Hội thảo về quyền con người trong bối cảnh không gian số

Các chuyên gia cùng thảo luận các vấn đề về quyền con người trong kỷ nguyên mới

Khẳng định vị thế quyền con người trong chiến lược phát triển quốc gia

Sự kiện do Học Viện Chính trị Quốc gia TP.Hồ Chí Minh phối hợp với Bộ Công An và Thành ủy TP.Hồ Chí Minh tổ chức.

Hội thảo diễn ra trong thời điểm có ý nghĩa đặc biệt, Việt Nam vừa được bầu vào Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028 với số phiếu cao kỷ lục; dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đang được lấy ý kiến rộng rãi. Và Đề án 1309 về đưa quyền con người vào hệ thống giáo dục quốc dân đã đạt những kết quả đột phá. Tất cả tạo nên nền tảng vững chắc để tiếp tục nâng tầm nhận thức, đổi mới tư duy và hoàn thiện hệ thống thể chế bảo đảm quyền con người.

Phát biểu khai mạc, GS, TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh: quyền con người không chỉ là giá trị phổ quát mang tính nhân loại, mà còn là “thước đo văn minh”, là tiêu chuẩn đánh giá chất lượng phát triển, trình độ dân chủ và tính bền vững của mỗi quốc gia.

Trải qua gần tám năm triển khai Đề án 1309, Việt Nam đã bước đầu hình thành nền tảng văn hóa nhân quyền và giáo dục nhân quyền có hệ thống, khẳng định quyết tâm bảo đảm quyền con người bằng con đường giáo dục. Điều này thể hiện cam kết mạnh mẽ với cộng đồng quốc tế và phù hợp định hướng xây dựng con người Việt Nam toàn diện mà Đảng đã đề ra.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, các quyền sống, quyền tự do hay quyền mưu cầu hạnh phúc đang được đặt song song với những quyền mới – quyền về dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư, quyền tiếp cận công nghệ công bằng, quyền được bảo vệ khỏi thông tin giả... Đây chính là yêu cầu cấp thiết đặt ra cho hệ thống pháp luật và bộ máy quản trị quốc gia.

TP Hồ Chí Minh: Xây dựng đô thị nhân văn, sáng tạo và đáng sống

Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang phát biểu tại hội thảo.

Phát biểu tại Hội thảo, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang khẳng định: Với vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, trong những năm qua đã đạt nhiều thành tựu về mọi mặt, trở thành một đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình. Đảng bộ, chính quyền TPHCM luôn quan tâm, chú trọng nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, đảm bảo thực hiện an sinh xã hội, phát huy dân chủ trong nhân dân.

Trong mục tiêu trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và đô thị đáng sống, quyền con người chính là một trong những giá trị cốt lõi. Đảm bảo cho người dân cơ hội phát triển bình đẳng, môi trường sống an toàn, giáo dục và y tế chất lượng – đó chính là nền tảng để phát triển kinh tế bền vững.

TP.HCM xác định việc tiếp thu các luận điểm và giải pháp từ Hội thảo sẽ góp phần quan trọng hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng quản trị đô thị và hướng thành phố trở thành nơi “không ai bị bỏ lại phía sau”.

Ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM (cầm micro ở giữa) phát biểu.

Ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cũng nhận định, TP bảo đảm quyền con người bằng cách quyết sách, chính sách cụ thể về giáo dục, y tế, văn hóa, môi trường. Đặc biệt hướng đến những người yếu thế như người nghèo, người có công, sinh viên... TP.HCM không còn nhà dột nát nhưng còn nhà ven kênh rạch, TP sẽ dành ngân sách khoảng 47000 tỷ đồng để giải quyết vấn đề này. Đối với lĩnh vực giáo dục, TP.HCM có chính sách miễn học phí cho học sinh dành khoảng 600 tỷ đồng/năm. Rồi lĩnh vực y tế, chúng tôi cũng đã miễn bảo hiểm y tế. Hàng năm bố trí kinh phí hơn 2000 tỷ đồng cho các em học sinh và người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên và giảm 50% phí bảo hiểm y tế cho sinh viên.

Ba định hướng chiến lược cho giai đoạn phát triển mới

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học thống nhất ba nhóm nhiệm vụ chiến lược: Thứ nhất hoàn thiện hệ thống lý luận về quyền con người: Như xây dựng hệ lý luận phù hợp với điều kiện Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và phát triển các nghiên cứu về quyền mới, quyền số và quyền an ninh con người.

Thứ hai đẩy mạnh giáo dục quyền con người: Tiếp tục chuẩn hóa nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy; Xây dựng nền “văn hóa nhân quyền” trong xã hội; Bồi dưỡng đội ngũ chuyên gia, giảng viên về quyền con người trong hệ thống giáo dục.

Thứ ba bảo đảm, bảo vệ quyền con người trong thực tiễn: Cụ thể hóa các quyền trong Hiến pháp 2013 thành luật và các cơ chế thực thi; Tăng cường trách nhiệm giải trình, minh bạch và liêm chính của bộ máy nhà nước; Hoàn thiện thể chế, khơi thông các điểm nghẽn để thúc đẩy phát triển bền vững.

"Quyền con người" được giáo dục từ phổ thông đến đại học

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Văn Phúc cho biết, chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã đưa các nội dung tích hợp liên quan đến giáo dục công dân, trong đó nội dung về quyền con người được lồng ghép qua các môn học. Ở cấp tiểu học là môn đạo đức; THCS và THPT là môn giáo dục công dân, giáo dục kinh tế và pháp luật.

Đối với giáo dục đại học, nội dung quyền con người được đưa vào các môn học như: Luật Hiến pháp, Luật Hành chính, Luật Hình sự, Luật Tố tụng, Luật Truyền thông đại chúng, Luật Quốc tế, Luật An ninh… Sắp tới, Bộ GD-ĐT sẽ ban hành chuẩn chương trình đào tạo cho các ngành, trong đó quy định yêu cầu cụ thể về kiến thức quyền con người. Trên cơ sở chuẩn chương trình đào tạo, các cơ sở giáo dục đại học sẽ tiếp tục biên soạn giáo trình, tài liệu học tập phù hợp.

Tiến sĩ Lê Trường Sơn - Hiệu trưởng Trường đại học Luật TP.HCM - cho biết, trường đã chủ động tích hợp, đưa nội dung quyền con người vào toàn bộ các chương trình đào tạo tùy theo mức độ, mục tiêu và chuẩn đầu ra của từng chương trình đào tạo. Đặc biệt, các chương trình chất lượng cao và chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh, đã có học phần quyền con người và quyền công dân bằng tiếng Anh.

Quyền con người còn được giáo dục trong các môn luật chuyên sâu, như: Luật Tố tụng, Luật Lao động, Luật Dân sự, Luật Hành chính…

Ở bậc cao học, trường thiết kế riêng một học phần về quyền con người và đã đưa vào chương trình đào tạo thạc sĩ luật từ năm 2018.

Theo giáo sư, tiến sĩ Lê Minh Tâm - nguyên Hiệu trưởng Trường đại học Luật Hà Nội - hiện cả nước có hơn 100 cơ sở đào tạo luật. Ông đề xuất, Bộ GD-ĐT nên có quy định tối thiểu 2 tín chỉ đào tạo về quyền con người trong chương trình đào tạo ngành luật.

Hội thảo một lần nữa khẳng định quyết tâm của Đảng và Nhà nước, bảo đảm và bảo vệ quyền con người là nhiệm vụ nhất quán, xuyên suốt, là sứ mệnh cao cả của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đó không chỉ là yêu cầu hội nhập quốc tế, mà còn là giá trị nền tảng để xây dựng xã hội dân chủ, văn minh, nhân ái.

Phát triển vì con người, bền vững và bao trùm – đó là con đường Việt Nam lựa chọn, kiên trì và thực hiện bằng những bước đi vững chắc. Khi mỗi người dân được sống trong tự do, an toàn, hạnh phúc và có cơ hội phát triển bình đẳng, thì đó cũng chính là thành tựu lớn nhất của sự nghiệp đổi mới và là minh chứng cho tính ưu việt của Đảng ta, Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công An Lê Quốc Hùng kết luận bế mạc hội thảo.