Khi Tập đoàn Lộc Trời hết “lộc”

Người của Bamboo Capital tham gia vào Ban kiểm soát Lộc Trời

Ngày 23/8 tới đây, Hội đồng quản trị (HĐQT) CTCP Tập đoàn Lộc Trời (Mã chứng khoán: LTG) sẽ trình cổ đông thông qua kế hoạch thay đổi hàng loạt nhân sự chủ chốt tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2025. Cụ thể, HĐQT sẽ trình miễn nhiệm ông Johan Sven Richard Boden – thành viên Hội đồng quản trị độc lập. Cùng với đó là miễn nhiệm hai thành viên Ban Kiểm soát là bà Nguyễn Thị Thuý và ông Tiêu Phước Thạnh theo đơn xin từ nhiệm.

Thay vào đó, hai nhân tố mới được đề cử vào Ban Kiểm soát gồm: Ông Nguyễn Viết Cương và ông Vũ Thanh Tùng; trong đó ông Cương (sinh năm 1983) đang là Phó Ban kiểm soát tại CTCP BCG Land (Mã: BCR) và Trưởng Ban kiểm soát tại CTCP Tập đoàn Xây dựng Tracodi (Mã: TCD). Cả hai công ty này đều thuộc hệ sinh thái Bamboo Capital (Mã: BCG).

Kế hoạch cơ cấu lại nhân sự diễn ra trong bối cảnh tình hình tài chính của Lộc Trời tiếp tục gặp khó khăn. Doanh nghiệp đang đối mặt với loạt vấn đề tài chính như dòng tiền, nợ vay quá hạn cùng kết quả kinh doanh kém sắc.

Tập đoàn Lộc Trời từng là một trong những nhà xuất khẩu gạo lớn của Việt Nam.

Mổ xẻ bức tranh tài chính của Tập đoàn Lộc Trời

Lợi nhuận rơi mạnh khi doanh thu lập đỉnh, biên lãi gộp mảng gạo "teo tóp". Tập đoàn Lộc Trời từng là một trong những công ty xuất khẩu gạo hàng đầu cả nước. Bên cạnh đó, công ty còn sản xuất thuốc bảo vệ cây trồng, kinh doanh hóa chất, hạt giống, bao bì giấy. Công ty chiếm hơn 20% thị phần thuốc bảo vệ thực vật và là nhà phân phối hạt giống lớn thứ hai tại Việt Nam.

Giai đoạn 2014 - 2022, doanh thu của Lộc Trời dao động từ 7.700 - 12.000 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế từ 300 - 500 tỷ đồng.

Năm 2023, đánh dấu năm ghi nhận doanh thu kỷ lục của công ty với hơn 16.500 tỷ đồng, tăng tới 39% so với năm trước đó. Lưu ý năm 2023 là năm cơn sốt giá gạo, xuất khẩu gạo cả nước lên mức kỷ lục.

Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế của Lộc Trời năm đó lại lao thẳng đứng về còn 16 tỷ đồng – một con số thấp không tưởng so với mức trung bình vài trăm tỷ đồng những kỳ trước.

Theo lý giải của Lộc Trời, lợi nhuận lao dốc do phí lãi vay và chi phí quản lý doanh nghiệp (chủ yếu là chi phí dự phòng phải thu khó đòi) tăng cao.

Nguồn: Báo cáo tài chính của Lộc Trời

Nhìn vào mặt khách quan, điều khiến lợi nhuận Lộc Trời kém sắc một phần phải kể đến là cuộc “chia tay” lịch sử giữa công ty với Syngenta (tập đoàn hàng đầu trong lĩnh vực nông nghiệp có trụ sở tại Thụy Sỹ). Đơn vị này sau đó đã hợp tác với CTCP khử trùng Việt Nam (Mã: VFG) - đối thủ của Lộc Trời ở mảng thuốc bảo vệ thực vật và đã giúp công ty bên kia chiến tuyến tăng gấp đôi doanh thu, gấp rưỡi về lợi nhuận trong cùng giai đoạn.

Tập đoàn Lộc Trời đến nay vẫn chưa công bố nhiều báo cáo tài chính, dù thực tế đã qua quý II/2025. Số liệu mới nhất chỉ dừng lại ở quý I/2024, với doanh thu thuần đạt 3.848 tỷ đồng, tăng tới 57% so với cùng kỳ năm 2023. Doanh thu tăng trưởng chủ yếu đến từ ngành lương thực với mức tăng trưởng 96% khi xuất khẩu gạo cả nước duy trì đà tăng trưởng.

Tuy nhiên nhìn kỹ hơn, dù mảng lúa gạo đem về nguồn thu nhiều nhất nhưng biên lãi gộp mảng này rất mỏng chỉ 4%, thua xa chỉ số của mảng thuốc bảo vệ thực vật (32%) và hạt giống (24%). Biên lãi gộp của ngành lương thực "teo tóp" một phần được cho là do yếu tố bất khả kháng như bất thường về thời tiết, sâu bệnh hoặc các sự cố bất ổn liên quan đến an ninh lương thực thế giới…

Dù đem về doanh thu nhiều nhất nhưng biên lãi gộp của mảng lúa gạo của Lộc Trời lại thấp nhất, trong khi mảng thuốc bảo vệ thực vật có hiệu quả sinh lời hơn. (Nguồn: Báo cáo tài chính quý I/2024).

Mảng thuốc bảo vệ thực vật – sinh lời hiệu quả hơn, nhưng Tập đoàn Lộc Trời lại từ chối hợp tác với phía tập đoàn Thụy Sỹ. Khi cổ đông chất vấn vấn đề này, ông Nguyễn Duy Thuận – Tổng Giám đốc khi đó còn cho rằng, doanh nghiệp có tầm nhìn dài hạn: "Nếu quý cổ đông nào thấy Lộc Trời là công ty đáng để kỳ vọng thì hãy ở lại cùng Lộc Trời”.

Thu hồi công nợ cầm chừng, dòng tiền tắc nghẽn, áp lực nợ vay. Trở lại với Tập đoàn Lộc Trời, bức tranh tài chính còn rất nhiều vấn đề để chỉ rõ: Tại cuối tháng 3/2024, chiếm hơn một nửa tổng tài sản của công ty đang nằm ở các khoản phải thu khách hàng (gần 6.500 tỷ đồng), giảm không đáng kể sau ba tháng đầu năm. Điều này cho thấy hoạt động thu hồi công nợ cầm chừng, khiến dòng vốn bị tắc nghẽn. Công ty đang ghi nhận 826 tỷ đồng phải thu ngắn hạn khó đòi, song phải trích lập tới 490 tỷ đồng, đồng nghĩa hơn một nửa có khả năng “mất trắng”.

Trong khi đó, lượng tiền mặt – tài sản có tính thanh khoản tốt nhất chỉ còn 106 tỷ đồng, giảm sâu so với mức 490 tỷ đồng chỉ sau 3 tháng.

Để tài trợ cho các hoạt động và bổ sung vốn lưu động, công ty đẩy mạnh đi vay. Chỉ trong 3 tháng đầu năm 2024, công ty đã đi vay bổ sung tới 4.561 tỷ đồng; đồng thời đã trả nợ gốc vay 4.560 tỷ, đưa dư nợ tại cuối kỳ là 6.327 tỷ đồng. Đáng nói, nợ vay của Lộc Trời bắt đầu tăng vọt từ năm 2023 gây gánh nặng lên kết quả lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu gạo này.

Thuyết minh số nợ cho thấy, trong 6.327 tỷ đồng dư nợ, có gần 6.200 tỷ đồng là Lộc Trời vay từ các ngân hàng trong và ngoài nước. Đáng chú ý, các khoản vay này có lãi suất dao động 4,5%/năm và cao nhất lên tới 10%/năm, gần như vay tín chấp, tức là không có tài sản đảm bảo.

Ba chủ nợ lớn nhất của Lộc Trời tính đến cuối tháng 3. (Nguồn: Báo cáo tài chính quý I/2024).

Lộc Trời đã nhiều lần xin ý kiến cổ đông để phát hành cổ phiếu nhằm huy động vốn, thế nhưng các tờ trình đều không được thông qua. Khó khăn về nguồn vốn đẩy công ty phải "chấp nhận" vay bên ngoài với lãi suất cao hơn.

Một vấn đề khác là dòng tiền. Dòng tiền trong ba tháng đầu năm 2024 của Lộc Trời tiếp tục âm tới 434 tỷ đồng, cùng kỳ âm 2.700 tỷ, chủ yếu do áp lực từ hàng tồn kho và lãi vay phải trả.

Sau khi kết thúc báo cáo quý I/2024 thì 2 tháng sau đã xuất hiện thông tin về việc công ty nợ 472 tỷ đồng tiền mua lúa vụ cho nông dân các huyện tỉnh An Giang và một số địa phương tại Đồng bằng sông Cửu Long. Mặc dù đã thanh toán hết, song điều này đặt ra dấu chấm hỏi về khả năng thu xếp dòng tiền của doanh nghiệp (tại cuối quý I/2024, tiền mặt chỉ còn hơn trăm tỷ).

Bất ổn tại Lộc Trời chưa dừng lại. Năm 2024 được xem là một năm đầy sóng gió của doanh nghiệp xuất khẩu này. Lớn nhất phải kể đến biến động nhân sự cấp cao, nổi bật là Tổng Giám đốc Nguyễn Duy Thuận khi đó là người nắm quyền điều hành trong hơn 4 năm (từ tháng 5/2020) đã bị Lộc Trời tố đề nghị UBND tỉnh An Giang thu hồi thẻ APEC và áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.

Công ty cáo buộc ông Thuận “né tránh, thiếu hợp tác trong bàn giao” và có “hành vi gian dối gây thất thoát tài sản”. Tỉnh An Giang đã chuyển đơn này qua công an.

Tổng Giám đốc Nguyễn Duy Thuận bị chính công ty cáo buộc có hành vi né tránh, thiếu hợp tác trong bàn giao và có hành vi gian dối gây thất thoát tài sản. Ảnh: Lộc Trời

Đại hội thường niên diễn ra cuối tuần này của Lộc Trời dự kiến sẽ trình về kế hoạch doanh thu thuần năm 2025 là 4.200 tỷ đồng - thấp nhất trong hơn 1 thập kỷ. Công ty dự kiến lỗ kế toán trước thuế, lãi vay và khấu hao (EBITDA) lên tới 524 tỷ đồng.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu LTG đang bị hạn chế giao dịch, vì vậy chỉ giao dịch phiên thứ Sáu hàng tuần. Hiện LTG đang đứng yên tại 8.100 đồng/cp tại ngày 19/8.

Một cuộc khủng hoảng toàn diện đang diễn ra với Tập đoàn Lộc Trời và không biết khi nào sẽ tìm lại được ánh hào quang một thời. Quá trình phục hồi không chỉ đòi hỏi tái cấu trúc sâu trong tài chính và vận hành, mà công ty còn cần khôi phục lại niềm tin từ cổ đông, đối tác cũng như những người nông dân.