Giải thích cho đề xuất này, GS.TSKH Nguyễn Mại, Chủ tịch VAFIE, nhấn mạnh tình trạng suy yếu đáng lo ngại của khu vực doanh nghiệp, dù GDP năm 2024 tăng trưởng trên 7%. Ông nhấn mạnh rằng cần có giải pháp phù hợp để đảm bảo mục tiêu GDP năm 2025 đạt trên 8% và duy trì mức tăng trưởng cao trong các năm tiếp theo.
Theo thống kê, năm 2024 có 121.898 doanh nghiệp mới thành lập, tăng 20,1% so với cùng kỳ, trong đó 92,6% là doanh nghiệp có vốn dưới 10 tỷ đồng, cho thấy quy mô vẫn còn nhỏ. Đồng thời, có 57.312 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nhưng số doanh nghiệp giải thể hoặc chờ giải thể cũng tăng đáng kể. Mặc dù thu ngân sách năm 2024 vượt dự toán 19,1%, đạt 2,025 triệu tỷ đồng, nhưng ông Mại đặt vấn đề: "Lấy gì để tăng trưởng nếu không giải cứu doanh nghiệp?".
Ông Mại cho rằng, chính sách thu ngân sách cần được cân nhắc kỹ lưỡng, đảm bảo sự hài hòa giữa lợi ích nhà nước và doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và đóng góp vào tăng trưởng GDP.
Bên cạnh đó, ông Mại cũng chỉ ra việc đánh thuế cao sẽ tác động tiêu cực đến tiêu dùng - yếu tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ông nhấn mạnh rằng thuế TTĐB là thuế gián thu, làm tăng giá hàng hóa, từ đó ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu dùng trong bối cảnh thu nhập người lao động tăng chậm. "Nếu tiếp tục tăng thuế, không chỉ doanh nghiệp chịu tác động mà còn ảnh hưởng đến động lực quan trọng nhất của nền kinh tế - tiêu dùng", ông nói.
Do đó, ông Mại đề xuất hoãn áp thuế TTĐB đối với bia, rượu và nước ngọt trong 2 - 3 năm tới để giúp doanh nghiệp tích lũy vốn, đổi mới công nghệ và đào tạo nhân lực chất lượng cao.
 |
| Các chuyên gia đề xuất hoãn áp thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với bia, rượu và nước ngọt trong vòng 2 - 3 năm tới. |
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Phụng, nguyên Vụ trưởng Vụ Quản lý thuế doanh nghiệp lớn (Tổng cục Thuế), cho rằng, đề xuất bổ sung nước giải khát có đường vào diện chịu thuế TTĐB còn nhiều bất cập và chưa có sự giải trình thuyết phục. Ông chỉ ra rằng việc áp thuế này không chỉ ảnh hưởng đến doanh nghiệp sản xuất nước giải khát mà còn tác động đến các ngành liên quan như mía đường, bao bì, bán lẻ và logistics, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.
Cụ thể, nếu áp thuế TTĐB 10% đối với nước giải khát có đường, giá trị sản xuất toàn nền kinh tế có thể giảm 55.519 tỷ đồng, tương đương mức sụt giảm 0,164%; tổng giá trị tăng thêm của nền kinh tế giảm 0,6%, kéo theo GDP giảm khoảng 0,448%.
Ngoài ra, ông Phụng cho rằng, việc đánh thuế này có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến những doanh nghiệp đã đầu tư vào ngành nước giải khát, đặc biệt là các doanh nghiệp đang hoạt động tại các khu vực được hưởng ưu đãi đầu tư.
Về mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng, ông Phụng nhận định, bản giải trình của cơ quan chủ trì soạn thảo Luật Thuế TTĐB sửa đổi chưa cung cấp đủ luận cứ khoa học và bằng chứng thống nhất về số lượng quốc gia đang áp thuế TTĐB với nước giải khát có đường. Ông Nguyễn Văn Việt, Chủ tịch Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam, dẫn chứng rằng theo Trung tâm Bằng chứng Béo phì (Úc), chỉ có khoảng 45 quốc gia áp thuế này, không phải 120/195 như báo cáo của Bộ Tài chính.
Trước đó, tại kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XV, các đại biểu đã thảo luận về Dự thảo Luật Thuế TTĐB sửa đổi. Một số đại biểu đặt câu hỏi về việc có nên áp thuế TTĐB với nước giải khát có đường vào thời điểm này hay không, mức thuế suất có cần lộ trình phù hợp không, và liệu có công bằng khi chỉ đánh thuế nước giải khát có đường mà không áp dụng với các loại đồ uống có đường khác.
Nhiều ý kiến cũng đề nghị nghiên cứu kỹ hơn cơ sở khoa học về tác động của nước giải khát có hàm lượng đường 5g/100ml đối với béo phì, cũng như xem xét ảnh hưởng đến người tiêu dùng, doanh nghiệp và nền kinh tế.
Nhìn chung, đề xuất hoãn áp thuế TTĐB đối với bia, rượu, nước ngọt trong 2 - 3 năm tới đang nhận được sự ủng hộ từ các chuyên gia và doanh nghiệp nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành và nền kinh tế nói chung.
