Thứ ba 17/11/2026 19:11
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Bất động sản

Đối thoại với học giả Nguyễn Trần Bạt về mô hình đặc khu kinh tế

12/10/2020 00:00
Chính sách mở cửa, hội nhập đã đưa Việt Nam từ một quốc gia nghèo nàn, lạc hậu trở thành một trong những nước phát triển nhanh ở khu vực. Tuy nhiên, trong quá trình mở cửa cũng đã cho chúng ta những bài học quý báu về công tác quản lý. Nhân dịp các Đ

Tôi không phải đảng viên, tôi không thiên vị ai, làm khoa học thì phải nhìn vào sự thật.

Làm khoa học thì phải nhìn vào sự thật

Anh Bạt ạ thời điểm ta ngồi đây, kỳ họp thứ V Quốc hội khóa XIV đang bàn thảo những chi tiết cuối để thông qua Luật Đặc khu kinh tế (ĐKKT). Nhiều ý kiến đã coi đó là “cú hích”, là “đột phá” của phát triển. Cử tri Nguyễn Trần Bạt đang muốn nói gì vậy?

- Mới đây, nhân 30-4, tôi với anh đã luận về hòa giải, hòa hợp. Khi nghiên cứu kỹ thì tôi thấy những tâm lý đòi hỏi hòa giải này đến từ phương Tây cùng thái độ hằn học của những người thua trận đối với những người cộng sản. Người ta cho rằng hòa giải tức là những người cộng sản phải lùi trở về sự sụp đổ của Liên Xô...

Họ nhầm lẫn sự sụp đổ của Đảng cộng sản Liên Xô với sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản và cho rằng sau sự sụp đổ của Liên Xô thì những người cộng sản buộc phải hòa giải với phương Tây. Tuyên bố gần đây nhất của Tập Cận Bình về chủ nghĩa Marx cho thấy giới trí thức chúng ta nhầm lẫn do chịu ảnh hưởng của tâm lý chiến phương Tây.

Vấn đề đặc khu kinh tế (ĐKKT) mà anh đặt ra cho tôi hôm nay cũng có dính đến tâm lý ấy. Hiện nay có thể thấy trong xã hội đang rộ lên những cuộc thảo luận về đề tài thay đổi thể chế. Tôi không phải đảng viên, tôi không thiên vị ai, nhưng làm khoa học thì phải nhìn vào sự thật.

TP.HCM luôn là đầu tàu kinh tế cả nước

Đừng để đặc khu thành… đặc quyền của nhóm lợi ích

Xin cử tri Nguyễn Trần Bạt với tư cách công dân, ngoài năng lực tự kiềm chế, với vị thế là học giả, xin anh rành rẽ thêm về vấn đề ĐKKT…

- Vâng tôi nói ngay đây. Một số cựu quan chức và chuyên gia như anh Vũ Khoan, anh Đặng Hùng Võ, chị Phạm Chi Lan… cũng đã có nhiều băn khoăn lo ngại về vấn đề này. Còn tôi thì băn khoăn không biết Quốc hội đang xây dựng dự án kinh tế có tên là “đặc khu’ hay xây dựng một hệ thống luật pháp điều chỉnh những đối tượng được gọi là “đặc khu”?

Luật và dự án kinh tế là hai đối tượng khác nhau. Không thể lẫn lộn. Nếu là luật thì phải có tính khái quát, còn nếu là dự án thì phải phân tích các đặc điểm địa- kinh tế rõ ràng. Nếu như các nhà lập pháp thiếu sự khái quát của người làm nghề và sự chín chắn của người hoạt động chính trị thì không khéo vô tình bị vận động cho những mục tiêu mà các nhóm lợi ích nhắm tới.

Chúng ta không thể coi thường những ý kiến cảnh báo của các chuyên gia và quan chức mà tôi đã nhắc tới. Xung quanh chuyện này, tôi thấy chỉ trừ mấy địa phương liên quan tới dự án, còn những ý kiến khác đều có những băn khoăn, lo ngại. Cách đây hơn 20 năm, khi Đà Nẵng mới trở thành thành phố trực thuộc trung ương, tôi có được lãnh đạo Đà Nẵng chuyển cho tập hồ sơ về đặc khu kinh tế Chu Lai. Đọc xong tôi nói với các anh ấy: “Tôi có cảm giác đây là đề án một trại tập trung, vì các anh xây dựng một biên giới rất cứng xung quanh đặc khu ấy. Khi các anh muốn cho đặc khu một độ tự do bên trong thì lập tức các anh phải nghĩ đến chuyện ngăn chặn ảnh hưởng của nó ra bên ngoài”.

Tôi nghĩ kể cả khi Quốc hội có phê chuẩn Luật ĐKKT, nếu không cẩn thận thì ĐKKT có thể trở thành địa điểm lý tưởng để các nhóm lợi ích dùng làm nơi tập kết những gì mà họ kiếm được từ những khu vực còn lại của đất nước. Cách đây hơn một năm, tôi có viết một bài báo phân tích về ý muốn xây dựng ĐKKT TPHCM (lúc đó ông Đinh La Thăng còn là Bí thư thành phố). Hôm nay, tôi lại nghe có ai đó đặt ra vấn đề muốn đưa đặc khu về Hà Nội và TP HCM. Tôi cho rằng ý tưởng đó là không phù hợp.

Chọn mô hình phát triển phù hợp

Không phù hợp ở lẽ gì vậy?

- Người ta sẵn sàng mở một thành phố, mở một khu để thay thế sự mở cửa quốc gia. Sự mở các khu khác nhau có lẽ phải được xem xét như những bộ phận của cải cách thể chế. Tạo ra một vùng mở ở trong quốc gia có thể được xem như một biện pháp của cải cách. Việc đó có thể những người có trách nhiệm của chúng ta đã nghĩ đến nhưng nói ra thì chắc là chưa. Khuynh hướng tạo ra các đô thị, các vùng mở hay các khu kinh tế mở là một khuynh hướng thay thế việc thực hiện một cuộc cải cách toàn diện và lâu dài, để đáp ứng nhu cầu tạo ra các hành lang, các con đường lưu thông thương mại.Tự do thương mại là cốt lõi của sự phát triển các quan hệ quốc tế trong giai đoạn hiện nay.

Tự do thương mại thể hiện cao nhất trong nội địa là việc xây dựng các thành phố mở. Người Trung Quốc đã mở thành phố Thượng Hải, mở khu phố Đông từ những năm 1980. Từ khi mở khu phố Đông cho đến khi Thượng Hải được xét là thành phố mở mất khoảng 10 năm. Chúng ta chậm hơn họ mất 10 năm.

Dịch vụ cảng biển là một thế mạnh của kinh tế của TP. HCM

Vậy mà anh không thấy sốt ruột sao ?

-Chúng ta cũng mở ra ở một vài điểm nhưng không có người đến, bởi chúng ta chưa phải là một vùng đất hấp dẫn. Chúng ta nói rất nhiều đến tính hấp dẫn, tiềm năng nhưng không hiểu rằng chúng ta không có một thị trường lao động được đào tạo chuyên nghiệp. Thị trường lao động Việt Nam là một thị trường chưa phát triển, cho nên người ta không thuê được người. Nếu có một thị trường lao động tốt đi nữa thì cũng còn nhiều khó khăn, bởi vì không có những người cai quản tốt.

Bây giờ muốn TPHCM trở thành một thành phố mở thì chúng ta quản lý các thành phố xung quanh nó bằng cách nào hay chúng ta sẽ xây dựng một biên giới cứng ngắc bao vây TPHCM? Và như vậy là khai trừ nó sau khi đã thay đổi các chế độ quản lý thành một thành phố có chất lượng thấp, tức là không thuận lợi cho sự phát triển các quan hệ với các phần còn lại của đất nước.

Chúng ta sẽ thấy ngay mở ra thì nó bộc lộ rất nhiều nhược điểm. Và nữa, liệu TPHCM có cung cấp nổi lực lượng lao động không? Có cung cấp nổi nhân sự cho các chính quyền đã được cải tiến không? Xử lý quan hệ với Đồng bằng Sông Cửu Long như thế nào? Người nông dân sẽ ra phố làm ăn và lúc ấy các canh tác nông nghiệp ở TPHCM như thế nào? Cấu trúc kinh tế và cấu trúc xã hội phía Nam có bị biến dạng không? Chưa có ai đặt ra nghiên cứu và trả lời những câu hỏi như thế.

Nhân anh đang nhắc đến Thượng Hải. Sát nách ta lù lù một ĐKKT Thâm Quyến xôm tụ nhiều năm nay toàn những thành tựu, nó là cái gì vậy thưa anh ?

- Thâm Quyến là một cái túi của Hồng Kông, cách Hồng Kông có một dẻo đất cho nên nó hứng được đầu tư của Hồng Kông ở giai đoạn trước đây, không phải bây giờ. TP HCM không giống Thâm Quyến. Báo chí có nhắc đến TP HCM như là Hòn ngọc Viễn Đông. Miền Nam Việt Nam từng là thuộc địa của Pháp cho nên người Pháp tự gọi thành phố của mình là Hòn ngọc Viễn Đông chứ không phải bản thân nó là hòn ngọc Viễn Đông.

Khi người Mỹ chiếm đóng miền Nam Việt Nam, họ tiêu rất nhiều tiền cho nên tất cả các thành phố có quân Mỹ đều khá giả lên một chút về kinh tế, nhưng đấy là năng lực tiêu dùng chứ không phải là phát triển kinh tế. Thời kỳ Mỹ chiếm đóng, Miền Nam chưa phát triển kinh tế mà mới phát triển thương mại tiêu dùng.

Tôi nghĩ chúng ta không nên ám ảnh bởi khái niệm Hòn ngọc Viễn Đông mà cần phải nghiên cứu xem làm thế nào để phát triển TPHCM trong những điều kiện hiện nay và phải cân nhắc các điều kiện phát triển của nó để lựa chọn mô hình phù hợp. Cần thận trọng việc lấy mô hình ĐKKT nào đó để làm "thượng phương bảo kiếm" coi như phép màu để TPHCM thành Hòn ngọc Viễn Đông.

Xuân Ba

Tin bài khác
TP. Hồ Chí Minh mở dư địa đầu tư từ các quỹ đất TOD và hành lang đô thị

TP. Hồ Chí Minh mở dư địa đầu tư từ các quỹ đất TOD và hành lang đô thị

Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2025-2050 định hướng khai thác quỹ đất quanh các nhà ga, hành lang ven sông và đất chuyển đổi công năng, mở thêm dư địa huy động vốn tư nhân, phát triển hạ tầng và các dự án đô thị.
TP. Hồ Chí Minh chấp thuận thí điểm nhà ở thương mại tại 147 khu đất

TP. Hồ Chí Minh chấp thuận thí điểm nhà ở thương mại tại 147 khu đất

UBND TP. Hồ Chí Minh chấp thuận cho doanh nghiệp thực hiện dự án thí điểm nhà ở thương mại tại 147 khu đất trong đợt 2 năm 2026. Các khu đất có tổng diện tích hơn 854 ha, trong đó diện tích đất trồng lúa dự kiến chuyển mục đích sử dụng là hơn 341 ha.
Giao dịch bất động sản quý IV/2026 có thể tăng gấp đôi

Giao dịch bất động sản quý IV/2026 có thể tăng gấp đôi

Thị trường bất động sản bước vào những tháng cuối năm 2026 với tín hiệu tích cực từ nhu cầu mua nhà để ở. Nguồn cung cải thiện tại một số phân khúc, giá điều chỉnh ở một số khu vực và các dự án nhà ở xã hội được khởi công đang mở thêm lựa chọn cho người mua.
Cần Thơ chuẩn bị dự án xây cầu Cần Thơ 2

Cần Thơ chuẩn bị dự án xây cầu Cần Thơ 2

Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ vừa có chỉ đạo các sở, ngành triển khai các công tác chuẩn bị cho việc xây dựng cầu Cần Thơ 2.
Quảng Trị định hình 8 cực phát triển đô thị đến năm 2050

Quảng Trị định hình 8 cực phát triển đô thị đến năm 2050

Quảng Trị đang triển khai lập quy hoạch chung cho 8 đô thị đến năm 2050, với định hướng phân vai chức năng theo lợi thế từng khu vực. Từ hai trung tâm đô thị Đồng Hới, Đông Hà đến đô thị cửa khẩu Lao Bảo, các đồ án được kỳ vọng tạo cấu trúc phát triển liên kết, mở thêm dư địa cho thương mại, công nghiệp, logistics và du lịch.
Ninh Phước, Cam Lâm góp sức đưa Khánh Hòa lên thành phố trực thuộc Trung ương

Ninh Phước, Cam Lâm góp sức đưa Khánh Hòa lên thành phố trực thuộc Trung ương

Công nhận đô thị Ninh Phước là đô thị loại III được thực hiện trên cơ sở Nghị định số 35/2026/NĐ-CP ngày 22-1-2026 của Chính phủ, quy định chi tiết một số điều của Nghị quyết về phân loại đô thị; Nghị quyết số 83/NQ-HĐND ngày 15-10-2026 của HĐND tỉnh, đề nghị của Sở Xây dựng tại Tờ trình số 12134/TTr-SXD ngày 26-10-2026.
Quy hoạch Buôn Ma Thuột đến năm 2050 mở dư địa đầu tư cho doanh nghiệp

Quy hoạch Buôn Ma Thuột đến năm 2050 mở dư địa đầu tư cho doanh nghiệp

Với quy mô gần 37.738 ha, 'Quy hoạch chung đô thị Buôn Ma Thuột đến năm 2050" không chỉ định hình lại cấu trúc đô thị trung tâm Tây Nguyên mà còn mở ra không gian phát triển mới cho công nghiệp chế biến, logistics, thương mại, dịch vụ và du lịch. Tuy nhiên, khả năng chuyển hóa những định hướng này thành cơ hội đầu tư thực chất sẽ phụ thuộc lớn vào tiến độ hạ tầng, chất lượng dữ liệu quy hoạch và năng lực tổ chức thực hiện.
TP.Hồ Chí Minh cần quy hoạch sát thực tiễn và mở cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

TP.Hồ Chí Minh cần quy hoạch sát thực tiễn và mở cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Thảo luận tại tổ số 3, các đại biểu HĐND thành phố đề nghị cụ thể hóa quy hoạch bằng cơ chế thực hiện đồng bộ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng, đồng thời khai thác tốt hơn lợi thế nông nghiệp, logistics và du lịch.
Thị trường bất động sản đòi hỏi doanh nghiệp nâng năng lực thích ứng

Thị trường bất động sản đòi hỏi doanh nghiệp nâng năng lực thích ứng

Giao dịch giảm, tồn kho tăng trong khi tín dụng tiếp tục mở rộng cho thấy thị trường bất động sản còn nhiều điểm nghẽn. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, yêu cầu đặt ra là điều chỉnh sản phẩm, củng cố năng lực quản trị và thích ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh.
Lâm Đồng đề xuất bổ sung 531 tuyến đường vào bảng giá đất năm 2026

Lâm Đồng đề xuất bổ sung 531 tuyến đường vào bảng giá đất năm 2026

Bảng giá đất năm 2026 tại Lâm Đồng đang được rà soát, điều chỉnh nhằm phù hợp hơn với hạ tầng và biến động thị trường. Phương án đề xuất bổ sung 531 tuyến, đoạn đường mới, điều chỉnh tăng giá tại 78 tuyến và giảm giá tại 8 tuyến, đồng thời cập nhật thông tin địa giới hành chính sau sắp xếp.
TP. Hồ Chí Minh: Hạ tầng đồng bộ, khai mở dư địa tăng trưởng mới

TP. Hồ Chí Minh: Hạ tầng đồng bộ, khai mở dư địa tăng trưởng mới

Đẩy nhanh đầu tư hạ tầng giao thông, kiểm soát ngập úng, phát triển metro và nhà ở xã hội được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm để TP. Hồ Chí Minh mở rộng không gian đô thị, tăng cường kết nối liên vùng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu trở thành đô thị toàn cầu, Thành phố cần tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, nguồn vốn và tổ chức triển khai dự án.
Hạ tầng và khả năng kết nối định hình xu hướng lựa chọn bất động sản TP. Hồ Chí Minh

Hạ tầng và khả năng kết nối định hình xu hướng lựa chọn bất động sản TP. Hồ Chí Minh

Nhu cầu tìm kiếm bất động sản tại TP. Hồ Chí Minh đang phân hóa giữa các khu vực, trong khi tỷ trọng quan tâm đến thị trường vệ tinh tăng lên. Giá bán, khả năng chi trả và kết nối giao thông tiếp tục là những yếu tố đáng chú ý.
Hà Nội tái định hình nông thôn: Chuyển đổi đất đai phải bảo đảm sinh kế cho người dân

Hà Nội tái định hình nông thôn: Chuyển đổi đất đai phải bảo đảm sinh kế cho người dân

Quá trình đô thị hóa đang mở ra những thay đổi lớn đối với nông nghiệp, nông dân và nông thôn Hà Nội. Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, bên cạnh phát triển hạ tầng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, Thành phố cần chú trọng chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và hỗ trợ người dân thích ứng với phương thức sản xuất mới.
TP. Hồ Chí Minh chuẩn bị quyết định quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm

TP. Hồ Chí Minh chuẩn bị quyết định quy hoạch tổng thể với tầm nhìn 100 năm

Quy hoạch tổng thể TP. Hồ Chí Minh thời kỳ 2025–2050, tầm nhìn 100 năm dự kiến được đưa ra xem xét tại kỳ họp chuyên đề lần thứ sáu của HĐND Thành phố khóa XI. Cùng với đó, hàng loạt cơ chế huy động vốn, phát triển hạ tầng, thu hút đầu tư và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng sẽ được xem xét.
Đắk Lắk: Khơi thông nguồn lực đất đai, công khai danh mục 45 khu đất dự kiến đấu giá năm 2026

Đắk Lắk: Khơi thông nguồn lực đất đai, công khai danh mục 45 khu đất dự kiến đấu giá năm 2026

Nhằm kiến tạo môi trường đầu tư minh bạch và chủ động cung cấp dữ liệu thị trường cho cộng đồng doanh nghiệp, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Đắk Lắk vừa phối hợp cùng Hiệp hội Bất động sản tỉnh tổ chức Chương trình giới thiệu thông tin quỹ đất dự kiến đấu giá năm 2026 (lần thứ hai). Đây được xem là động thái then chốt giúp khơi thông nguồn lực đất đai, mở ra cơ hội vàng đón đầu làn sóng đầu tư vào khu vực kinh tế trọng điểm Tây Nguyên trong kỷ nguyên hội nhập.
bao-hiem-that-nghiep