Diễn biến lạm phát tháng 01/2026: Lạm phát cơ bản duy trì ở mức cao dù CPI tăng nhẹ

Theo báo cáo công bố ngày 1/2/2026 của Cục Thống kê, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 01/2026 chỉ tăng 0,05% so với tháng trước – mức tăng thấp nhất của tháng 1 trong giai đoạn 2022–2026. Tuy nhiên, diễn biến này chưa phản ánh đầy đủ áp lực lạm phát đang hiện hữu, khi lạm phát cơ bản tăng tới 3,19% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn đáng kể so với mức tăng CPI bình quân chung là 2,53%.

Khoảng cách giữa CPI và lạm phát cơ bản

Sự chênh lệch giữa CPI chung và lạm phát cơ bản tiếp tục cho thấy những yếu tố nền tảng của lạm phát vẫn đang chịu sức ép. Lạm phát cơ bản được tính toán sau khi loại trừ các mặt hàng có biến động mạnh hoặc do Nhà nước quản lý như lương thực, thực phẩm tươi sống, năng lượng và dịch vụ công. Trong tháng 01/2026, giá lương thực và năng lượng – đặc biệt là xăng dầu – giảm khá mạnh, qua đó kéo CPI chung xuống thấp. Tuy nhiên, các yếu tố này không được tính vào rổ lạm phát cơ bản, khiến chỉ số lạm phát cơ bản duy trì ở mức cao hơn CPI chung.

Diễn biến lạm phát tháng 01/2026: Lạm phát cơ bản duy trì ở mức cao dù CPI tăng nhẹ

Nhu cầu tiêu dùng dịp Tết tạo áp lực tăng giá

Áp lực lạm phát trong tháng đầu năm 2026 chịu tác động đáng kể từ nhu cầu tiêu dùng tăng cao trong dịp chuẩn bị Tết Nguyên đán Bính Ngọ. Một số nhóm hàng, dịch vụ ghi nhận mức tăng rõ nét so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 5,6%, là nhóm có mức tăng mạnh nhất, góp phần làm CPI chung tăng khoảng 1,27 điểm phần trăm. Nguyên nhân chủ yếu đến từ giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng tới 11,34% và giá thuê nhà tăng 5,09%, phản ánh áp lực chi phí đầu vào và nhu cầu thuê nhà tại các đô thị lớn.

Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 3,64% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, giá thịt lợn tăng 3,76% do nguồn cung chưa phục hồi hoàn toàn sau giai đoạn tái đàn chậm, trong khi chi phí thức ăn chăn nuôi vẫn duy trì ở mức cao.

Nhóm giáo dục cũng ghi nhận mức tăng 3,14% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu do các cơ sở giáo dục dân lập, tư thục và dạy nghề điều chỉnh học phí cho năm học mới.

Giá vàng biến động mạnh, USD giảm nhẹ

Bức tranh giá cả tháng 01/2026 còn ghi nhận diễn biến đáng chú ý từ thị trường vàng. Chỉ số giá vàng tăng 5,02% so với tháng trước và tăng tới 77,1% so với cùng kỳ năm trước. Giá vàng trong nước biến động cùng chiều với giá thế giới trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và bất ổn kinh tế toàn cầu, làm gia tăng nhu cầu nắm giữ tài sản an toàn.

Ngược lại, chỉ số giá đô la Mỹ giảm 0,29% so với tháng trước, phản ánh kỳ vọng của thị trường về khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) nới lỏng chính sách tiền tệ trong thời gian tới.

Những yếu tố kìm giữ đà tăng CPI

Mặc dù nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ tăng giá, CPI tháng 01/2026 chỉ tăng nhẹ nhờ sự sụt giảm của một số nhóm hàng quan trọng.

Cụ thể, nhóm giao thông giảm 2,32% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng giảm 5,34% và giá dầu diezen giảm 3,23% sau các đợt điều chỉnh giá trong nước. Bên cạnh đó, giá rau tươi, khô và chế biến giảm mạnh 10,28% nhờ thời tiết thuận lợi cho sản xuất vụ đông, nguồn cung dồi dào.

Nhóm thông tin và truyền thông cũng giảm 0,15% do các doanh nghiệp đẩy mạnh chương trình khuyến mãi, xả hàng cuối năm đối với các sản phẩm điện thoại thông minh và máy tính bảng.

Áp lực lạm phát vẫn cần theo dõi sát

Nhìn chung, CPI tháng 01/2026 tăng thấp cho thấy vai trò rõ nét của các yếu tố kiềm chế giá trong ngắn hạn, đặc biệt là giá năng lượng và lương thực. Tuy nhiên, việc lạm phát cơ bản duy trì trên mức 3% cho thấy áp lực chi phí đẩy và cầu tiêu dùng nội tại vẫn còn hiện hữu. Đây là yếu tố cần tiếp tục được theo dõi chặt chẽ trong những tháng tiếp theo, nhất là trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng phục hồi và các chi phí đầu vào chưa có dấu hiệu giảm mạnh trong năm 2026.