Mỹ thâu tóm cảng biển tại kênh đào Panama sau áp lực từ Tổng thống Donald Trump

Mỹ thâu tóm cảng biển tại kênh đào Panama sau áp lực từ Tổng thống Donald Trump.

Tờ Financial Times đưa tin, tập đoàn tài chính BlackRock của Mỹ đã thành công mua lại hai cảng lớn trên kênh đào Panama từ chủ sở hữu là công ty của tỷ phú Hồng Kông Lý Gia Thành, trong một thỏa thuận trị giá 22,8 tỷ USD. Thương vụ này diễn ra sau khi chịu nhiều áp lực từ Tổng thống Mỹ Donald Trumpvề cáo buộc Trung Quốc có ảnh hưởng tại tuyến đường thủy chiến lược này.

Theo thỏa thuận, tập đoàn CK Hutchison có trụ sở tại Hồng Kông (Trung Quốc) sẽ bán mảng kinh doanh này cho một liên danh bao gồm BlackRock, Global Infrastructure Partners (GIP) và Terminal Investment Limited, theo thông báo của công ty vào thứ Ba (4/3). Nhóm này sẽ mua lại 90% cổ phần của công ty sở hữu và vận hành hai cảng tại Panama.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần tuyên bố rằng “Trung Quốc đang kiểm soát kênh đào Panama”, và khiến chính phủ Panama lo ngại khi đe dọa hồi đầu năm nay rằng Mỹ có thể “giành lại” quyền kiểm soát tuyến đường này. Chính quyền của ông Trump cũng yêu cầu Panama giảm ảnh hưởng của Trung Quốc tại kênh đào, cho rằng sự tham gia của Bắc Kinh vào các cảng biển này là vi phạm hiệp ước về tính trung lập của tuyến hàng hải.

Bên cạnh đó, thỏa thuận được công bố hôm thứ Ba cũng bao gồm việc mua lại 80% cổ phần trong các công ty con của CK Hutchison chuyên vận hành cảng biển, với mạng lưới 43 cảng tại 23 quốc gia, bao gồm Anh và Đức, cũng như các cảng ở Đông Nam Á, Trung Đông, Mexico và Úc. 20% số cổ phần còn lại thuộc sở hữu của PSA, một nhà điều hành cảng biển do quỹ đầu tư nhà nước Singapore, Temasek, sở hữu.

CK Hutchison cho biết tập đoàn này dự kiến thu về hơn 19 tỷ USD tiền mặt từ thương vụ, bao gồm cả việc hoàn trả một số khoản vay cổ đông. Tập đoàn hiện có vốn hóa thị trường khoảng 148 tỷ HKD (tương đương 19 tỷ USD).

Cổ phiếu của CK Hutchison đã tăng vọt 22% trong phiên giao dịch sáng thứ Tư (5/3) tại Hồng Kông.

Tổng thống Donald Trump gây sức ép khiến CK Hutchison phải bán cảng Panama

Chiến thắng của ông Donald Trump trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11/2024 và những tuyên bố đòi giành lại quyền kiểm soát kênh đào Panama đã khiến CK Hutchison cân nhắc việc bán cảng, dẫn đến một giai đoạn đàm phán căng thẳng, nhưng nhanh chóng, theo những nguồn thạo tin.

“Một khi Tổng thống Trump đắc cử và bắt đầu nói về việc sáp nhập Canada, Greenland và Panama, áp lực đã dồn lên chính phủ Panama”, một nguồn tin am hiểu về thỏa thuận cho biết. Nguồn tin này nói thêm rằng CK Hutchison “nhận ra đây là một vấn đề nhạy cảm về chính trị và họ muốn tìm giải pháp”.

Để tránh những rắc rối chính trị tiềm tàng, CEO BlackRock Larry Fink đã gặp gỡ các quan chức cấp cao trong chính quyền của Tổng thống Donald Trump, bao gồm cả chính ngài Tổng thống, để đảm bảo họ ủng hộ thương vụ này. Một trong hai nguồn tin khẳng định liên danh này sẽ không tiến hành thương vụ nếu không chắc chắn về sự ủng hộ từ chính quyền Mỹ.

CK Hutchison, thuộc sở hữu của tỷ phú giàu nhất Hồng Kông Lý Gia Thành, có danh mục đầu tư trải dài từ cảng biển, bán lẻ, viễn thông đến hạ tầng. Mảng khai thác cảng chiếm khoảng 9% tổng doanh thu 461,6 tỷ HKD (59 tỷ USD) của tập đoàn trong năm 2023.

Kênh đào Panama trở thành tâm điểm

Trong những tuần đầu tiên của nhiệm kỳ mới, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã biến kênh đào Panama thành một điểm nóng, khi theo đuổi chiến lược mở rộng lãnh thổ và kiểm soát các tài sản hạ tầng quan trọng – một động thái gây xáo trộn cho nhiều quốc gia đồng minh và những nước hưởng lợi từ thương mại tự do trong nhiều thập kỷ qua.

Thỏa thuận với BlackRock được công bố ngay sau khi tập đoàn này hoàn tất thương vụ thâu tóm GIP, giúp củng cố vị thế của BlackRock trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng.

Tuyến đường thủy chiến lược này hiện do Cơ quan Kênh đào Panama (ACP), một cơ quan thuộc chính phủ Panama, vận hành. Công trình được xây dựng bởi các kỹ sư Mỹ và do Mỹ kiểm soát từ khi khai trương năm 1914 đến năm 1999, sau một giai đoạn bàn giao theo hiệp ước ký năm 1977.

Hutchison Ports, một trong những nhà khai thác cảng container lớn nhất thế giới, đã quản lý các cảng ở hai đầu kênh đào từ năm 1997 theo hợp đồng nhượng quyền từ chính phủ Panama.

Vai trò của CK Hutchison tại đây từ lâu đã là chủ đề gây tranh cãi trong chính giới Mỹ, với nhiều cáo buộc rằng sự hiện diện của tập đoàn này đồng nghĩa với việc Trung Quốc có ảnh hưởng đáng kể tại kênh đào Panama.

Hai cảng này chủ yếu hoạt động như các cảng trung chuyển, nơi container được dỡ từ tàu lớn đi qua kênh đào để chuyển sang các tàu nhỏ hơn vận chuyển đến các điểm đích quanh vùng Caribbean và bờ Thái Bình Dương của Trung và Nam Mỹ.

Năm 2021, CK Hutchison đã ký thỏa thuận gia hạn nhượng quyền khai thác cảng thêm 25 năm.