Hoàn thiện thể chế tạo đột phá môi trường kinh doanh cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Trong khuôn khổ buổi làm việc của đồng chí Nguyễn Đức Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội với Ban Thường vụ và cán bộ chủ chốt Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) ngày 16/1/2026, nhiều vấn đề then chốt liên quan đến hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực doanh nghiệp đã được đặt ra một cách thẳng thắn, thực chất.

Phát biểu tại cuộc làm việc, đại diện lãnh đạo Quốc hội đánh giá cao vai trò của VINASME trong việc phản ánh tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế tư nhân đang được xác định là một động lực quan trọng của nền kinh tế. Việc lắng nghe trực tiếp những khó khăn từ thực tiễn sản xuất – kinh doanh được xem là cơ sở quan trọng để cơ quan lập pháp tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng minh bạch, ổn định và dễ dự báo hơn.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải làm việc với Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam.

Một trong những nội dung được thảo luận sâu là hiệu quả thực thi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Qua nhiều năm triển khai, khung pháp lý này đã tạo nền tảng bước đầu cho việc hỗ trợ tiếp cận tín dụng, mặt bằng sản xuất, đào tạo nguồn nhân lực và đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy vẫn còn không ít quy định thiếu tính khả thi, chồng chéo giữa các văn bản hướng dẫn, khiến doanh nghiệp khó tiếp cận chính sách hoặc mất nhiều chi phí tuân thủ.

Từ góc độ lập pháp, bà Trần Hồng Nguyên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho rằng, trong bối cảnh Quốc hội đang chuyển mạnh sang tư duy xây dựng luật khung, mang tính nguyên tắc, vai trò chủ động của cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội càng trở nên quan trọng. Những kiến nghị cụ thể, xuất phát từ thực tế vận hành sẽ giúp quá trình sửa đổi luật đi đúng trọng tâm, tránh tình trạng quy định xa rời đời sống.

Bà Trần Hồng Nguyên, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội.

Một vấn đề khác nhận được sự quan tâm là cơ chế giám sát việc thực hiện các nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, đặc biệt là Nghị quyết 68. Theo đại diện Quốc hội, việc giám sát cần được tiến hành có lộ trình, bảo đảm đủ độ “chín” của chính sách để đánh giá đúng tác động. Trọng tâm giám sát sẽ tập trung vào những lĩnh vực mà chủ trương đã được luật hóa, nhằm bảo đảm các cơ quan thực thi không phát sinh thêm thủ tục, không tạo gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp.

Tại buổi làm việc, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh đến các “điểm nghẽn” kéo dài trong lĩnh vực đất đai, môi trường và khoáng sản. Sự thiếu đồng bộ giữa luật và các văn bản dưới luật từng gây ra những rủi ro pháp lý đáng kể cho doanh nghiệp, làm gia tăng chi phí tuân thủ và giảm tính hấp dẫn của môi trường đầu tư. Lãnh đạo Ủy ban Pháp luật khẳng định sẽ phối hợp với các ủy ban chuyên môn để rà soát, kiến nghị sửa đổi những quy định còn chồng chéo, bảo đảm nguyên tắc bảo vệ môi trường nhưng không làm triệt tiêu động lực sản xuất – kinh doanh.

Đón đầu làn sóng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, Quốc hội cũng đang thúc đẩy xây dựng các khung pháp lý mới cho kinh tế số, dữ liệu và công nghệ mới. Mục tiêu là tạo không gian thử nghiệm chính sách linh hoạt, khuyến khích đổi mới sáng tạo, đồng thời kiểm soát rủi ro về an ninh, an toàn thông tin và quyền lợi của doanh nghiệp. Việc hạn chế tình trạng “giấy phép con” và kiểm soát chặt chẽ các quy định dưới luật được xác định là yêu cầu xuyên suốt trong giai đoạn tới.

Tại buổi làm việc, lãnh đạo Quốc hội ghi nhận vai trò ngày càng rõ nét của VINASME trong việc tổng hợp kiến nghị từ cơ sở, phản ánh kịp thời những khó khăn pháp lý mà doanh nghiệp gặp phải. Việc duy trì kênh đối thoại thường xuyên giữa Quốc hội và cộng đồng doanh nghiệp được đánh giá là yếu tố quan trọng giúp chính sách sát thực tế hơn, giảm độ trễ trong điều chỉnh pháp luật.

Trong bối cảnh nền kinh tế đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ, yêu cầu về một hệ thống thể chế hiện đại, minh bạch và thân thiện với doanh nghiệp trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Hoàn thiện pháp luật không chỉ là sửa đổi câu chữ trong văn bản, mà là tạo dựng niềm tin thị trường, giảm chi phí tuân thủ, nâng cao khả năng dự báo và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư dài hạn.

Thông điệp xuyên suốt của buổi làm việc là sự đồng hành giữa cơ quan lập pháp và cộng đồng doanh nghiệp. Khi tiếng nói từ thực tiễn được lắng nghe và chuyển hóa thành chính sách cụ thể, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có thêm dư địa phát triển, đóng góp mạnh mẽ hơn cho tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.