Khi tết trung thu cận kề cũng là lúc người dân tại xã Xuân Vân như: Vông Vàng, Sơn Hạ, Đô Thượng và Đồng Tầy .... hối hả bước vào mùa thu hoạch quả Hồng không hạt; với dáng hình thon dài từ cuống đến đuôi quả có từ 5 đến 7 dãnh kéo dài dọc quả. Khi mới hái có màu xanh lá cây bóng bẩy bắt mắt; Quả có 4 tai dính liền, quả hoàn toàn không hạt, màu vàng xanh, bóng nhậy như thể hiện da thịt, tâm hồn người nông dân mộc mạc chất phát đậm tình người.
Sản phẩm Hông Ngâm không hạt được thu hoạch tập kết.
Khác với các trái cây khác Hông không hạt Xuân Vân quá trình trồng và thu hoạch không cân dùng hóa chất chỉ cần ngâm qua nước sạch 2 ngày 1 đêm là có thể ăn thơm ngon khi ăn vào cảm giác có hạt đường quanh khóe miệng; sẽ cảm nhận được vị ngọt sắc, giòn và mùi thơm đặc trưng của giống hồng bản địa.
Đặt trưng sản phẩm Hồng ngâm không hạt.
Những năm 2000, tỉnh tuyên quang đã đánh giá đúng vị trí địa lý, thế mạnh trồng trọt với phương châm “sản xuất nông, lâm nghiệp hàng hóa – nền tảng của sự phát triển” đã tạo tiền đề cho cây hồng không hạt ngày càng được đầu tư từ khâu kỹ thuật trồng, chăm sóc thu hoạch đến con đường xây dựng thương hiệu đưa đến tận tay người tiêu dùng làm sao cho sản phẩm không những đạt năng xuất cao còn phải chú trọng đến khâu chất lượng.
Đến năm 2016, Dự án “Nghiên cứu, tuyển chọn, phát triển xây dựng nhãn hiệu tập thể giống Hồng ngâm Xuân Vân của Trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ tỉnh tuyên quang đến nay đã gần chục năm triển khai dự án đã có thành tựu đáng kể xác định được cây đầu dòng của giống, bảo tồn được gen hồng đặc sản địa phương, ứng dụng khoa học công nghệ cho người nông dân từ khâu trồng trọt làm sao chọn được loại giống tốt nhất đến giai đoạn áp dụng kỹ thuật trồng trợ chăm bón thu hoạc đúng quy trình làm sao cho quả hồng đạt năng xuất cao nhưng chất lượng phai ngon hơn nhiều chất dinh dưỡng hơn.
Ông Ma Văn Hưởng sống tại xóm Đô Thượng, xã Xuân Vân cho biết: để đạt được đến thành công như ngày hôm nay phải kể đến những khó khăn, chăn trở của người nông dân với ước mơ giải quyết công ăn việc làm cho người lao động; để người nông dân tu chí làm ăn, phát triển quê hương xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp phải cho người nông dân thu nhập kinh tế ổn định để thoát nghèo đòi hỏi cây hồng phải có thương hiệu đưa ra thị trường mới đạt giá trị cao.
Hiện nay toàn xã Xuân Vân có gần 70 ha đất trồng cây hồng ngâm, trong đó 40ha đang cho thu hoạch. Năng suất trung bình hàng năm đạt khoảng 5 tấn/ha, sản lượng hàng năm đạt khoảng 500 tấn. Với giá các thương lái mua từ 20 đến 30.000 đồng/kg thì năm nay 10 tỷ.
Cuối tháng 8 năm 2018, Văn bằng Nhãn hiệu tập thể Hồng ngâm Xuân Vân được Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, Ủy ban nhân dân huyện Yên Sơn tổ chức công bố cho Hợp tác xác Nông lâm nghiệp Xuân Vân; Hông ngâm Xuân Vân luôn là niềm tự hào của người dân Xuân Vân nói nói riêng của người dân Tuyên Quang nói chung. Từ lâu đã trở thành đặc sản được mọi người gần xa biết đến mỗi khi tết trung thu về món ăn đó mang hương vị chỉ Xuân Vân mới có có gì đó đặc biệt, hòa quyện hương vị thơm ngon của thiên nhiên.
Vũ Văn Tiến
