Lào Cai: Mưa đá Bắc Hà gây thiệt hại hơn 30 tỷ

Trận mưa đá kèm dông lốc xảy ra rạng sáng 16/4 tại xã Bắc Hà (Lào Cai) không chỉ là một hiện tượng thiên tai đơn lẻ mà còn phản ánh rõ nét xu hướng gia tăng của các hiện tượng thời tiết cực đoan tại khu vực miền núi phía Bắc. Với thiệt hại ước tính trên 30 tỷ đồng, sự kiện này đặt ra nhiều vấn đề về năng lực phòng chống, thích ứng và bảo vệ sinh kế cho người dân địa phương.

Theo thống kê ban đầu, trận mưa kéo dài khoảng 20–30 phút nhưng cường độ lớn, với nhiều viên đá có đường kính lên tới 5–7 cm, kèm theo gió giật mạnh cấp 9–10. Hậu quả là 4 người bị thương, 1 nhà sàn bị sập và hơn 300 hộ dân bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, thiệt hại đáng chú ý nhất tập trung ở lĩnh vực nông nghiệp – trụ cột kinh tế của Bắc Hà.

Mận Tam Hoa – sản phẩm đặc trưng gắn với thương hiệu địa phương bị rụng quả gần như hoàn toàn do mưa đá

Khoảng 370 ha cây ăn quả, chủ yếu là mận Tam Hoa – sản phẩm đặc trưng gắn với thương hiệu địa phương – bị rụng quả gần như hoàn toàn do mưa đá đúng vào thời kỳ quả non. Đồng thời, hơn 115 ha ngô, rau màu bị dập nát, gãy đổ. Đây là thời điểm cao điểm của vụ sản xuất nên mức độ thiệt hại không chỉ là mất mùa mà còn kéo theo nguy cơ đứt gãy nguồn thu nhập của hàng nghìn hộ dân.

Một nhà sàn bị sập hoàn toàn tại thôn Cồ Dề Chải

Ở góc độ kinh tế nông nghiệp, tác động của thiên tai lần này mang tính “kép”. Thứ nhất là thiệt hại trực tiếp về sản lượng, làm giảm nguồn cung nông sản trong ngắn hạn. Thứ hai là ảnh hưởng đến chuỗi giá trị nông sản địa phương, từ thu hoạch, chế biến đến tiêu thụ và du lịch trải nghiệm – vốn đang được Bắc Hà khai thác mạnh với các sản phẩm như mận Tam Hoa. Việc mất trắng mùa vụ có thể khiến giá cả biến động, giảm sức hút thị trường và ảnh hưởng đến kế hoạch phát triển nông nghiệp hàng hóa.

Mưa đá đi kèm với mưa rào và gió xoáy mạnh cấp 7-8, giật cấp 9-10.

Đáng chú ý, sản xuất nông nghiệp tại Bắc Hà vẫn mang tính phụ thuộc lớn vào điều kiện tự nhiên, trong khi các biện pháp bảo vệ cây trồng trước mưa đá như nhà lưới, mái che hay bảo hiểm nông nghiệp còn hạn chế. Điều này khiến khu vực dễ bị tổn thương trước các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.

Nếu đặt trong bối cảnh lịch sử khí tượng, Bắc Hà và các vùng lân cận đã nhiều lần ghi nhận mưa đá lớn trong khoảng 30 năm qua, nổi bật là trận năm 2013 với kích thước đá lên tới 10–14 cm. Các đợt mưa đá những năm gần đây (2020, 2023…) tiếp tục cho thấy xu hướng lặp lại với cường độ đáng kể, cho thấy rủi ro không còn mang tính bất thường mà dần trở thành nguy cơ thường trực.

Viên đá to cỡ bàn tay được người dân nhặt và chụp lại

Công nhân môi trường di thu gom cành, lá cây sau mưa dông

Trước thực tế này, yêu cầu đặt ra là cần tái cấu trúc sản xuất nông nghiệp theo hướng thích ứng khí hậu. Cụ thể, địa phương cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ bảo vệ cây trồng, phát triển giống cây có khả năng chống chịu tốt hơn, đồng thời mở rộng các mô hình bảo hiểm nông nghiệp để giảm thiểu rủi ro cho người dân. Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa sinh kế, giảm phụ thuộc vào một số cây trồng chủ lực cũng là hướng đi cần thiết.

Các nạn nhân hiện sức khỏe đã ổn định tại Trung tâm Y tế khu vực Bắc Hà

Việc chính quyền nhanh chóng triển khai hỗ trợ khắc phục hậu quả là giải pháp trước mắt, nhưng về dài hạn, Bắc Hà cần chuyển từ sản xuất nông nghiệp “phụ thuộc thời tiết” sang “thích ứng chủ động với khí hậu”. Trận mưa đá lần này vì vậy không chỉ gây thiệt hại kinh tế mà còn là lời cảnh báo rõ ràng về yêu cầu đổi mới mô hình phát triển nông nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng hiện hữu.