Định hình Hà Nội 100 năm hướng tới đô thị đa cực, thông minh và bền vững

Định hình Hà Nội 100 năm hướng tới đô thị đa cực, thông minh và bền vững

Mô hình đô thị đa cực và “chùm đô thị hướng tâm”

Đồ án quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội đang được UBND TP Hà Nội lấy ý kiến có quy mô lớn, với báo cáo thuyết minh hơn 1.100 trang do liên danh 6 đơn vị tư vấn thực hiện.

Điểm đáng chú ý là định hướng phát triển theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, trong đó Hà Nội giữ vai trò đô thị hạt nhân – trung tâm chính trị, kinh tế, khoa học – công nghệ và kết nối quốc tế. Bao quanh là hệ thống đô thị vệ tinh, chia sẻ chức năng và giảm tải cho khu vực nội đô.

Quy hoạch đưa ra 11 nhóm giải pháp đột phá, đồng thời hình thành cấu trúc phát triển gồm: 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn, 9 trục động lực.

Các yếu tố này được kết nối bằng hệ thống vành đai, hành lang kinh tế và không gian di sản, tạo liên kết vùng – quốc gia – quốc tế, bao gồm cả kết nối tới biên giới và cảng biển.

Đặc biệt, không gian văn hóa – cảnh quan được nhấn mạnh dọc các tuyến sông lớn như sông Hồng, sông Đà, sông Đuống, kết hợp với vành đai xanh phía Tây nhằm phát triển du lịch, sinh thái và bảo tồn di sản.

Hà Nội được định vị là đầu mối giao thông quan trọng nhất vùng Thủ đô, với trọng tâm là phát triển hệ thống giao thông hiện đại và liên kết vùng.

Thành phố sẽ đẩy mạnh đường sắt đô thị và liên vùng theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development), các tuyến đường sắt tốc độ cao, mở rộng sân bay Nội Bài và nghiên cứu sân bay thứ hai.

Cùng với đó là chiến lược phát triển 4 trục cảnh quan lớn, đóng vai trò động lực không gian và kinh tế: Trục sông Hồng: xương sống cảnh quan – văn hóa; Hồ Tây – Cổ Loa: gắn với trung tâm triển lãm quốc gia, du lịch di sản và dịch vụ y tế – MICE; Nhật Tân – Nội Bài: phát triển thành phố thông minh, tháp tài chính 108 tầng, trung tâm thương mại – công nghệ; Hồ Tây – Ba Vì: kết nối lõi lịch sử với không gian sinh thái, văn hóa và nghiên cứu

Song song, khu vực nội đô lịch sử được tái cấu trúc với ưu tiên bảo tồn các không gian đặc thù như Ba Đình, hồ Gươm, phố cổ, hồ Tây và trục sông Hồng.

Chuyển đổi số và tư duy quy hoạch mới

Các chuyên gia cho rằng điểm nghẽn lớn của nhiều quy hoạch trước đây là thiếu tính tích hợp và khả thi, khiến nhiều ý tưởng chỉ tồn tại trên giấy.

Theo KTS Trần Huy Ánh, quy hoạch mới cần dựa trên công nghệ số và dữ liệu lớn để điều phối đa ngành, thay vì cách tiếp cận truyền thống. Một trong những công cụ quan trọng là xây dựng “bản đồ số toàn thành phố”, tích hợp các lớp dữ liệu về dân cư, giao thông, môi trường và hạ tầng.

Bên cạnh đó, quá trình tái thiết đô thị cần mở rộng ra toàn bộ không gian phát triển, từ khu cũ đến khu mới, các trục giao thông lớn và cả những khu đô thị bị bỏ hoang. Đây là hành trình dài hạn, kéo dài nhiều thập kỷ, thậm chí cả thế kỷ.

TS.KTS Phạm Anh Tuấn cũng lưu ý, quy hoạch cần chuyển từ tư duy “lấp đầy không gian” sang tiếp cận sinh thái bền vững, dựa vào tự nhiên, nhằm đảm bảo cân bằng giữa phát triển và bảo tồn.