Thứ bảy 21/11/2026 06:31
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Kinh tế số

Luật pháp và công nghệ: Không thể để doanh nghiệp "chạy nhanh" trong khi pháp lý vẫn đứng yên

Ngày 16/4/2025 vừa qua, tại Trường Đại học Kinh tế – Luật (ĐHQG TP.HCM), hội thảo khoa học “Pháp luật và Công nghệ mới” đã thu hút đông đảo chuyên gia, luật gia, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu đến trao đổi, thảo luận về tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu số và tài sản vô hình đến hệ thống pháp luật Việt Nam.

Trong làn sóng chuyển đổi số và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), pháp luật Việt Nam không chỉ cần theo kịp công nghệ, mà còn phải chủ động kiến tạo một hành lang pháp lý linh hoạt. Cộng đồng doanh nghiệp đang kỳ vọng vào một hệ thống pháp lý minh bạch, kịp thời và thúc đẩy sáng tạo.

Trí tuệ nhân tạo và Cuộc cách mạng pháp lý cho kỷ nguyên số

Các chuyên gia cho rằng việc mở thêm chuyên ngành về Luật và Công nghệ là hoàn toàn khả thi trong thời đại trí tuệ nhân tạo hiện diện ngày càng nhiều trong lĩnh vực pháp luật. Ảnh: UEL

AI đã “vào cuộc” trong hệ thống pháp lý

Sự hiện diện của AI trong hệ thống tư pháp Việt Nam không còn là viễn cảnh tương lai. Từ năm 2022, Tòa án Nhân dân Tối cao đã triển khai phần mềm Trợ lý ảo TAND – một ứng dụng AI hỗ trợ thẩm phán và thư ký trong hoạt động tố tụng. Hệ thống sử dụng nguồn dữ liệu pháp lý chính thống, được cập nhật thường xuyên, góp phần giảm tải khối lượng công việc và nâng cao hiệu quả xử lý hồ sơ.

Bà Ung Thị Xuân Hương, Chủ tịch Hội Luật gia TP.HCM, đánh giá cao vai trò của trợ lý ảo trong cải thiện hiệu suất ngành tư pháp, nhưng cũng nhấn mạnh rằng công nghệ này cần được hoàn thiện hơn để đáp ứng yêu cầu thực tế.

Ở góc độ thực tiễn, ThS. Đào Văn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học Pháp lý & Phát triển Doanh nghiệp, nhận định: AI không chỉ là công cụ hỗ trợ xử lý án mà còn có tiềm năng lớn trong rà soát hàng chục ngàn văn bản quy phạm pháp luật, hỗ trợ các bộ phận pháp chế doanh nghiệp và cơ quan nhà nước – những nơi vốn đang thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng.

Ông Hưng cho biết thêm, Viện Khoa học Pháp lý & Phát triển Doanh nghiệp đang phối hợp cùng IP Group phát triển bộ công cụ định giá tài sản vô hình trong doanh nghiệp – một lĩnh vực tiềm năng nhưng chưa có hành lang pháp lý rõ ràng. Đồng thời, Viện cũng đang nghiên cứu các đề tài về AI trong giáo dục phổ thông và rà soát mâu thuẫn – chồng chéo trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Tham luận về vấn đề đào tạo nhân lực giao thoa giữa luật và công nghệ, PGS.TS Đoàn Thị Phương Diệp (Trường ĐH Kinh tế – Luật) chỉ rõ: AI đang giúp người dân tiếp cận pháp luật dễ dàng hơn bao giờ hết, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro như sai lệch dữ liệu hay “ảo giác thuật toán”. Vì vậy, cần đổi mới đào tạo: luật sư phải hiểu công nghệ, và kỹ sư cần hiểu luật.

Đồng quan điểm, PGS.TS Ngô Hữu Phước (UEL) đề xuất xây dựng ngành học mới mang tên “Luật và Công nghệ” để kịp bắt nhịp các xu hướng toàn cầu như Blockchain, Big Data, Metaverse... từ góc độ pháp lý.

Trí tuệ nhân tạo và Cuộc cách mạng pháp lý cho kỷ nguyên số

Bảo vệ dữ liệu cá nhân và xác định tài sản số là một trong những vấn đề được quan tâm trong dự thảo Luật Công nghiệp và Công nghệ số. Ảnh: UEL

Tài sản số và bài toán khung pháp lý

Một trong những vấn đề cấp thiết là tài sản số – lĩnh vực ngày càng quan trọng trong nền kinh tế số nhưng pháp luật Việt Nam hiện chưa theo kịp. Luật gia Ngô Minh Tín (UEL) cho rằng Dự thảo Luật Công nghiệp Công nghệ số mới chỉ bước đầu đề cập đến khái niệm này trong Điều 8, nhưng còn quá mơ hồ về phạm vi và đặc điểm.

Ông đề xuất sửa Điều 105 Bộ luật Dân sự, công nhận tài sản số là một loại tài sản độc lập, bên cạnh vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Đồng thời, Việt Nam nên học hỏi mô hình quản lý linh hoạt từ Singapore, Trung Quốc hoặc cách tiếp cận của Hoa Kỳ – nơi tài sản số có thể được xếp vào nhóm chứng khoán nếu có giá trị tài chính.

Trí tuệ nhân tạo và Cuộc cách mạng pháp lý cho kỷ nguyên số

Luật gia Ngô Minh Tín chia sẽ tại Hội thảo, Ảnh: UEL

Ở mảng dữ liệu cá nhân - nơi được coi là tài nguyên mới của nền kinh tế số, PGS.TS Trần Thăng Long (Trường ĐH Luật TP.HCM) cảnh báo: Trong khi dữ liệu cá nhân được xem là “tài nguyên mới” của kinh tế số, khung pháp lý tại Việt Nam vẫn còn phân tán, thiếu tính chế tài và thực thi. Ông cho rằng Việt Nam cần tham khảo GDPR của EU – chuẩn mực toàn cầu về bảo vệ dữ liệu cá nhân, với các nguyên tắc nghiêm ngặt như “Privacy by Design” và quy định trách nhiệm cụ thể như DPO (nhân sự bảo vệ dữ liệu).

Tổng kết tại hội thảo, PGS.TS Lê Vũ Nam – Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế – Luật – nhận định: “Đây là thời điểm cần kết nối giữa trí tuệ nhân tạo và trí tuệ con người, giữa công nghệ và cải cách pháp lý, để pháp luật không chỉ theo kịp mà còn dẫn dắt quá trình đổi mới sáng tạo.”

Pháp luật không nên là rào cản, càng không thể là người chạy sau công nghệ. Trong kỷ nguyên số, pháp luật phải là kim chỉ nam cho phát triển bền vững – nơi con người là trung tâm và dữ liệu được bảo vệ như một quyền cơ bản.

Tin bài khác
Đã xóa lõm sóng cho hơn 130.000 người dân tại những vùng xa nhất tổ quốc

Đã xóa lõm sóng cho hơn 130.000 người dân tại những vùng xa nhất tổ quốc

Sau hơn 7 tháng triển khai, chương trình phủ sóng di động tại các thôn, bản và cụm dân cư lõm sóng ở vùng sâu, vùng xa, biên giới năm 2026 1.337 trạm phát sóng đã đưa mạng di động tốc độ cao tới khoảng 130.000 người dân tại 788 thôn, bản và 1.068 cụm dân cư trên 50 người, nâng tỷ lệ dân số được phủ sóng di động Viettel trên toàn quốc lên 99,7%.
Hàng ngàn kênh Zalo đồng hành chuyển đổi số đến trường học, phụ huynh và học sinh

Hàng ngàn kênh Zalo đồng hành chuyển đổi số đến trường học, phụ huynh và học sinh

Sau 7 năm Zalo đồng hành cùng các nhà trường, đến tháng 9/2026, 2.325 kênh Zalo OA và 556 Zalo Mini App của ngành giáo dục đang hoạt động hiệu quả, góp phần tạo nên những bước tiến mới trong hành trình chuyển đổi số giáo dục quốc gia.
Viettel miễn phí công cụ quản lý bán hàng, hợp đồng điện tử cho doanh nghiệp

Viettel miễn phí công cụ quản lý bán hàng, hợp đồng điện tử cho doanh nghiệp

Ngay sau khi Quốc hội thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, Viettel Telecom công bố chương trình hỗ trợ chuyển đổi số dành cho cộng đồng doanh nghiệp. Gói ưu đãi gồm 6 tháng sử dụng phần mềm quản lý bán hàng Tendoo và 500 hợp đồng điện tử miễn phí, áp dụng đến hết ngày 30/6/2027.
Apple thử nghiệm mở khóa khuôn mặt trên iPhone Duo, bảo mật kém Face ID

Apple thử nghiệm mở khóa khuôn mặt trên iPhone Duo, bảo mật kém Face ID

Apple được cho là đang thử nghiệm tính năng mở khóa khuôn mặt mới trên iPhone Duo, nhưng công nghệ này có mức độ bảo mật thấp hơn Face ID truyền thống.
HONOR ra mắt Pad X7b và Pad X9b Max, giá từ 6,49 triệu đồng

HONOR ra mắt Pad X7b và Pad X9b Max, giá từ 6,49 triệu đồng

HONOR giới thiệu bộ đôi máy tính bảng Pad X7b và Pad X9b Max tại Việt Nam, hướng đến nhu cầu học tập, giải trí và làm việc di động. Sản phẩm nổi bật với màn hình bảo vệ mắt, pin dung lượng lớn và các tính năng AI.
VNPT ra mắt AI Gateway Wi-Fi 8, tốc độ kết nối 22Gbps

VNPT ra mắt AI Gateway Wi-Fi 8, tốc độ kết nối 22Gbps

Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) và Tập đoàn Qualcomm vừa giới thiệu phiên bản thử nghiệm thiết bị cung cấp dịch vụ Internet tại nhà khách hàng thế hệ mới tích hợp AI và Wi-Fi 8 (VNPT AI Gateway Wi-Fi 8).
Viettel đạt chuẩn mạng tự trị cấp độ 4, tự tối ưu vùng phủ và tiết kiệm năng lượng

Viettel đạt chuẩn mạng tự trị cấp độ 4, tự tối ưu vùng phủ và tiết kiệm năng lượng

Viettel được TM Forum công nhận năng lực mạng tự trị cấp độ 4 ở hai nghiệp vụ tối ưu vùng phủ sóng và năng lượng. Công nghệ do doanh nghiệp tự nghiên cứu giúp phát hiện, xử lý điểm sóng yếu trong vài giờ, tiết kiệm chi phí vận hành và góp phần giảm phát thải trên hạ tầng viễn thông.
Samsung Galaxy S27 lộ thiết kế mới, cụm camera thay đổi lớn sau nhiều năm

Samsung Galaxy S27 lộ thiết kế mới, cụm camera thay đổi lớn sau nhiều năm

Samsung Galaxy S27 Pro và Galaxy S27 Ultra được đồn đoán sẽ thay đổi mạnh thiết kế với cụm camera trải ngang mặt lưng, thay thế bố cục dọc quen thuộc.
iPhone 20 Pro có thể thay đổi diện mạo với thiết kế giống iPhone Air

iPhone 20 Pro có thể thay đổi diện mạo với thiết kế giống iPhone Air

iPhone 20 Pro được đồn đoán sẽ mang thiết kế lấy cảm hứng từ iPhone Air, với các cạnh kính bo cong rõ nét hơn và khả năng trang bị màn hình OLED cong 4 cạnh.
Anthropic huy động 81,31 tỷ USD, lập kỷ lục IPO lớn nhất lịch sử

Anthropic huy động 81,31 tỷ USD, lập kỷ lục IPO lớn nhất lịch sử

Giá chào bán 83 USD/cổ phiếu, cao hơn khung mục tiêu, giúp Anthropic được định giá khoảng 1,5 nghìn tỷ USD, dù doanh nghiệp AI này vẫn chịu áp lực lớn về chi phí điện toán và cạnh tranh.
KPMG thử nghiệm kiểm toán bằng AI đầu tiên tại Anh: Hơn 100 tác nhân AI vào cuộc, có lúc hỏi “sắc” hơn cả kế toán viên

KPMG thử nghiệm kiểm toán bằng AI đầu tiên tại Anh: Hơn 100 tác nhân AI vào cuộc, có lúc hỏi “sắc” hơn cả kế toán viên

Hãng kiểm toán thuộc nhóm Big Four cho biết AI đã đặt ra những câu hỏi tốt hơn cả kế toán viên và đào sâu hơn ở một số vấn đề khi soát xét báo cáo tài chính của một doanh nghiệp FTSE 250, dù con người vẫn phải can thiệp ở những khâu then chốt.
Thêm 370 tỷ đồng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số

Thêm 370 tỷ đồng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số

Với tổng giá trị ưu đãi dự kiến lên tới 370 tỷ đồng, Viettel Telecom triển khai chương trình hỗ trợ doanh nghiệp và hộ kinh doanh tiếp cận các giải pháp số thiết yếu, từ quản lý bán hàng, quản trị nội bộ đến giao dịch điện tử. Đây là một trong những hoạt động nhằm thúc đẩy chuyển đổi số đi vào thực chất, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Chủ tịch Baidu cảnh báo nguy cơ bong bóng AI: Đầu tư hàng tỷ USD nhưng doanh nghiệp vẫn chưa kiếm được tiền

Chủ tịch Baidu cảnh báo nguy cơ bong bóng AI: Đầu tư hàng tỷ USD nhưng doanh nghiệp vẫn chưa kiếm được tiền

Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Baidu Lý Ngạn Hoành cảnh báo làn sóng đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI) có thể dẫn đến nguy cơ hình thành bong bóng nếu các doanh nghiệp không sớm chuyển hóa nguồn vốn khổng lồ thành doanh thu và lợi nhuận thực tế. Theo lãnh đạo tập đoàn công nghệ Trung Quốc, giá trị kinh tế lâu dài của AI sẽ phụ thuộc vào khả năng thương mại hóa ứng dụng thay vì chỉ tập trung phát triển chip, hạ tầng điện toán và các mô hình nền tảng.
Sự cố JPMorgan Chase gây hiệu ứng dây chuyền trong hệ thống thanh toán Mỹ

Sự cố JPMorgan Chase gây hiệu ứng dây chuyền trong hệ thống thanh toán Mỹ

Lỗi phần mềm trong hệ thống nội bộ đã gây ra sự cố JPMorgan Chase ngày 16/11, khiến giao dịch bị chậm và tạo hiệu ứng lan sang một số ngân hàng Mỹ, dù các hệ thống khác không bị gián đoạn trực tiếp.
Chủ tịch Fed Kevin Warsh: AI là "siêu trí tuệ", có thể đưa kinh tế Mỹ tăng trưởng vượt trội nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro

Chủ tịch Fed Kevin Warsh: AI là "siêu trí tuệ", có thể đưa kinh tế Mỹ tăng trưởng vượt trội nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro

Theo Chủ tịch Fed, tác động của AI tới nền kinh tế là không thể phủ nhận, song kịch bản có thể rất khác nhau, từ tăng trưởng bền vững đến thất nghiệp gia tăng và nguy cơ suy giảm nếu kỳ vọng đầu tư không thành hiện thực.