Giữ nguyên mức thuế thu nhập cá nhân 2% với chuyển nhượng bất động sản

Tạm thời bỏ mức thuế 20% lãi giao dịch bất động sản

Trước đó, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng phương thức đánh thuế 20% trên giá trị chênh lệch giữa giá mua, bán BĐS, thay vì mức 2% trên giá bán như hiện nay. Với mức thuế này, nhiều chuyên gia cho rằng nếu không phân loại được đối tượng sẽ tạo thêm gánh nặng cho người có nhu cầu cần mua nhà ở và sẽ làm tăng giá BĐS.

Sắc thuế này là để hạn chế đầu cơ đẩy giá BĐS nhưng không tách bạch các đối tượng chịu thuế, đưa tất cả đều chịu thuế, kể cả người mua nhà để ở với người mua nhà để đầu cơ, kinh doanh, như vậy sẽ không đem lại hiệu quả.

Điều quan trọng là sắc thuế này chưa giải quyết được vấn đề về trần giá bán BĐS, khó khăn của người mua nhà là giá bán nhà đang ở mức quá cao với thu nhập của người dân chứ không phải vấn đề thời gian lưu giữ. Người dân có nhu cầu ở thực có thể sẽ bị đánh thuế cao lên khi mua bán chuyển nhượng - luật sư Trương Anh Tuấn phân tích.

Khi giá BĐS bị đánh thuế 20% trên phần lợi nhuận, nhà đầu tư sẽ buộc phải cộng toàn bộ phần chi phí đó vào giá bán để có lợi nhuận. Điều này khiến mặt bằng giá nhà tăng thêm, tạo áp lực lớn hơn lên người mua đang phải chật vật khi khó tiếp cận nhà ở, trong khi mặt bằng giá BĐS hiện nay đang neo ở mức cao và thị trường vẫn chưa thể “tan băng”.

Tại cuộc họp góp ý cho Dự thảo Luật Thuế TNCN thay thế của Chính phủ, do Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc chủ trì chiều 31/7, mối lo này đã được giải tỏa. Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết, Dự thảo Luật Thuế TNCN sửa đổi sẽ giữ nguyên cách thu thuế TNCN với chuyển nhượng BĐS ở mức 2% giá trị giao dịch hiện nay, chưa đề xuất áp thuế TNCN ở mức 20% với phần lãi trong mỗi lần giao dịch BĐS. Bộ Tài chính cũng chưa đề xuất áp dụng thu thuế TNCN theo thời gian nắm giữ BĐS như dự thảo Luật Thuế TNCN sửa đổi trước đây.

Trước mắt giữ nguyên cách thu 2% trên giá chuyển nhượng bất động sản như hiện nay

Quan điểm của Bộ Tài chính là để đảm bảo tính khả thi, phù hợp với thực tế quản lý trong giai đoạn hiện nay và thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 8% và tạo đà tăng trưởng cho các năm tiếp theo. Do vậy, trước mắt giữ nguyên cách thu 2% trên giá chuyển nhượng như hiện nay, và nghiên cứu lộ trình 5 năm để chuyển sang thu thuế theo lãi giao dịch và thời gian nắm giữ BĐS.

Như vậy “nút thắt” thuế BĐS đã được tháo gỡ và hy vọng sự tăng trưởng lành mạnh của thị trường BSSD trong thời gian gần.

Mức giảm trừ gia cảnh đã lạc hậu

Vấn đề khác liên quan là mức giảm trừ gia cảnh và mức thuế TNCN trong Dự thảo Luật Thuế TNCN vẫn còn nhiều bất cập.

Mức giảm trừ gia cảnh với cá nhân người nộp thuế từ lâu đã không còn phù hợp với thực tiễn. Cử tri và nhiều Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đã nhiều lần đề nghị điều chỉnh cho phù hợp với thu nhập thực tế với tình hình trượt giá.

Thuế TNCN bắt đầu có hiệu lực từ năm 2009. Khi đó mức giảm trừ gia cảnh của người lao động là 4 triệu đồng/tháng, của người phụ thuộc là 1,6 triệu/tháng. Đến năm 2013 sửa đổi luật, mức giảm trừ gia cảnh của người lao động là 9 triệu/tháng, người phụ thuộc là 3,6 triệu đồng/tháng. Luật còn đưa thêm quy định khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động trên 20% thì Chính phủ trình Quốc hội điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh.

Đến tháng 6/2020, Quốc hội có Nghị quyết 954 quy định mức giảm trừ cho người lao động là 11 triệu đồng/tháng, còn người phụ thuộc là 4,4 triệu đồng/tháng. Như vậy, nếu một người lao động (có thêm một người phụ thuộc) phải thu nhập trên 17 triệu đồng trở lên mới tính thuế TNCN. Nếu có hai người phụ thuộc thì phải thu nhập trên 22 triệu mới tính thuế.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Thị Thủy cho rằng, mức giảm trừ 4,4 triệu/người/tháng thực sự không còn phù hợp với thực tế hiện nay, nhất là ở thành phố lớn, gây thiệt thòi cho người dân nộp thuế. Theo bà Thủy, mức này duy trì từ năm 2020 nhưng 5 năm vừa qua rất nhiều hàng hóa dịch vụ thiết yếu đều tăng giá, thậm chí có mức giá hàng hóa dịch vụ thiết yếu còn tăng nhanh hơn tăng thu nhập.

Vì vậy cử tri và nhiều ĐBQH đề nghị điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh, vì người dân đang phải thắt lưng buộc bụng nộp thuế TNCN hoặc cần phải sửa đổi Luật Thuế TNCN.

Thực hiện Nghị quyết phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 6/2025, Chính phủ giao Bộ Tài chính xây dựng Luật Thuế TNCN thay thế và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10 tới. Đây là dự án luật có phạm vi sửa đổi toàn diện, thay thế các quy định hiện hành.

Hiện nay Bộ Tài chính đã xong dự thảo và đang lấy ý kiến góp ý đối với dự án Luật TNCN thay thế. Theo Bộ Tài chính, mục đích xây dựng Dự thảo Luật Thuế TNCN nhằm thực hiện mở rộng cơ sở thuế; rà soát sửa đổi, bổ sung các quy định về người nộp thuế, thu nhập chịu thuế; nghiên cứu điều chỉnh ngưỡng cũng như mức thuế suất thuế TNCN đối với một số loại thu nhập để đảm bảo phù hợp với bản chất của từng loại thu nhập và mục tiêu điều tiết của thuế TNCN.

Đồng thời nghiên cứu điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh đối với người nộp thuế và người phụ thuộc, sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến một số khoản giảm trừ đặc thù cho phù hợp với bối cảnh mới; giảm số bậc thuế của biểu thuế suất lũy tiến từng phần áp dụng đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công để góp phần đơn giản hóa biểu thuế.

Nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định về miễn, giảm thuế TNCN cho phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước giai đoạn tới đây và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Bộ Tài chính đề xuất gì?

Tại dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất 2 phương án sửa đổi biểu thuế TNCN lũy tiến từng phần theo hướng giảm số bậc và nới rộng khoảng cách giữa các ngưỡng thu nhập chịu thuế.

Ở cả hai phương án, mức thuế tối thiểu 5% tương ứng với thu nhập tính thuế trong tháng là 10 triệu đồng (sau khi giảm trừ gia cảnh, các chi phí tính thuế khác). Thuế suất tối đa là 35%, với thu nhập tính thuế trên 80 triệu đồng (phương án 1) và 100 triệu đồng trở lên (phương án 2).

Khảo sát 2 phương án này, nếu buộc phải chọn, các chuyên gia chọn phương án 2, khi bậc thuế được giãn tốt hơn phương án 1.

Với mức thuế cao nhất 35%, có thể nhiều nước còn cao hơn, nhưng người dân được khấu trừ nhiều khoản, còn ở nước ta rất ít. Nhiều chuyên gia cho rằng, nên xem xét bỏ mức thuế suất 35% để khuyến khích người dân làm giàu. Dân giàu thì Nhà nước thu thuế càng nhiều, đó là cách nuôi nguồn thu.

Các chuyên gia còn đề nghị giãn giữa bậc 2 và bậc 3, tức giảm gánh nặng cho các bậc thấp, dù có thể làm giảm một phần nguồn thu, nhưng sẽ được bù đắp bằng sự minh bạch và tuân thủ tốt hơn ở các bậc cao hơn.

Một vấn đề khác, như quan điểm của Bộ Tài chính khi xây dựng dự thảo luật này là xây dựng luật theo thông lệ quốc tế. Vậy hãy thử so sánh mức thuế TNCN một số nước sẽ thấy mức thuế này của dự thảo vẫn còn nhiều bất cập.

Theo số liệu của Bộ Tài chính Singapore, mức thu nhập bình quân đầu người Singapore hiện nay là 88.000 USD. Mức thuế TNCN cụ thể như sau: 0 -1233 USD, 0%; 1234-1850 USD, 2%; 1851-2467 USD, 3,5%; 2468-4934 USD, 7%; 4935-7400 USD, 11.5%; 7401-9867 USD, 15%; 9.868-12.333 USD, 18%; 12.334-14.800 USD, 19%; 14.801; 17.267 USD, 19,5%; 17.268-19.734 USD, 20%; 19.735-30.833 USD, 22%; 30.834-61.667 USD, 23%; trên 61.667 USD, 24%.

Thấy gì, nếu so sánh thuế TNCN của Việt Nam và Singapore? Đó là mức thuế TNCN của Việt Nam phản ánh mức thu nhập thấp nhưng thuế cao.

Ở Singapore, mức thu nhập từ 0 -1.233 USD (hơn 30,8 triệu đồng) thì không phải đóng thuế. Còn ở Trung Quốc mức thu nhập 0 -350 USD, chỉ đóng thuế có 3% (GDP/đầu người Trung Quốc khoảng 12.700 USD). Còn Việt Nam thu nhập 10 triệu đồng (đã trừ gia cảnh) phải đóng thuế 5%.

Mục tiêu của thuế TNCN là thu của người có thu nhập cao để phân bổ lại, tạo sự công bằng xã hội. Vậy sao người có thu nhập 10 triệu cũng phải đóng thuế 5%, để góp phần “phân phối lại”? Mức thuế TNCN phù hợp, người dân sẵn sàng đóng và cũng khuyến khích người dân làm giàu, mà đã làm giàu, thu nhập cao thì sẽ đóng thuế cao nhưng phải hợp lý và phù hợp với thông lệ quốc tế. Từ đó khoan sức dân để nuôi dưỡng, phát triển nguồn thu, có ích cho xã hội.