Lào Cai xây “lá chắn” cộng đồng trước các mối đe dọa an ninh phi truyền thống

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Lào Cai Giàng Quốc Hưng vừa ký ban hành Kế hoạch số 432/KH-UBND thực hiện Đề án “Tuyên truyền phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Kế hoạch được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh Lào Cai, hướng đến cán bộ, lực lượng vũ trang, trường học, doanh nghiệp, cơ quan báo chí, tổ chức xã hội và người dân. Trong đó, các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và những nhóm dễ bị tổn thương được xác định là khu vực cần ưu tiên.

Người dân vùng cao Lào Cai tiếp cận thông tin cảnh báo, nâng cao kỹ năng chủ động phòng ngừa và ứng phó với các nguy cơ an ninh phi truyền thống. (Ảnh minh họa do AI tạo)

Khái niệm an ninh phi truyền thống không còn xa lạ khi nhiều nguy cơ đã xuất hiện trực tiếp trong đời sống hằng ngày. Đó có thể là một cuộc gọi giả danh cơ quan chức năng, đường dẫn đánh cắp tài khoản ngân hàng, thông tin thất thiệt lan truyền trên mạng xã hội hoặc một vụ tấn công nhằm vào dữ liệu của doanh nghiệp.

Ở phạm vi rộng hơn, thiên tai, cháy rừng, dịch bệnh, biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, thiếu nước, gián đoạn nguồn cung hàng hóa, mất an toàn tài chính hay những vấn đề về an sinh xã hội đều có thể ảnh hưởng đến sự ổn định của cộng đồng.

Với địa bàn rộng, nhiều khu vực miền núi, biên giới và thường xuyên chịu tác động của thiên tai, việc đưa kiến thức phòng ngừa đến từng khu dân cư tại Lào Cai mang ý nghĩa thiết thực. Thông tin cảnh báo chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân hiểu được nguy cơ, biết kiểm chứng và có kỹ năng xử lý tình huống ban đầu.

Theo kế hoạch, đến năm 2030, toàn bộ cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt các cấp được quán triệt chủ trương, chính sách và Chiến lược quốc gia về phòng ngừa, ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống.

Tất cả sở, ngành, địa phương và đơn vị lực lượng vũ trang sẽ đưa nội dung tuyên truyền vào chương trình công tác hằng năm; đồng thời xây dựng đầu mối và cơ chế phối hợp truyền thông khi phát sinh sự việc.

Một mục tiêu đáng chú ý là 100% cơ sở giáo dục trên địa bàn triển khai hoạt động tuyên truyền, giáo dục phù hợp về phòng ngừa và ứng phó với các nguy cơ mới.

Các mô hình như “Trường học an toàn số”, “Học sinh – sinh viên chủ động phòng ngừa tin giả, lừa đảo” được định hướng xây dựng nhằm trang bị cho người học kỹ năng kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và tránh những cạm bẫy phổ biến trên mạng.

Tại cộng đồng, mỗi xã, phường sẽ xây dựng và duy trì ít nhất một mô hình điểm về tuyên truyền, nâng cao năng lực phòng ngừa, ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống.

Tùy đặc điểm địa bàn, các mô hình có thể được triển khai theo hướng “Khu dân cư an toàn trước các nguy cơ an ninh phi truyền thống”, “Tổ tự quản phòng, chống tin giả” hoặc “Cộng đồng chủ động ứng phó thiên tai, dịch bệnh”.

Kế hoạch cũng đề cao vai trò của người có uy tín trong cộng đồng, nhất là tại khu vực đồng bào dân tộc thiểu số. Đây là lực lượng có khả năng chuyển tải thông tin cảnh báo bằng cách diễn đạt gần gũi, phù hợp với tập quán và điều kiện tiếp nhận của người dân.

Lào Cai xác định chuyển đổi số là một trong những hướng đột phá của công tác tuyên truyền. Báo chí, hệ thống thông tin cơ sở, mạng xã hội và các nền tảng số sẽ được huy động để truyền tải thông tin nhanh hơn, chính xác hơn đến từng nhóm đối tượng.

Tỉnh Lào Cai định hướng ứng dụng khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong sản xuất, phân phối nội dung; phát triển kho dữ liệu truyền thông số dùng chung; xây dựng chuyên trang, chuyên mục, tuyến bài và chương trình phát thanh – truyền hình chuyên biệt.

Các cơ quan báo chí và Trung tâm Thông tin và Hội nghị tỉnh Lào Cai được giao phối hợp với Công an tỉnh cùng các sở, ngành cung cấp thông tin chính thống, giới thiệu mô hình hiệu quả, phát hiện và phản bác thông tin sai lệch.

Bên cạnh truyền thông thường xuyên, tỉnh Lào Cai sẽ tổ chức tập huấn, diễn tập xử lý khủng hoảng truyền thông và ứng phó với các tình huống an ninh phi truyền thống. Cơ chế cảnh báo sớm cũng được xây dựng để thông tin đến người dân kịp thời, hạn chế khoảng trống thông tin có thể khiến tin giả và tâm lý hoang mang lan rộng.

Giai đoạn 2026–2028, Lào Cai tập trung xây dựng tài liệu, thông điệp tuyên truyền, kiện toàn cơ chế phối hợp, cơ sở dữ liệu và lực lượng nòng cốt; đồng thời triển khai đào tạo, tập huấn và thí điểm các mô hình tại cơ sở.

Giai đoạn 2029–2030, những mô hình mang lại hiệu quả sẽ được nhân rộng, gắn với hoàn thiện cơ chế truyền thông phản ứng nhanh và xử lý khủng hoảng. Tầm nhìn đến năm 2045 là hình thành một xã hội an toàn, có khả năng thích ứng cao, trong đó người dân được trang bị kỹ năng tự phòng ngừa và tự bảo vệ.

Công an tỉnh Lào Cai là cơ quan thường trực, hướng dẫn, đôn đốc và tổng hợp kết quả thực hiện. Các sở, ngành và UBND cấp xã xây dựng kế hoạch cụ thể, gửi về UBND tỉnh qua Công an tỉnh trước ngày 30/9/2026; báo cáo kết quả hằng năm trước ngày 10/12.

Từ cảnh báo trên điện thoại đến kỹ năng ứng phó thiên tai tại thôn bản, hiệu quả của kế hoạch sẽ được thể hiện qua khả năng chuyển thông tin thành hành động. Khi mỗi người dân biết nhận diện nguy cơ và phản ứng đúng cách, cộng đồng sẽ hình thành một “lá chắn” chủ động trước những rủi ro ngày càng khó dự báo.