Trong chiến lược phát triển kinh tế vùng cao, thách thức lớn nhất không nằm ở sản lượng mà ở cách tạo dựng giá trị. Với Bắc Hà (Lào Cai), việc triển khai đề án số hóa vùng trồng và chợ nông sản cho thấy một bước chuyển đáng chú ý: từ tư duy sản xuất truyền thống sang mô hình kinh tế dựa trên dữ liệu, thương hiệu và trải nghiệm.
 |
| Quang cảnh Hội nghị (Ảnh: Sùng Chúng) |
Buổi làm việc giữa Ủy ban nhân dân (UBND) xã Bắc Hà và Viện Khoa học và Công nghệ ứng dụng (Đại học CNTT&TT – Đại học Thái Nguyên) không chỉ dừng ở hợp tác kỹ thuật, mà đặt nền móng cho một hệ sinh thái kinh tế mới. Trong đó, công nghệ số đóng vai trò là “hạ tầng mềm”, giúp kết nối các mắt xích từ sản xuất – thương mại – du lịch.
Trọng tâm của đề án là xây dựng bản đồ nông nghiệp số (DigiMap) bằng công nghệ drone tích hợp camera đa phổ. Đây là giải pháp mang tính nền tảng, giúp chuẩn hóa dữ liệu về địa hình, sinh trưởng cây trồng và năng suất. Đối với vùng cao như Bắc Hà, nơi sản xuất còn phân tán và phụ thuộc tự nhiên, việc số hóa 100% vùng trồng không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo ra “ngôn ngữ chung” giữa nông dân, doanh nghiệp và thị trường.
 |
| Ông Nguyễn Duy Hòa – Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Bắc Hà phát biểu ý kiến (Ảnh: Sùng Chúng) |
Việc gắn mã định danh (Field ID) cho từng vùng trồng, kết hợp nhật ký sản xuất điện tử, mở ra một bước tiến quan trọng về minh bạch hóa. Nông sản không còn là sản phẩm vô danh mà trở thành “hồ sơ số” đầy đủ thông tin. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng ưu tiên truy xuất nguồn gốc và chất lượng. Khi niềm tin được thiết lập, giá trị sản phẩm tự nhiên được nâng lên.
Ở góc độ kinh tế, điểm đáng chú ý của mô hình Bắc Hà là khả năng “kể câu chuyện sản phẩm”. Những cây chè Shan Tuyết cổ thụ, khi được định danh là “cây di sản” trên nền tảng số, không chỉ bán chè mà còn bán giá trị văn hóa và lịch sử. Tương tự, vùng mận Tả Van khi được quản lý bằng dữ liệu số có thể chủ động điều tiết mùa vụ, nâng cao chất lượng và tạo lợi thế cạnh tranh. Đây chính là cách vùng cao chuyển từ “bán nguyên liệu” sang “bán giá trị”.
Mô hình “Smart Chợ Bắc Hà” tiếp tục hoàn thiện chuỗi giá trị này. Khi chợ truyền thống được số hóa với bản đồ 2D/3D và hệ thống quản trị tập trung, hoạt động thương mại trở nên minh bạch, hiệu quả hơn. Đặc biệt, việc hỗ trợ tiểu thương kinh doanh trên nền tảng số giúp phá vỡ giới hạn địa lý – một rào cản cố hữu của kinh tế miền núi.
 |
| Ông Bùi Minh Hải - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Bắc Hà trao đổi ý kiến tại Hội nghị (Ảnh: Sùng Chúng) |
Không thể tách rời, yếu tố du lịch được tích hợp như một trụ cột phát triển. Khi vùng trồng được số hóa, mỗi khu sản xuất có thể trở thành điểm đến trải nghiệm, nơi du khách tham gia vào hành trình sản xuất và tiêu dùng. Sự kết hợp giữa nông nghiệp và du lịch không chỉ gia tăng giá trị mà còn góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương.
Đáng chú ý, việc ứng dụng hệ thống cảnh báo thiên tai IoT cho thấy cách tiếp cận phát triển bền vững. Trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt, khả năng dự báo sớm giúp người dân chủ động ứng phó, giảm thiểu rủi ro và ổn định sinh kế.
Nhìn tổng thể, Bắc Hà đang thử nghiệm một mô hình phát triển kinh tế vùng cao theo hướng hiện đại nhưng không đánh mất bản sắc. Công nghệ không thay thế con người, mà trao cho người dân công cụ để nâng tầm giá trị bản địa. Nếu được triển khai đồng bộ, đây không chỉ là câu chuyện riêng của Bắc Hà, mà có thể trở thành hình mẫu cho nhiều địa phương miền núi trong hành trình phát triển kinh tế bền vững.
