Kinh doanh thực phẩm online: Đề xuất bắt buộc xác thực người bán trên sàn thương mại điện tử

Trong quá trình tham gia góp ý xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ Công an đã đề xuất bổ sung các quy định nhằm tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số.

Theo Bộ Công an, dự thảo luật hiện chủ yếu tập trung vào hoạt động quảng cáo thực phẩm trên không gian mạng, trong khi thực tế cho thấy các hành vi vi phạm đang có xu hướng dịch chuyển mạnh sang các hình thức kinh doanh trực tuyến thông qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và các phiên livestream bán hàng.

Cơ quan này nhận định, tình trạng buôn bán thực phẩm giả, thực phẩm không bảo đảm chất lượng trên môi trường mạng đang diễn biến ngày càng phức tạp. Các đối tượng vi phạm thường lợi dụng tính ẩn danh của nền tảng số để sử dụng tài khoản ảo, thay đổi thông tin nhận diện hoặc đóng tài khoản sau khi thực hiện giao dịch, gây khó khăn cho công tác thanh tra, kiểm tra, truy vết và xử lý vi phạm.

Kinh doanh thực phẩm online: Đề xuất bắt buộc xác thực người bán trên sàn thương mại điện tử

Từ thực tế trên, Bộ Công an đề nghị dự thảo luật quy định rõ trách nhiệm của các đơn vị vận hành sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội có hoạt động kinh doanh thực phẩm. Trong đó, yêu cầu xác thực danh tính người bán được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng né tránh trách nhiệm khi xảy ra vi phạm.

Bên cạnh đó, các nền tảng cũng cần có trách nhiệm lưu trữ dữ liệu giao dịch, đồng thời cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi có yêu cầu phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra, điều tra và xử lý vi phạm. Các sản phẩm đã bị cơ quan quản lý cảnh báo hoặc có dấu hiệu vi phạm quy định về an toàn thực phẩm cũng cần được chủ động gỡ bỏ khỏi hệ thống.

Theo Bộ Công an, việc kiểm soát hiệu quả hoạt động kinh doanh thực phẩm trên môi trường số đòi hỏi phải thiết lập cơ chế trách nhiệm đối với đơn vị vận hành nền tảng, thay vì chỉ tập trung xử lý người bán sau khi vi phạm đã phát sinh.

Nhiều cơ quan tham gia góp ý dự thảo luật cũng bày tỏ sự đồng thuận với quan điểm tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh thực phẩm trên không gian mạng. Các ý kiến đề xuất đẩy mạnh công tác hậu kiểm, tăng cường truy xuất nguồn gốc và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý an toàn thực phẩm trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh chóng.

Tiếp thu các góp ý, Bộ Y tế cho biết sẽ bổ sung quy định về trách nhiệm của chủ quản các nền tảng thương mại điện tử trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Theo định hướng xây dựng luật, các nền tảng sẽ phải thiết lập cơ chế kiểm duyệt phù hợp, yêu cầu người bán cung cấp và công khai đầy đủ hồ sơ, giấy tờ pháp lý liên quan đến sản phẩm theo quy định.

Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo cũng đang nghiên cứu cơ chế trách nhiệm liên đới đối với đơn vị vận hành nền tảng trong trường hợp không thực hiện đầy đủ các biện pháp kiểm soát cần thiết, dẫn đến sự cố an toàn thực phẩm gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Theo Bộ Y tế, dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được xây dựng theo hướng chuyển từ phương thức quản lý từng công đoạn riêng lẻ sang quản lý toàn diện chuỗi giá trị thực phẩm. Phạm vi quản lý sẽ bao quát từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, chế biến, lưu thông cho đến tiêu dùng.

Trong đó, môi trường mạng được xác định là một mắt xích quan trọng trong chuỗi lưu thông thực phẩm và sẽ được giám sát tương tự như các kênh phân phối truyền thống. Song song với việc tăng cường hậu kiểm trên thị trường, dự thảo luật cũng định hướng mở rộng hoạt động thanh tra, kiểm tra trên không gian mạng, phát huy vai trò của hệ thống kiểm nghiệm và đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ truy xuất nguồn gốc thực phẩm.

Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét vào cuối năm 2026, tạo cơ sở pháp lý mới cho công tác quản lý an toàn thực phẩm trong bối cảnh kinh tế số và thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ.