Luật Thuế TNCN sửa đổi: Chi tiết 21 khoản miễn thuế và mức giảm trừ gia cảnh mới

Bước ngoặt giảm trừ gia cảnh và biểu thuế lũy tiến mới

Thay đổi được hàng triệu người lao động mong chờ nhất trong đợt sửa đổi này chính là hạn mức chiết khấu thuế. Từ năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng đối với bản thân người nộp thuế (tăng mạnh so với quy định cũ) và đạt 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.

Giảm trừ gia cảnh là biện pháp hỗ trợ cần thiết của Nhà nước để người nộp thuế thu nhập cá nhân giảm áp lực tâm lý, tạo sự an tâm cho người lao động tạo ra của cải, vật chất. Thế nhưng với mức giảm như hiện tại, nhiều ý kiến đang cho rằng không còn phù hợp với thực tế chi tiêu cuộc sống hiện nay (Ảnh minh họa).

Sau khi khấu trừ các khoản sinh hoạt này, phần lương cơ bản, thưởng cuối năm hay thù lao dự án còn lại mới bị tính thuế. Đáng chú ý, biểu thuế lũy tiến từng phần đã được rút gọn cơ học từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho nhóm thu nhập tầm trung.

Bản chất của Luật sửa đổi là xác định nghĩa vụ dựa trên bản chất giao dịch (có phát sinh lãi, có mang lại lợi ích kinh tế hay không). Quy định mới nêu rõ không phải "cứ có tiền ting ting vào tài khoản là bị thu thuế". Các dòng tiền mang tính chất luân chuyển nội bộ, vay mượn không lãi suất, thu hồi nợ cũ, hoặc chi hộ - hoàn trả hoàn toàn không chịu thuế.

Chi tiết 21 khoản thu nhập được miễn thuế tuyệt đối từ năm 2026

Để đảm bảo an sinh xã hội và thúc đẩy các mũi nhọn kinh tế mới, Nhà nước bảo hộ và miễn hoàn toàn nghĩa vụ thuế cho 5 nhóm dòng tiền cốt lõi sau:

Đầu tiên là nhóm giao dịch bất động sản nội bộ gia đình. Mọi khoản thu nhập từ chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng là nhà đất giữa vợ với chồng, cha mẹ với con cái, ông bà với cháu, anh chị em ruột đều được miễn thuế. Đặc biệt, nếu cá nhân bán nhà ở hoặc quyền sử dụng đất ở duy nhất tại Việt Nam thì cũng hoàn toàn không phải đóng khoản thuế này.

Mọi khoản thu nhập từ chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng là nhà đất giữa vợ với chồng, cha mẹ với con cái, ông bà với cháu, anh chị em ruột đều được miễn thuế.

Tiếp theo là nhóm thu nhập từ an sinh xã hội và tiền lương đặc thù. Toàn bộ tiền lương hưu do Quỹ bảo hiểm xã hội hoặc quỹ hưu trí tự nguyện chi trả đều được bảo toàn. Đối với người lao động, phần tiền lương làm việc ban đêm hoặc làm thêm giờ được chi trả cao hơn mức ngày thường cũng nằm trong danh mục không phải nộp thuế. Thuyền viên người Việt Nam làm việc trên các tàu nước ngoài hoặc tàu Việt Nam vận tải quốc tế cũng được hưởng chính sách miễn thuế lương này.

Thứ ba là nhóm tiền lãi và tiền bồi thường. Người dân nhận tiền lãi từ gửi tiết kiệm tại các ngân hàng, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, lãi trái phiếu Chính phủ hay dòng tiền kiều hối gửi về nước sẽ không bị tính thuế. Các khoản tiền bồi thường từ hợp đồng bảo hiểm, tai nạn lao động hoặc khoản bồi thường nhà nước cũng được miễn trừ hoàn toàn.

Thứ tư là nhóm nông nghiệp và đặc thù ngành nghề. Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, làm muối, đánh bắt thủy hải sản chưa qua chế biến hoặc mới sơ chế thông thường sẽ không phải nộp thuế. Ngay cả thu nhập từ việc chuyển đổi đất nông nghiệp để phục vụ sản xuất cũng được bảo hộ. Luật cũng miễn thuế cho các doanh nghiệp sử dụng từ 30% lao động là người khuyết tật, người sau cai nghiện hoặc người nhiễm HIV.

Cuối cùng, điểm mới nổi bật nhất của Luật sửa đổi là nhóm khuyến khích phát triển khoa học và xã hội. Nhà nước quyết định miễn thuế cho thu nhập từ tiền lương, tiền công thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đi cùng với đó là các khoản học bổng từ ngân sách, nguồn viện trợ nước ngoài vì mục đích nhân đạo hoặc thu nhập từ các quỹ từ thiện chính thống.

Siết chặt TMĐT, tài sản số và "điểm danh" các dòng tiền chịu thuế

Ngược lại với các khoảng thoáng về an sinh, Cơ quan Thuế sẽ kiểm soát cực kỳ gắt gao các dòng tiền phát sinh lợi nhuận, đặc biệt bám sát hơi thở của nền kinh tế số nhằm chống thất thu ngân sách.

Cụ thể, các nguồn thu bắt buộc phải kê khai và nộp thuế bao gồm các hoạt động kinh doanh và freelancer. Cá nhân bán hàng online trên TikTok, Shopee, hoặc cung cấp dịch vụ độc lập như viết lách, thiết kế, môi giới có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm bắt buộc phải nộp thuế TNCN và thuế GTGT. Dòng tiền từ các YouTuber, TikToker xuyên biên giới tại Hà Nội và TP. HCM đang là đích ngắm trọng điểm.

Đối với dòng vốn đầu tư, người nhận cổ tức bằng tiền mặt, bán chứng khoán, cho tổ chức hoặc cá nhân khác vay tiền lấy lãi đều chịu thuế suất 5%. Trong khi đó, các giao dịch mua bán nhà đất phi trực hệ chịu thuế suất 2% trên giá trị chuyển nhượng. Cơ quan Thuế có quyền ấn định lại giá và truy thu phạt nặng nếu phát hiện dòng tiền thanh toán qua ngân hàng lớn hơn nhiều so với giá ghi trên hợp đồng công chứng nhằm trốn thuế. Thừa kế, quà tặng như xe cộ, vốn góp ngoài gia đình trực hệ chịu thuế 10% cho phần trị giá vượt trên 10 triệu đồng.

Các khoản trúng giải xổ số, game show, tiền nhượng quyền thương mại và sở hữu trí tuệ vượt 10 triệu đồng cũng bị khấu trừ 10% tại nguồn trước khi chi trả.

Đặc biệt, từ năm 2026, Luật bổ sung thêm 5 dòng tiền mới vào diện thu thuế để chống thất thu: Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số, chuyển nhượng vàng miếng, chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá, chuyển nhượng tên miền Internet quốc gia ".vn" và bán tín chỉ carbon (giảm phát thải khí nhà kính).

Việc phân định rõ bản chất từng loại dòng tiền giúp người dân vừa bảo vệ được tài sản hợp pháp của mình, vừa tránh các rủi ro pháp lý và án phạt truy thu không đáng có từ cơ quan quản lý.