Diễn biến thời tiết cực đoan trên thế giới một lần nữa lại có tác động xấu tới thị trường gạo, đẩy giá lương thực trở lại mức cao nhất trong 15 năm sau một thời gian bình ổn.
Trước đó, nguồn cung đã sụt giảm do những hạn chế xuất khẩu từ Ấn Độ vào năm ngoái, và những lo ngại liên quan đến khô hạn gây ra bởi hiệu ứng El Niño sẽ làm giảm sản lượng tại khu vực trồng lúa quan trọng ở Đông Nam Á. Hiện nay, trận lũ lụt thảm khốc ở nam Brazil lại càng làm tăng thêm sự lo ngại.
Giá gạo trắng Thái Lan 5% tấm đã tăng 71 USD kể từ đầu tháng 4 lên 649 USD/tấn sau khi hạ nhiệt từ mức đỉnh vào tháng 1, mức cao nhất trong hơn 15 năm. Gạo là loại lương thực rất quan trọng đối với chế độ ăn uống của hàng tỷ người ở châu Á và châu Phi, đồng thời giá cả tăng vọt có thể gây áp lực lạm phát và làm tăng hóa đơn nhập khẩu cho người mua.
Theo Charles Hart, nhà phân tích hàng hóa tại BMI, lũ lụt nghiêm trọng ở Brazil đã góp phần khiến giá gạo tăng vọt gần đây, trong đó bang Rio Grande do Sul là nơi chiếm 70% sản lượng gạo của Brazil dự kiến sẽ bị ảnh hưởng trong vài tuần tới.
Ông Hart cho biết: “Lũ lụt trùng với thời điểm thu hoạch lúa của Brazil và quá trình thu hoạch vẫn chưa được hoàn thành”. Ông nói thêm, điều này đã “tạo ra những lo ngại đáng kể” về sản lượng trong nước và lượng thặng dư để có thể xuất khẩu.
Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva cho biết, những trận mưa lớn vào tuần trước đã trì hoãn việc thu hoạch lúa ở Rio Grande do Sul, đồng nghĩa với việc nước này có thể sẽ phải nhập khẩu gạo và đậu. Theo dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ, Brazil là nước xuất khẩu gạo lớn thứ 9 thế giới.
Nhà phân tích thị trường hàng hóa tại Hội đồng ngũ cốc quốc tế ở London Peter Clubb nói rằng, sự chậm trễ của nguồn cung từ vụ mới ở Đông Nam Á cũng đang thúc đẩy sự tăng giá, cụ thể là thu hoạch trái vụ ở Thái Lan và vụ Đông Xuân - vụ thu hoạch chính ở Việt Nam. Thái Lan hiện là nhà xuất khẩu gạo lớn thứ hai trên thế giới, theo sau đó là Việt Nam.
Ông Clubb cho biết về phía cầu, Indonesia vẫn đang mua khối lượng lớn. Ông nói thêm, tiến độ mua của nước này cũng như bất kỳ thay đổi tiềm tàng nào đối với các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Ấn Độ đều sẽ ảnh hưởng đến giá cả trong thời gian tới.
Tuy nhiên, điều kiện thời tiết vẫn là yếu tố chính quyết định giá gạo. Ông Clubb nói: “Chúng ta sẽ cần theo dõi sát thời tiết, đặc biệt là mùa mưa ở Thái Lan, Việt Nam và Ấn Độ trong những tháng tới”. “Chìa khóa của vấn đề này có thể là sự chuyển đổi từ El Niño sang La Niña”.
La Niña là hiện tượng lớp nước biển bề mặt ở một khu vực lạnh đi dị thường, trái ngược lại với hiện tượng El Niño. Hiện tượng La Niña thường bắt đầu hình thành từ tháng ba đến tháng sáu hằng năm, và gây ảnh hưởng mạnh nhất vào cuối năm cho tới tháng 2 năm sau. La Niña sẽ xảy ra ngay sau khi hiện tượng El Niño kết thúc. Cụ thể, nhiệt độ nước biển tại khu vực Thái Bình Dương lạnh đi một cách bất thường cùng với các vùng lân cận khác, nhiệt độ cũng giảm đi một cách lạ thường. Nhiệt độ hạ xuống thấp đáng kể nên sẽ gây ra rét đậm rét hại cho khu vực chịu ảnh hưởng.
Lân Nguyễn (t/h)
