 |
| Philippines hiện đang có 6 ngân hàng số được cấp phép hoạt động. (Ảnh: Maya Bank). |
Isabel Bautista, một nhân viên văn phòng tại Manila, cho biết tài khoản ngân hàng đầu tiên cô tự đăng ký là tại GoTyme – một ngân hàng số nổi bật tại Philippines.
“Lãi suất lên tới 5% và miễn phí nạp tiền khiến việc mở tài khoản trở nên rất dễ dàng”, cô chia sẻ. Đến năm 2026, Bautista đã sở hữu ba tài khoản tại ba ngân hàng số khác nhau, với tổng số tiền tiết kiệm ở mức sáu con số.
Kể từ khi ngân hàng trung ương Philippines – Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) – bắt đầu cấp phép hoạt động cho các ngân hàng số vào cuối năm 2020, người dân nước này gần như “bội thực” lựa chọn. Hiện cả sáu ngân hàng số được cấp phép đều đưa ra lãi suất tiền gửi tiết kiệm trên 3%, trong khi mức trung bình tại các ngân hàng truyền thống chỉ khoảng 1,8%.
Lãi suất cao, chi phí thấp và quy trình mở tài khoản nhanh chóng đã thu hút lượng lớn người dùng mới, thúc đẩy quá trình phổ cập tài chính tại quốc gia hơn 110 triệu dân này.
Cạnh tranh tăng mạnh nhưng lợi nhuận chưa bền vững
Dù thị trường sôi động, lợi nhuận vẫn là bài toán lớn. Tính đến tháng 9/2025, chỉ hai trong số các ngân hàng số được cấp phép là Maya Bank và Overseas Filipino Bank (OFBank) ghi nhận lợi nhuận ròng.
Trong khi đó, BSP được kỳ vọng sẽ tiếp tục cấp thêm ba giấy phép ngân hàng số trước tháng 3 tới. Từ năm 2023, cơ quan quản lý đã phát tín hiệu mở cửa thị trường nhằm thúc đẩy cạnh tranh và đổi mới sản phẩm.
Theo ông Daniel Broby, Giám đốc chương trình Thạc sĩ Công nghệ Tài chính tại Asian Institute of Management (AIM), các tân binh nhiều khả năng sẽ là những đơn vị từng không vượt qua vòng cấp phép trước đây. Cơ quan quản lý kỳ vọng sự xuất hiện của những cái tên mới có thể tạo ra đột phá so với sáu ngân hàng hiện hữu – những đơn vị vẫn chưa đạt được kết quả như kỳ vọng ban đầu.
“Chúng tôi muốn mang đến nhiều lựa chọn hơn cho thị trường. Vẫn còn những sản phẩm mà các ngân hàng hiện hữu chưa triển khai”, ông Melchor Plabasan, Giám đốc cấp cao phụ trách Giám sát rủi ro công nghệ và đổi mới của BSP, cho biết.
Tuy nhiên, các ngân hàng số đang hoạt động tỏ ra thận trọng. Ông Greg Krasnov, CEO Tonik, cảnh báo việc bổ sung thêm ngân hàng số trong giai đoạn hiện tại có thể làm xói mòn biên lợi nhuận của các đơn vị tiên phong. Theo ông, thị trường cần thêm thời gian để các ngân hàng hiện hữu mở rộng độ phủ và xây dựng nền tảng vững chắc.
Không giống Maya Bank – vốn hưởng lợi từ hệ sinh thái ví điện tử và dữ liệu khách hàng dồi dào – nhiều ngân hàng số phải xây dựng năng lực thẩm định tín dụng gần như từ con số không. Tonik, chẳng hạn, phải dựa vào các nền tảng chấm điểm tín dụng thay thế như Credolab để đánh giá khách hàng.
Rủi ro gian lận vẫn ở mức cao, đặc biệt khi Philippines chưa hoàn thiện hệ thống căn cước quốc gia đồng bộ. Việc xác minh danh tính và thu thập dữ liệu đáng tin cậy tiếp tục là thách thức lớn đối với các ngân hàng số.
Dù ra mắt muộn hơn Tonik một năm, danh mục cho vay của Maya Bank đã đạt 489,8 triệu USD vào tháng 9/2025, vượt qua nhiều đối thủ. Với hơn 8 triệu người gửi tiền và tỷ lệ nợ xấu (NPL) khoảng 5,8%, ngân hàng này hiện có chất lượng tín dụng thuộc nhóm tốt nhất trong phân khúc.
Ông Angelo Madrid, Chủ tịch Digital Bank Association of the Philippines, cho biết tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng số đã cải thiện đáng kể trong năm qua nhờ mô hình chấm điểm tín dụng ngày càng hoàn thiện. Tuy vậy, ngành này vẫn còn non trẻ khi phần lớn ngân hàng mới chỉ hoạt động khoảng ba năm.
Open finance và cuộc đua dữ liệu
Một yếu tố có thể thay đổi cuộc chơi là khuôn khổ tài chính mở (open finance) do BSP xây dựng. Nếu triển khai đầy đủ, cơ chế này sẽ cho phép các ngân hàng số và fintech tiếp cận dữ liệu tài chính của khách hàng trên cơ sở được cho phép, qua đó tạo sân chơi bình đẳng hơn.
Hiện tiến trình triển khai open finance vẫn chủ yếu dừng ở định hướng chính sách, chưa tạo ra chuyển biến thực chất. Tuy nhiên, nếu được hiện thực hóa, đây có thể là chìa khóa giúp các ngân hàng số mới gia nhập cạnh tranh với những đơn vị có lợi thế dữ liệu hệ sinh thái.
Bất chấp cạnh tranh, BSP vẫn lạc quan về triển vọng dài hạn. Cơ quan này kỳ vọng sẽ có thêm ba ngân hàng số đạt điểm hòa vốn và bắt đầu ghi nhận lợi nhuận vào năm 2027.
Một trong những lý do chính là dư địa thị trường còn rất lớn. Tại Philippines, khoảng một nửa dân số trưởng thành vẫn chưa có tài khoản ngân hàng chính thức. Đây được xem là “mỏ vàng” cho các ngân hàng số nếu có thể xây dựng danh mục cho vay sinh lời và kiểm soát rủi ro hiệu quả.
Theo ông Jovi Clemente Dacanay, giảng viên Trường Kinh tế thuộc University of Asia and the Pacific, lượng tiền gửi chưa được khai thác vẫn rất lớn, là động lực để cơ quan quản lý tiếp tục mở cửa thị trường.
Nhiều nguồn tin cho rằng fintech Revolut (Anh) có thể là một trong những ứng viên cho giấy phép mới. Doanh nghiệp này đã đăng tuyển nhiều vị trí tại Philippines, làm dấy lên đồn đoán về kế hoạch gia nhập thị trường với các sản phẩm tài khoản đa tiền tệ – giải pháp phù hợp với quốc gia có lượng kiều hối lớn.
Các chuyên gia dự báo làn sóng tân binh có thể dẫn tới giai đoạn tái cấu trúc và sáp nhập trong tương lai. “Mười ngân hàng số là quá đủ cho bất kỳ thị trường nào”, ông Daniel Broby nhận định.
Áp lực cạnh tranh buộc các ngân hàng số hiện hữu phải đẩy mạnh đổi mới sản phẩm và tìm kiếm nguồn thu mới. Nhiều đơn vị đã ký kết hợp tác phân phối tín dụng với các nền tảng đối tác, đồng thời mở rộng sang mô hình mua trước – trả sau (BNPL) hoặc tài trợ tiêu dùng đa kênh.
Theo ông Dennis Valdes, một chuyên gia ngân hàng lâu năm, xu hướng kết hợp tài trợ trực tuyến và ngoại tuyến sẽ tiếp tục phát triển mạnh. “Những sản phẩm mới này sẽ mang lại sự tiện lợi lớn hơn cho khách hàng. Người dân Philippines thực sự sẽ có rất nhiều lựa chọn”, ông nhận định.
Trong bức tranh tổng thể, Philippines đang trở thành phòng thí nghiệm lớn của ngân hàng số tại Đông Nam Á: thị trường cởi mở, nhu cầu tài chính còn rộng, nhưng cạnh tranh khốc liệt và con đường đến lợi nhuận vẫn đòi hỏi nhiều thời gian và nguồn lực.
