Ngành thuế chuyển hướng truy tận chuỗi gian lận hóa đơn

Ngành Thuế sẽ tổ chức Hội nghị toàn quốc chuyên đề phòng, chống gian lận và mua bán hóa đơn trái phép trong hai ngày 1–2/10/2026. Theo Cục Thuế, trọng tâm của hội nghị không chỉ là nhận diện các thủ đoạn gian lận, mà còn bàn về đổi mới phương pháp kiểm tra thuế đối với các trường hợp có rủi ro cao về hóa đơn và hoàn thuế GTGT.

Cục Thuế thông tin cho biết, trong 2 ngày 1 - 2/10 tới đây, ngành Thuế sẽ tổ chức Hội nghị toàn quốc về chuyên đề về phòng, chống gian lận và mua bán hóa đơn trái phép.

Đây là một trong những giải pháp thuộc Chương trình hành động nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong phòng, chống gian lận mua bán, sử dụng trái phép hóa đơn điện tử được Cục Thuế nêu tại Quyết định số 1299/QĐ-CT ngày 18/9/2026.

Từ kiểm tra từng hóa đơn sang truy cả chuỗi giao dịch

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở sự thay đổi cách tiếp cận. Theo chương trình hội nghị, ngành Thuế sẽ thảo luận việc chuyển từ “xem xét đơn lẻ từng hóa đơn, từng doanh nghiệp” sang chủ động nhận diện người nộp thuế có dấu hiệu rủi ro cao để ngăn chặn, truy vết và xử lý đến cùng các chuỗi gian lận mua bán hóa đơn trái phép.

Điều này cho thấy trọng tâm quản lý không còn chỉ nằm ở một hóa đơn riêng lẻ. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cơ quan Thuế hướng tới việc xem xét các giao dịch liên quan để xác định những mắt xích trong chuỗi.

Cách tiếp cận này đặc biệt đáng chú ý với những trường hợp sử dụng hóa đơn qua nhiều doanh nghiệp, nhiều giao dịch hoặc có dấu hiệu bất thường liên quan đến hồ sơ hoàn thuế.

Tại hội nghị, các đại biểu cũng sẽ trao đổi về những tình huống, vụ án mua bán hóa đơn trái phép điển hình đã được cơ quan Công an khởi tố, qua đó chia sẻ kinh nghiệm xử lý và tìm giải pháp có thể áp dụng rộng rãi trong toàn ngành.

Kiểm tra dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro

Một thay đổi khác được đặt ra là giảm cách kiểm tra dàn trải.

Theo Cục Thuế, phương pháp mới hướng tới kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro. Các công cụ được kết hợp gồm xác minh điện tử, phân tích thông tin trước kiểm tra và kiểm tra thực tế khi cần thiết.

Nguồn dữ liệu hóa đơn điện tử là nền tảng quan trọng để cơ quan Thuế chuyển từ quản lý dựa trên hồ sơ và kiểm tra thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu, phân tích rủi ro và giám sát gần với thời gian thực - Ảnh minh họa: https://thuehaiquan.tapchikinhtetaichinh.vn

Với cách làm này, dữ liệu trở thành cơ sở quan trọng để xác định đối tượng cần kiểm tra thay vì áp dụng một cách tiếp cận tương tự cho mọi người nộp thuế.

Đối với doanh nghiệp tuân thủ, mục tiêu là hạn chế những cuộc kiểm tra không cần thiết. Ngược lại, các trường hợp có dấu hiệu rủi ro cao sẽ được tập trung nguồn lực để xác minh và xử lý.

Đây cũng là điểm có ý nghĩa thực tế đối với doanh nghiệp, bởi kiểm tra thuế không chỉ liên quan đến nghĩa vụ tài chính mà còn tác động đến thời gian, nhân lực và tiến độ xử lý công việc của doanh nghiệp.

Siết gian lận nhưng phải gỡ điểm nghẽn hoàn thuế

Đổi mới phương pháp kiểm tra được ngành Thuế đặt song song với yêu cầu tháo gỡ khó khăn trong kiểm tra và giải quyết hồ sơ hoàn thuế GTGT.

Theo Cục Thuế, mục tiêu là nhận diện sớm các chuỗi giao dịch mua bán hóa đơn có dấu hiệu bất thường, nâng cao chất lượng kiểm tra hồ sơ hoàn thuế, đồng thời rút ngắn thời gian kiểm tra và giải quyết hồ sơ hoàn thuế cho người nộp thuế.

Đây là sự cân bằng giữa hai yêu cầu: ngăn chặn hành vi lợi dụng hóa đơn để trục lợi tiền hoàn thuế nhưng không để hoạt động kiểm tra trở thành lực cản đối với doanh nghiệp có hồ sơ hợp pháp.

Về nguyên tắc, doanh nghiệp càng minh bạch về giao dịch, chứng từ và dòng hàng hóa, dịch vụ thì càng có cơ sở để phân biệt với các chuỗi giao dịch có dấu hiệu rủi ro.

Gian lận hóa đơn sẽ được nhìn từ cả chuỗi

Việc ngành Thuế đưa nội dung truy vết chuỗi gian lận vào chương trình hội nghị cho thấy công tác quản lý hóa đơn điện tử đang chuyển mạnh sang quản trị rủi ro dựa trên dữ liệu.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là phát hiện một hóa đơn bất hợp pháp mà là xác định cách thức vận hành của cả chuỗi, từ đó ngăn chặn và xử lý hành vi vi phạm theo quy định.

Với doanh nghiệp, thay đổi này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản trị hóa đơn và kiểm soát đối tác. Một hóa đơn đầu vào không chỉ cần được kiểm tra về hình thức mà còn cần được đặt trong tổng thể giao dịch, hàng hóa, dịch vụ và hồ sơ liên quan.

Hội nghị ngày 1–2/10 vì vậy sẽ là dịp ngành Thuế rà soát thực tiễn, chia sẻ các vụ việc điển hình và hoàn thiện phương pháp kiểm tra theo hướng tập trung vào rủi ro. Mục tiêu được đặt ra là vừa bảo vệ nguồn thu ngân sách, ngăn chặn gian lận và trục lợi hoàn thuế, vừa tạo môi trường thuận lợi hơn cho những doanh nghiệp thực hiện đúng pháp luật.