Hướng tới chuyển đổi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sang mô hình Tập đoàn kinh tế

Chiều 10/3, Hồ Đức Phớc – Phó Thủ tướng Chính phủ – đã chủ trì cuộc họp về phương án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2035, theo định hướng chuyển đổi sang mô hình tập đoàn kinh tế.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh yêu cầu, việc chuyển Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sang mô hình Tập đoàn phải tạo được động lực phát triển thực chất từ bên trong, tránh tình trạng "bình mới rượu cũ" (Ảnh: VGP/Trần Mạnh)

Theo báo cáo của Bộ Tài chính Việt Nam, mục tiêu của quá trình cơ cấu lại là chuyển đổi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sang mô hình tập đoàn kinh tế, hoạt động theo mô hình nhóm công ty mẹ – công ty con, trong đó công ty mẹ do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Đề xuất thành lập Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam

Theo đề xuất của Bộ Tài chính, sẽ thành lập Công ty mẹ – Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam trên cơ sở chuyển đổi mô hình hoạt động của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.

Doanh nghiệp này sẽ giữ vai trò công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ – công ty con, đảm bảo năng lực để tham gia triển khai và thực hiện các nhiệm vụ phát triển ngành đường sắt theo phân công của Chính phủ.

Bộ Tài chính đặt mục tiêu trong giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2035, giá trị sản lượng và doanh thu của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, cũng như Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (sau khi thành lập), sẽ tăng trưởng bình quân từ 10%/năm trở lên.

Cơ cấu lại toàn diện về tổ chức, tài chính và hoạt động

Theo báo cáo, nội dung cơ cấu lại bao gồm nhiều lĩnh vực như: cơ cấu ngành nghề kinh doanh; phương án cơ cấu lại tài chính, vốn và tài sản doanh nghiệp; phương án tổ chức bộ máy quản lý và nhân sự; kế hoạch, danh mục sắp xếp và cơ cấu lại công ty mẹ cùng các đơn vị thành viên và lộ trình triển khai thực hiện đề án.

Tại cuộc họp, đại diện Văn phòng Chính phủ Việt Nam, Bộ Tư pháp Việt Nam, Bộ Xây dựng Việt Nam cùng lãnh đạo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã tham gia góp ý đối với đề án cơ cấu lại doanh nghiệp.

Định hướng nâng cấp mô hình để phát triển ngành đường sắt

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc cho biết việc Chính phủ giao xây dựng đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển ngành đường sắt trong giai đoạn mới, khi nhiều dự án và tuyến đường sắt đang được triển khai.

Theo Phó Thủ tướng, thực tiễn phát triển hệ thống đường sắt trong nước và kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia có ngành đường sắt phát triển như Trung Quốc, Đức, Pháp, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc đều tổ chức doanh nghiệp theo mô hình tập đoàn nhằm tập trung nguồn lực.

Vì vậy, việc định hướng nâng cấp Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thành tập đoàn được đánh giá là cần thiết trong bối cảnh phát triển mới của ngành.

Yêu cầu chuyển đổi phải tạo động lực phát triển thực chất

Phó Thủ tướng cho rằng việc thành lập Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam về bản chất là nâng cấp mô hình hiện có, bởi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam hiện đang hoạt động theo mô hình công ty mẹ – công ty con.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cần tạo động lực phát triển thực chất từ bên trong doanh nghiệp, tránh tình trạng “bình mới rượu cũ”.

Theo Phó Thủ tướng, nếu hình thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, doanh nghiệp sẽ có điều kiện phát triển nhiều lĩnh vực quan trọng như: công nghiệp chế tạo trong ngành đường sắt (đầu máy, toa xe, thiết bị); phát triển logistics và vận tải; quản lý, khai thác hệ thống đường sắt cao tốc và các tuyến đường sắt khác; khai thác hiệu quả hạ tầng đường sắt; tăng cường liên kết với khu vực tư nhân để mở rộng hệ sinh thái phát triển ngành.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đề nghị Bộ Tài chính Việt Nam phối hợp với Văn phòng Chính phủ Việt Nam khẩn trương hoàn thiện đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định theo quy định.