Lào Cai đưa di sản, lễ hội thành nguồn lực phát triển kinh tế văn hóa đến 2030

Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai vừa ban hành Kế hoạch số 396/KH-UBND thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác văn hóa, quản lý và tổ chức lễ hội.

Điểm đáng chú ý của kế hoạch là cách tiếp cận văn hóa không chỉ như một lĩnh vực cần được gìn giữ, mà còn là nguồn lực nội sinh phục vụ phát triển bền vững. Những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc, hệ thống di tích, lễ hội truyền thống và cảnh quan bản địa được xác định là nền tảng để Lào Cai xây dựng sản phẩm du lịch, phát triển công nghiệp văn hóa và nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của người dân.

Lào Cai ban hành Kế hoạch phát triển văn hóa, quản lý và tổ chức lễ hội đến năm 2030

Đến năm 2030, Lào Cai hướng tới xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; hình thành con người Lào Cai với những phẩm chất “Đoàn kết – Yêu nước – Kỷ cương – Văn minh – Hiếu khách”.

Đây cũng là một phần trong định hướng phát triển của tỉnh Lào Cai theo các giá trị “xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc”. Văn hóa được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với du lịch, kinh tế sáng tạo, môi trường sống và khả năng tạo sinh kế tại cộng đồng.

Tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GRDP vào năm 2030 và khoảng 9% GRDP vào năm 2045. Ba làng văn hóa truyền thống dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng sẽ được định hướng đầu tư, tạo không gian để người dân vừa gìn giữ bản sắc, vừa tham gia cung cấp dịch vụ và hưởng lợi từ hoạt động du lịch.

Đến năm 2030, Lào Cai phấn đấu hoàn thiện hồ sơ đề nghị ghi danh một di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; đồng thời xây dựng hồ sơ cho một di tích quốc gia đặc biệt, một di tích quốc gia, sáu di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và năm di tích cấp tỉnh.

Những mục tiêu này mở thêm cơ hội hình thành các sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng của Lào Cai. Tuy nhiên, giá trị của di sản sẽ không chỉ nằm ở số lượng hồ sơ được công nhận, mà còn phụ thuộc vào khả năng đưa di sản trở lại đời sống cộng đồng và tạo ra lợi ích thiết thực cho chính những người đang nắm giữ, thực hành di sản.

Chuyển đổi số được lựa chọn là một trong những công cụ quan trọng để bảo tồn và quảng bá văn hóa. Lào Cai đặt chỉ tiêu trên 60% hoạt động tuyên truyền, quảng bá, trưng bày văn hóa – thể thao được thực hiện trên môi trường số; 100% lễ hội được quảng bá trên các nền tảng số và mạng xã hội.

Tỉnh Lào Cai cũng hướng tới số hóa toàn bộ di tích quốc gia đặc biệt, toàn bộ di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại; số hóa 80% di tích quốc gia và 80% di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trên địa bàn.

Việc số hóa không chỉ giúp lưu giữ tư liệu, hình ảnh và câu chuyện về di sản. Nếu được tổ chức bài bản, dữ liệu văn hóa còn có thể trở thành nguyên liệu để xây dựng bản đồ du lịch, sản phẩm trải nghiệm, bảo tàng số, không gian trưng bày trực tuyến và các chương trình truyền thông hướng tới thị trường khách trong nước, quốc tế.

Ngay trong năm 2026, Lào Cai sẽ chuẩn hóa và số hóa danh mục lễ hội. Đây là cơ sở để quản lý thống nhất, cung cấp thông tin chính xác cho người dân, du khách và các đơn vị lữ hành, đồng thời hạn chế tình trạng tổ chức tùy tiện hoặc làm sai lệch giá trị truyền thống.

Đến năm 2030, tỉnh Lào Cai phấn đấu 100% lễ hội được tổ chức đúng quy định pháp luật; người dân và du khách thực hiện nếp sống văn minh khi tham gia lễ hội. Công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành và liên ngành sẽ được tăng cường, tập trung xử lý các biểu hiện mê tín dị đoan, thương mại hóa và trục lợi trong hoạt động văn hóa, tín ngưỡng.

Cùng với quản lý lễ hội, Lào Cai đặt mục tiêu tỷ lệ gia đình văn hóa đạt 88,5%; thôn, tổ dân phố văn hóa đạt 80,5%. Toàn bộ xã, phường sẽ đưa nội dung giáo dục đạo đức, lối sống và hệ giá trị gia đình vào hương ước, quy ước. Khoảng 80% người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số được vận động tham gia tuyên truyền, xây dựng đời sống văn hóa tại cộng đồng.

Kế hoạch xác định các nhóm nhiệm vụ trọng tâm về nâng cao nhận thức; hoàn thiện quản lý nhà nước; xây dựng hệ giá trị văn hóa, gia đình và con người Lào Cai; bảo tồn di sản gắn với du lịch; chuyển đổi số và mở rộng hội nhập quốc tế về văn hóa.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao làm cơ quan thường trực, chủ trì tham mưu, hướng dẫn và đôn đốc triển khai. UBND các xã, phường chịu trách nhiệm toàn diện về quản lý, tổ chức lễ hội, củng cố thiết chế văn hóa cơ sở và bảo vệ di tích tại địa phương.

Từ những mục tiêu cụ thể đến năm 2030, Lào Cai đang định hình một hướng đi rõ hơn: bảo tồn văn hóa không có nghĩa là đóng khung di sản, mà là làm cho di sản tiếp tục sống trong cộng đồng, tạo nên sản phẩm đặc trưng và mang lại giá trị lâu dài cho người dân.