Theo chuyên gia khí đốt công nghiệp John Raquet của Spiritus Consulting, Nga và Ukraine từ lâu đã là những nhà cung cấp chính, chiếm 40 đến 50% nguồn cung cấp đèn neon và 25 đến 30% xenon và krypton của thế giới trước xung đột. Đôi khi, tỷ lệ cung cấp đèn neon của họ đã lên tới 70%.
Sau cuộc xâm lược của Nga, đã nảy sinh những lo ngại về sự gián đoạn đối với các nhà sản xuất chip, những người sử dụng đèn neon trong tia laze để khắc các mẫu mạch lên tấm bán dẫn silicon và cung cấp cho các ngành công nghiệp khác. Trung tâm nghiên cứu chung, cơ quan tư vấn khoa học của Ủy ban châu Âu, đã cảnh báo về sự gián đoạn "nghiêm trọng" và lưu ý rằng tình trạng thiếu đèn neon có thể "tác động đáng kể đến chuỗi cung ứng công nghiệp phụ thuộc vào chất bán dẫn." Tồi tệ hơn, khi xung đột bắt đầu, ngành công nghiệp bán dẫn đang cố gắng tăng sản lượng để đáp ứng nhu cầu sau đại dịch. Một năm sau, rõ ràng là đã tránh được đại dịch. Điều gì đã diễn ra tốt đẹp?
Krypton, neon và xenon là sản phẩm phụ của quá trình tách khí, một quy trình công nghiệp được sử dụng để chiết xuất oxy và nitơ từ khí quyển trong quá trình sản xuất thép. Điều này cho phép thu hồi các hợp chất còn sót lại, từ đó các loại khí có thể được chiết xuất tại các cơ sở tinh chế chuyên dụng. Vào những năm 1980, Liên Xô đã xây dựng các cơ sở tách khí tại các nhà máy thép của Nga và Ukraine. Mục tiêu của nó là sản xuất khí để sử dụng trong laser quân sự nhằm cạnh tranh với sáng kiến "Chiến tranh giữa các vì sao" của Mỹ. Sau khi Liên Xô sụp đổ, Nga và Ukraine trở thành những nhà cung cấp khí hiếm lớn trên toàn thế giới. Ngay cả sau khi Nga sáp nhập Crimea năm 2014, các nhà sản xuất thép của Nga vẫn tiếp tục gửi hỗn hợp khí hiếm tới Ukraine để thanh lọc.
Cuộc di cư này đã chấm dứt sau cuộc xâm lược của Nga vào năm trước. Cuộc xung đột ảnh hưởng đến hoạt động của các nhà máy thép của Ukraine. Hệ quả là các máy lọc khí hiếm của Ukraine chỉ hoạt động với một phần công suất. Ngoài ra, lệnh trừng phạt đã hạn chế xuất khẩu của Nga. Nguồn cung giảm dẫn đến giá bán buôn tăng, đặc biệt là đối với xenon, tăng từ 15 USD/lít vào năm 2020 lên hơn 100 USD vào giữa năm 2022.
Đáp lại, các nhà sản xuất chip đã sử dụng trữ lượng khí hiếm của họ và đầu tư vào công nghệ tái chế. Những người mua khác giảm sử dụng hoặc chuyển sang sản phẩm thay thế. Ví dụ, xenon đôi khi được sử dụng làm thuốc mê, nhưng khi giá của nó quá cao, nó được thay thế bằng các loại khí như oxit nitơ. Trong cửa sổ kính ba lớp, các loại khí khác, chẳng hạn như argon hoặc nitơ, có thể được sử dụng thay cho krypton. Krypton và xenon là các chất đẩy thông thường cho các máy đẩy vệ tinh, nhưng các vệ tinh Starlink do SpaceX phóng gần đây nhất sử dụng argon thay thế.
Việc trang bị thêm các thiết bị tách khí bằng các vòi cho phép chiết xuất hỗn hợp khí hiếm rất tốn kém và phải ngừng sản xuất trong hai đến ba tháng. Việc xây dựng các cơ sở mới với các vòi được lắp đặt sẽ làm tăng nguồn cung trong tương lai. Trong khi đó, Nga đã chuyển hướng xuất khẩu sang Trung Quốc, quốc gia có thặng dư vào thời điểm đó, và bắt đầu xuất khẩu sản phẩm của chính mình. Tại Nhật Bản, theo Koizumi Yoshiki, chủ tịch của ấn phẩm khí công nghiệp Gas Review, những nỗ lực đang được thực hiện để tăng sản xuất trong nước thông qua sự kết hợp giữa trang bị thêm và các cơ sở mới. Ông Raquet nhận xét rằng Hàn Quốc, một trung tâm sản xuất chip khác, dự định sẽ tự túc về khí hiếm trong vòng vài năm tới.
Những nỗ lực kết hợp để giảm tiêu thụ và tăng nguồn cung đã ổn định thị trường. Giá đã giảm; một lít xenon hiện có giá khoảng 45 đô la. Dan Hutcheson, một nhà tư vấn tại TechInsights, nói rằng các phương tiện truyền thông đưa tin về các cảnh báo đã giúp ích. Ông lưu ý rằng cùng với việc tăng giá, nó đã tạo ra một "cú đấm có một không hai" khiến các công ty phải hành động nhanh chóng. Trong thời gian này, nhu cầu giảm. Đến giữa năm 2022, rõ ràng là tình trạng thiếu hụt chip đang trở nên dư thừa.
Bởi vì các kênh cung cấp đã được tăng cường và các nhà cung cấp đã được đa dạng hóa, ngành công nghiệp khí hiếm giờ đây ít bị ảnh hưởng bởi rủi ro địa chính trị hơn. Để đối phó với sự gián đoạn do tranh chấp thương mại, covid-19 và xung đột ở Ukraine, các doanh nghiệp thuộc mọi loại hình gần đây đã tập trung nhiều hơn vào chuỗi cung ứng của họ. Các công ty đưa ra tiêu đề khi họ không thể đối phó với sự gián đoạn. Như ngành công nghiệp khí hiếm đã chứng minh, thành công hiếm khi được công nhận.
Theo TE
