Nga muốn chấm dứt sự thống trị của USD qua hội nghị thượng đỉnh BRICS

Nga muốn chấm dứt sự thống trị của USD qua hội nghị thượng đỉnh BRICS. (Ảnh: AP Photo).

Trong bối cảnh đối mặt với các lệnh trừng phạt từ phương Tây, Nga được kỳ vọng sẽ thuyết phục các đồng minh tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS sắp tới thông qua một phương án thay thế đồng USD cho các khoản thanh toán toàn cầu. Theo đó, cuộc họp của các nền kinh tế mới nổi sẽ diễn ra tại thành phố Kazan của Nga, từ thứ Ba (22/10) đến thứ Năm (24/10).

Nga có khả năng chứng minh rằng mình không bị cô lập bởi các nỗ lực của phương Tây, và thuyết phục các thành viên khác trong nhóm cải tổ hệ thống tài chính toàn cầu.

Sự mở rộng của khối đối trọng

BRICS, được thành lập vào năm 2009, ban đầu bao gồm Brazil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc, trong khi Nam Phi gia nhập một năm sau đó. Hiện nay, khối này đã có 10 thành viên, với 34 quốc gia khác đang xếp hàng chờ để được gia nhập. Các quốc gia thành viên của khối chiếm gần 30% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu và khoảng 45% dân số thế giới.

Khi động lực nhằm mở rộng khối đối trọng này gia tăng, Tổng thống Nga Vladimir Putin hy vọng ông sẽ có được sự ủng hộ để đối đầu với sự thống trị của phương Tây trong nền kinh tế toàn cầu.

“Tôi tin rằng, bằng cách hành động cùng nhau trong sự đoàn kết, chúng ta sẽ có thể phát huy tiềm năng của các quốc gia trong lĩnh vực kinh tế, đầu tư, công nghệ và nhân lực, nhằm tăng cường tác động tích cực của BRICS đối với sự phát triển toàn cầu, và làm cho thế giới trở nên an toàn và hài hòa hơn”, ông nói.

Nỗ lực của ông Putin nhằm giảm bớt sự phụ thuộc của Nga vào đồng USD được thúc đẩy bởi các biện pháp trừng phạt toàn diện, mà các quốc gia phương Tây áp đặt sau khi Nga thực hiện chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào năm 2022.

Các lệnh trừng phạt này, bao gồm động thái đóng băng dự trữ ngoại tệ và tài sản của Nga, đã gây khó khăn cho việc thanh toán thương mại của nước này.

Một thế lực thực sự hay chỉ là một diễn đàn?

Cụ thể hơn, Moscow hy vọng đề xuất thay thế hệ thống tài chính dựa trên đồng USD sẽ giải quyết được những vấn đề mà quốc gia này đang phải đối mặt. Tuy nhiên, theo các nhà quan sát, việc đạt được sự thống nhất về hầu hết các thách thức hiện vẫn còn là một trở ngại lớn đối với một khối có nhiều lợi ích khác nhau như BRICS. Họ cho rằng, chưa rõ có bao nhiêu quốc gia thực sự ủng hộ phương án thay thế này.

Phó Giáo sư Kirill Koktsyh thuộc khoa lý thuyết chính trị của Đại học MGIMO nhận định rằng, các thành viên BRICS, “với số lượng quốc gia hiện tại đã tăng gấp đôi”, phải tìm được tiếng nói chung về các vấn đề lớn, bao gồm cả hệ thống thanh toán thay thế.

Trong trường hợp phương án này không nhận được sự ủng hộ, Moscow có thể sẽ có kế hoạch khác.

Theo đó, Nga đề xuất một phương án tạm thời gọi là cầu nối thanh toán cho các giao dịch kỹ thuật số, được thực hiện bằng các đồng tiền quốc gia riêng lẻ không bị kiểm soát bởi phương Tây. Hệ thống này dựa vào việc kết nối các ngân hàng thương mại thông qua ngân hàng trung ương của các thành viên BRICS, và liên quan đến việc chuyển đổi các token kỹ thuật số được đảm bảo bởi đồng tiền quốc gia.

Ý tưởng này sẽ đảm bảo việc trao đổi an toàn các loại tiền tệ đó và tránh được nhu cầu sử dụng đồng USD làm cơ sở. Một số thành viên mới của BRICS, như Ai Cập, đang xem xét các quan hệ đối tác thanh toán song phương tương tự.

“Một số quốc gia BRICS đã bắt đầu các mô hình thanh toán song phương như vậy”, cựu Đại sứ Ai Cập tại Trung Quốc Magdy Amer cho biết, trích dẫn các quan hệ đối tác Nga - Trung và Nga - Ấn. “Tại Ai Cập, chúng tôi cũng đang bắt đầu với Trung Quốc. Đây là xu hướng hiện nay và là một bước đi quan trọng mà BRICS cần thực hiện.”