Doanh nghiệp hạ tầng Việt trước thách thức nhà đầu tư ngoại

Năm 2025, Việt Nam bước vào giai đoạn đầu tư hạ tầng mạnh mẽ nhất trong hơn một thập kỷ qua. Với tổng vốn đầu tư công ước đạt 875 nghìn tỷ đồng – tăng gần 38% so với năm trước – hàng loạt dự án giao thông, năng lượng, logistics, đô thị thông minh được triển khai trên khắp cả nước. Cùng lúc, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam trong 5 tháng đầu năm đạt gần 18,4 tỷ USD, tăng hơn 51% so với cùng kỳ. Trong đó, lĩnh vực phát triển hạ tầng công nghiệp và bất động sản chiếm tỷ trọng lớn, cho thấy sức hút ngày càng lớn của thị trường Việt Nam đối với nhà đầu tư ngoại.

Sự hiện diện của các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Singapore… đang dần định hình lại bức tranh ngành hạ tầng trong nước. Với lợi thế về vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản trị dự án quy mô lớn, các tập đoàn ngoại nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần trong các gói thầu lớn, đặc biệt là các dự án PPP, BOT, BT.

Doanh nghiệp hạ tầng Việt trước thách thức nhà đầu tư ngoại

Trước áp lực cạnh tranh gay gắt, nhiều doanh nghiệp hạ tầng Việt buộc phải thay đổi. Không ít doanh nghiệp từng là “ông lớn” một thời trong lĩnh vực xây lắp, thi công giao thông, hiện đang phải chật vật tái cấu trúc. Làn sóng đầu tư công giai đoạn 2021–2025 là cơ hội nhưng cũng là thách thức với doanh nghiệp nội địa, khi tiêu chuẩn kỹ thuật, quản trị dự án và tiến độ ngày càng siết chặt theo yêu cầu của các nhà tài trợ quốc tế và đối tác nước ngoài.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng bị động. Một số tên tuổi trong ngành như Cienco4, Coteccons, Hòa Bình, Fecon… đã có chiến lược thích ứng rõ rệt. Từ việc nâng cao năng lực tài chính, mở rộng liên doanh liên kết với đối tác ngoại, đến việc đầu tư vào công nghệ thi công hiện đại và đào tạo đội ngũ kỹ sư theo chuẩn quốc tế, những doanh nghiệp này đang tìm cách trụ vững và mở rộng vai trò trong chuỗi dự án lớn.

Ngoài ra, xu hướng hợp tác công – tư (PPP) được đẩy mạnh cũng đang tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp trong nước nếu biết tận dụng thời cơ. Việc Chính phủ ưu tiên các doanh nghiệp nội trong đấu thầu các gói dự án đầu tư công, đồng thời ban hành các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng và đất đai là cú hích đáng kể, nhưng vẫn chưa đủ. Vấn đề lớn nhất vẫn là năng lực cạnh tranh cốt lõi – từ quản trị, tài chính đến công nghệ và khả năng điều hành dự án phức tạp.

Sự cạnh tranh không dừng lại ở thị trường trong nước. Khi Việt Nam trở thành điểm trung chuyển sản xuất toàn cầu và cửa ngõ thương mại Đông Nam Á, các dự án hạ tầng kết nối vùng, đặc biệt trong hành lang kinh tế Bắc – Nam, Đông – Tây sẽ là nơi thể hiện năng lực của các doanh nghiệp Việt. Đây cũng là lúc cần sự “bứt phá” cả về tư duy và hành động.

Có thể thấy, thị phần không dễ giữ nếu doanh nghiệp hạ tầng nội địa không tái cấu trúc kịp thời. Nhưng cơ hội vẫn còn – nhất là khi Việt Nam đang đặt mục tiêu trở thành nước thu nhập trung bình cao trước năm 2035, với hạ tầng là động lực then chốt. Điều mà các doanh nghiệp Việt cần hiện nay không chỉ là sự hỗ trợ chính sách, mà còn là bản lĩnh tự chuyển mình, sẵn sàng bước vào cuộc chơi lớn.

Trong cuộc đua giữa nội – ngoại này, nếu doanh nghiệp Việt tìm được lối đi riêng, tận dụng sức mạnh bản địa và nâng tầm chuẩn mực hoạt động, họ hoàn toàn có thể không chỉ là người trụ lại, mà còn là người thắng cuộc trên chính sân nhà.