Ngành Hải quan đối mặt nhiều thách thức trong năm 2025

Năm 2025, ngành Hải quan Việt Nam được giao dự toán thu ngân sách nhà nước ở mức 411.000 tỷ đồng, con số phản ánh kỳ vọng cao đối với đóng góp từ lĩnh vực này trong bối cảnh tăng trưởng GDP dự kiến đạt 6,5-7% và giá dầu thô dao động từ 75 đến 80 USD/thùng. Tuy nhiên, nhiệm vụ này đang đối mặt với nhiều thách thức do tác động từ các cam kết quốc tế, chính sách thuế mới, và các vụ việc phòng vệ thương mại, đòi hỏi sự tập trung cao độ và các giải pháp đồng bộ từ cơ quan chức năng.

Theo bà Lê Như Quỳnh, Cục trưởng Cục Thuế xuất nhập khẩu thuộc Tổng cục Hải quan, một trong những yếu tố chính gây áp lực lên nguồn thu là việc thực hiện các hiệp định thương mại tự do (FTA). Nghị định số 26/2023/NĐ-CP cùng các biểu thuế ưu đãi đặc biệt được ban hành cho giai đoạn 2022-2027 đã và đang tạo ra sự sụt giảm đáng kể trong mức thuế suất trung bình.

Cụ thể, thuế suất trung bình toàn biểu giảm từ 14,8% năm 2022 xuống còn 8,4% vào năm 2025 và dự kiến tiếp tục giảm xuống 7,5% vào năm 2027. Thực tế, thuế suất nhập khẩu bình quân gia quyền năm 2023 đạt 2,12%, nhưng đến năm 2024 chỉ còn 1,61%, chủ yếu do các cam kết quốc tế về cắt giảm thuế quan. Dự báo, sự giảm thu này sẽ khiến ngân sách hụt khoảng 14.000 tỷ đồng trong năm 2025.

Ngành Hải quan đối mặt nhiều thách thức trong năm 2025

Ngoài ra, việc sửa đổi Nghị định số 59/2018/NĐ-CP, đặc biệt là quy định liên quan đến xuất nhập khẩu tại chỗ, cũng làm giảm đáng kể nguồn thu ngân sách, với mức sụt giảm ước tính khoảng 10.000 tỷ đồng mỗi năm. Riêng năm 2025, ngành Hải quan sẽ phải hoàn thuế nhập khẩu khoảng 3.500 tỷ đồng đối với các tờ khai đăng ký từ năm 2024. Song song đó, các vụ việc phòng vệ thương mại từ quốc tế tiếp tục tạo áp lực lớn.

Ngày 17/10/2024, Bộ Thương mại Hoa Kỳ khởi xướng rà soát hành chính lệnh áp thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm ống thép dẫn dầu từ Việt Nam, trong khi Tổng vụ Phòng vệ Thương mại Ấn Độ tiến hành điều tra chống bán phá giá đối với thép cuộn cán nóng xuất khẩu từ Việt Nam. Những động thái này ảnh hưởng trực tiếp đến mặt hàng than và quặng nhập khẩu phục vụ sản xuất sắt thép, khiến nguồn thu giảm thêm khoảng 12.500 tỷ đồng trong năm 2025.

Không chỉ vậy, chính sách giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) từ 10% xuống 8% đối với một số dòng hàng, áp dụng trong nửa đầu năm 2025, cũng dự kiến làm hụt thu khoảng 9.000 tỷ đồng. Điều đáng chú ý là khoản này chưa được tính giảm trừ trong dự toán vì Quốc hội chưa có quyết định chính thức.

Trong bối cảnh trên, ngành Hải quan đang đối mặt với khối lượng công việc lớn và phải triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng ngay từ những tháng đầu năm 2025. Để đạt được mục tiêu thu ngân sách, cơ quan Hải quan cần đẩy mạnh cải cách thể chế pháp luật theo hướng hiện đại, minh bạch và phù hợp với cam kết quốc tế. Việc tăng cường chống thất thu thông qua kiểm tra sau thông quan, thanh tra chuyên ngành, kiểm tra nội bộ, cũng như đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại là nhiệm vụ trọng tâm. Đồng thời, ngành Hải quan cần tiếp tục áp dụng mạnh mẽ công nghệ số để tối ưu hóa thủ tục, giảm chi phí thời gian và tài chính cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, năm 2025 cũng là thời điểm quan trọng để ngành Hải quan hoàn thiện các đề án tái cấu trúc bộ máy tổ chức và triển khai mô hình thông quan tập trung. Việc sửa đổi hệ thống pháp luật, dù nhỏ, cũng sẽ tác động lớn đến các quy trình nghiệp vụ, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ và linh hoạt giữa các đơn vị. Dù đối mặt với nhiều thách thức, ngành Hải quan đang nỗ lực để hoàn thành tốt nhiệm vụ, không chỉ đảm bảo nguồn thu ngân sách mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế và hỗ trợ doanh nghiệp trong hội nhập quốc tế.