Từ năm 2021, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, một số dự án trì trệ đã chuyển biến tích cực. Tiêu biểu là nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2, sau 11 năm "đóng băng", đã đốt lửa lần đầu tổ máy số 1 ngày 23/3/2022, đồng thời hướng đến mục tiêu hòa lưới điện vào 30/4, và đốt than lần đầu tổ máy 1 vào 16/6.
Đánh giá cao tín hiệu từ nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2, ông Phan Đức Hiếu - Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội – cho rằng sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ và các Bộ, ban, ngành liên quan giúp tạo ra hai điểm tích cực. Đó là xử lý tích cực và xử lý có kết quả.
“Những nỗ lực không ngừng đã tạo ra kết quả. Có những dự án thậm chí hồi sinh, tạo ra sản phẩm về mặt kinh tế”, ông Hiếu nói.
Để đạt kết quả như vậy, ông Hiếu cho rằng từ Chính phủ đến cộng đồng doanh nghiệp đã xác định đúng nguyên tắc là không có phương án tuyệt đối tốt. Thay vào đó, các bên liên quan tập trung xây dựng những phương án tối ưu, làm sao xử lý dự án yếu kém với mức thiệt hại thấp nhất cho Nhà nước, đem lại hiệu quả tốt nhất có thể.
Với tư cách là Đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Bình, ông Hiếu nhận xét, sự thống nhất về nguyên tắc xử lý đã giúp đảm bảo lợi ích cho Nhà nước, nhân dân. Đó là cơ sở để Ban chỉ đạo xử lý các tồn tại, yếu kém của các dự án trên thống nhất đưa 5 dự án ra khỏi danh sách 12 dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả.
Một yếu tố nữa, được Đại biểu Quốc hội này đề cập, là việc hồi sinh đồng bộ, cùng lúc nhiều dự án khác nhau. Viện dẫn vấn đề liên quan giữa lợi ích và chi phí, ông Hiếu nhận xét, trước khi xử lý bất cứ dự án nào cần đặt dự án đó trong bối cảnh tổng thể chung của nền kinh tế - xã hội Quốc gia.
“Lợi ích và chi phí ở đây không phải phép cộng cơ học, nghĩa là phải bán tài sản này với giá bằng hoặc cao hơn. Có những dự án nhìn trước mắt thì yếu kém, có thể gây ra thiệt hại, nhưng về lâu dài, nó lại có ích cho Quốc gia. Không thể vì giảm thiệt hại trước mắt để chấm dứt dự án ngay lập tức. Thay vào đó, cần nghĩ rằng chi phí bỏ ra hiện tại là để phục vụ lợi ích Quốc gia, đó là thứ lớn hơn nhiều”, ông Hiếu chia sẻ.
Ủng hộ giải quyết các dự án yếu kém theo nguyên tắc thị trường, giúp ổn định tâm lý cho nhà đầu tư, nhưng ông Hiếu băn khoăn về một số dự án hiện không thể tiếp cận, hoặc không thể tạo ra thị trường.
Nhiều phương án được ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đưa ra như phá sản, thu hồi tài sản… Với tư duy của một nhà đầu tư, ông Phan Đức Hiếu nhấn mạnh tới sự linh hoạt khi tiếp cận các dự án khác nhau.
“Chúng ta đều nói về từng dự án, có nghĩa là đang cá thể hoá từng dự án, đánh giá kỹ từng dự án. Đó là tiền đề cho việc lên phương án tối ưu cho từng dự án. Đây là một điểm tốt cần phát huy”, ông Hiếu nhận xét.
Những nguyên tắc để “cá thể hóa dự án” được vị này đưa ra, là không phá vỡ quy định quản trị doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp hay Luật Đầu tư và sử dụng vốn của doanh nghiệp; tái cơ cấu dự án, tiết giảm chi phí để nâng cao hiệu quả; thậm chí tính cả việc cơ cấu lại sản phẩm sao cho phù hợp với quy luật cung – cầu thị trường.
“Sau khi khôi phục dự án tới một giai đoạn nhất định, chúng ta có thể tạo điều kiện thoái vốn hoàn toàn khỏi các dự án, đồng thời giao trách nhiệm cho từng bên liên quan”, ông Hiếu nêu quan điểm.
Tuy hài lòng với những gì đã làm được, ông Hiếu khuyến cáo các Bộ, ban, ngành, doanh nghiệp cần duy trì tinh thần quyết liệt như hiện tại, kể cả quyết liệt đến từng dự án. Trên tinh thần giải quyết dễ trước khó sau, ông kêu gọi các đơn vị làm đúng theo chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ, nhất quyết không để trở ngại hiện tại lùi ra sau năm 2025.
Ông Phan Đức Hiếu cũng nêu 4 vấn đề cần đả thông trong cách xử lý dự án yếu kém. Một là phải hiểu lợi ích tốt nhất chỉ mang tính thời điểm; Hai là ổn định, phát huy, đề cao vai trò người đứng đầu; Ba là đề ra chủ trương, chính sách, cơ chế giúp người thực hiện nhiệm vụ yên tâm công tác; Bốn là đẩy nhanh tốc độ ra quyết định nội bộ của khối doanh nghiệp nhà nước.
Hoài An
