nhấn khác biệt. Lần đầu tiên, người đứng đầu chính quyền cấp xã trực tiếp đảm nhiệm vai trò như một "kiến trúc sư trưởng", trình bày tầm nhìn quy hoạch tổng thể và định hướng phát triển Bình Mỹ (TP. HCM). Từ diễn đàn này, ông gửi lời mời gọi cởi mở tới các nhà đầu tư, doanh nhân khởi nghiệp, chuyên gia và sinh viên cùng chung tay kiến tạo vùng đất thép thành đồng, đưa Bình Mỹ trở thành địa phương phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.
Thị trường bất động sản đang phục hồi rõ nét, trong đó nhà ở vừa túi tiền và logistics nổi lên là động lực chính, phản ánh sự dịch chuyển mạnh mẽ theo nhu cầu thực và dòng vốn.
Quy hoạch đô thị đa trung tâm, phát triển hạ tầng và hình thành các cực tăng trưởng mới đang tạo nền tảng để thị trường bất động sản Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh bước vào chu kỳ tăng trưởng dài hạn, tương tự những gì Thượng Hải và Seoul đã trải qua.
Dù gần 100.000 sản phẩm nhà ở được mở bán trong nửa đầu năm 2026, thị trường vẫn thiếu căn hộ giá phù hợp, khi nguồn cung chủ yếu tập trung ở phân khúc cao cấp và hạng sang.
Hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường và khai thác giá trị gia tăng là yêu cầu cấp thiết nhằm phát triển đô thị theo mô hình TOD, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.
Dự án đầu tư xây dựng, tu bổ xung yếu hệ thống đê điều, nạo vét và xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ có tổng mức đầu tư sơ bộ 75.115 tỷ đồng, được thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT). Theo nghị quyết, Tập đoàn Geleximco là đơn vị được đề xuất thực hiện dự án trong trường hợp lựa chọn nhà đầu tư đặc biệt.
Hà Nội đẩy mạnh phát triển đồng bộ nhà ở xã hội, thương mại và cho thuê, bổ sung nguồn cung lớn, trong khi thị trường dần tái cấu trúc theo nhu cầu ở thực của người dân.
Thị trường bất động sản nửa đầu năm 2026 ghi nhận tín hiệu phục hồi nhưng phân hóa mạnh, quá trình thanh lọc diễn ra rõ nét, hướng tới nhu cầu ở thực và phát triển bền vững.
Thị trường nhà ở Hà Nội đang chuyển dịch mạnh ra khu vực ngoài nội đô, bám theo các hành lang phát triển mới, phù hợp định hướng đô thị đa cực và tăng cường liên kết vùng dài hạn.
Sau giai đoạn điều chỉnh kéo dài, thị trường bất động sản Việt Nam đang bước vào chu kỳ phục hồi với những động lực hoàn toàn khác so với trước đây. Nếu giai đoạn 2020–2022 được dẫn dắt bởi kỳ vọng tăng giá và tâm lý "đón sóng", thì nửa cuối năm 2026 lại chứng kiến sự dịch chuyển rõ nét của dòng tiền về những tài sản có giá trị sử dụng thực, pháp lý minh bạch, quy hoạch đồng bộ và khả năng khai thác lâu dài.
Giá nhà tăng cao và nhu cầu cư trú thay đổi đang buộc Hà Nội chuyển hướng sang phát triển nhà ở cho thuê, từng bước hình thành thị trường chuyên nghiệp và đa dạng lựa chọn an cư.
Đẩy mạnh tháo gỡ điểm nghẽn về quỹ đất, thủ tục đầu tư và áp dụng cơ chế "luồng xanh ưu tiên", Đồng Nai đang tăng tốc triển khai các dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân. Địa phương đặt mục tiêu hoàn thành hơn 8.000 căn hộ trong năm 2026, tiến tới xây dựng 65.000 căn vào năm 2030, đáp ứng nhu cầu an cư của người thu nhập thấp và lực lượng lao động tại các khu công nghiệp.
Xu hướng đầu tư năm 2026 cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt khi dòng vốn trở nên chọn lọc hơn, nhà đầu tư không còn chạy theo số lượng mà tập trung vào giá trị dài hạn.
