Làm việc từ xa - “giải pháp mềm” ứng phó cú sốc năng lượng toàn cầu

Cú sốc nguồn cung và áp lực giảm tiêu thụ năng lượng

Diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% sản lượng dầu và khí hóa lỏng toàn cầu – đã tạo ra cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng. Nguồn cung bị gián đoạn trong khi nhu cầu vẫn ở mức cao khiến giá dầu leo thang, buộc các chính phủ phải tìm kiếm giải pháp không chỉ từ phía cung mà còn từ phía cầu.

Trong bối cảnh đó, thay vì chỉ tập trung đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, nhiều quốc gia đã chuyển hướng sang các biện pháp tiết giảm tiêu thụ năng lượng. Làm việc từ xa – từng được áp dụng rộng rãi trong đại dịch COVID-19 – đang được tái kích hoạt như một công cụ chính sách hiệu quả, ít tốn kém và có thể triển khai nhanh.

Làm việc từ xa - “giải pháp mềm” ứng phó cú sốc năng lượng toàn cầu

Nhiều quốc gia đồng loạt khuyến khích làm việc từ xa

Tại châu Á, các quốc gia như Pakistan, Thái Lan và Philippines đã đưa ra các khuyến nghị nhằm tiết kiệm năng lượng, bao gồm khuyến khích làm việc từ xa, áp dụng tuần làm việc 4 ngày và hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân.

Ở châu Âu, nhiều chính phủ cũng kêu gọi người dân giảm nhu cầu di chuyển, hạn chế sử dụng ô tô khi không cần thiết, đồng thời thúc đẩy làm việc từ xa để giảm áp lực lên hệ thống năng lượng.

Xu hướng này không phải là mới. Trong giai đoạn khủng hoảng năng lượng năm 2022 do xung đột Nga – Ukraine, nhiều quốc gia châu Âu đã áp dụng các biện pháp tương tự. Khi đó, việc mở rộng làm việc từ xa được ước tính giúp giảm khoảng 5% mức tiêu thụ khí đốt tại một số nền kinh tế.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, làm việc từ xa là một trong những biện pháp khẩn cấp có thể triển khai ngay để giảm nhu cầu dầu mỏ. Việc cắt giảm các chuyến đi làm hàng ngày không chỉ giúp tiết kiệm nhiên liệu mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống giao thông và ổn định giá năng lượng trong ngắn hạn.

Ngoài ra, IEA cũng khuyến nghị các biện pháp bổ trợ như giảm tốc độ xe trên cao tốc, tăng cường đi chung xe, hạn chế di chuyển bằng đường hàng không và khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây chỉ là giải pháp tình thế, khó có thể bù đắp hoàn toàn nếu tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài.

Một trong những yếu tố khiến các quốc gia buộc phải hành động nhanh là mức độ phụ thuộc cao vào năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông. Khu vực châu Á hiện nhập khẩu khoảng 60% dầu từ khu vực này, trong khi nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng cũng chịu ảnh hưởng lớn.

Trong khi đó, năng lực dự trữ của nhiều quốc gia còn hạn chế. Một số nước như Philippines hay Thái Lan chỉ duy trì được khoảng hai tháng dự trữ dầu, còn Pakistan thậm chí chỉ khoảng một tháng. Điều này khiến các biện pháp tiết kiệm năng lượng, trong đó có làm việc từ xa, trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Góc nhìn từ Việt Nam: Chủ động thích ứng, giảm áp lực chi phí

Đối với Việt Nam, dù không nằm trong tâm điểm xung đột, nền kinh tế vẫn chịu tác động gián tiếp từ biến động giá năng lượng toàn cầu, đặc biệt là chi phí vận tải, sản xuất và logistics.

Trong bối cảnh đó, việc linh hoạt áp dụng mô hình làm việc từ xa hoặc kết hợp trực tiếp – trực tuyến tại một số lĩnh vực phù hợp có thể trở thành giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp tiết giảm chi phí vận hành, đồng thời giảm áp lực tiêu thụ nhiên liệu và hạ tầng giao thông tại các đô thị lớn.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng hiệu quả của làm việc từ xa cần được đánh giá toàn diện. Dù giúp giảm nhu cầu di chuyển và tiêu thụ năng lượng tại văn phòng, mô hình này có thể làm gia tăng mức sử dụng điện tại hộ gia đình, đặc biệt trong điều kiện thời tiết cực đoan.

Trong bối cảnh hiện nay, làm việc từ xa không còn đơn thuần là một xu hướng lao động linh hoạt, mà đang dần được nhìn nhận như một công cụ điều tiết năng lượng ở cấp độ chính sách.

Nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục kéo dài, xu hướng này nhiều khả năng sẽ được duy trì và mở rộng, đặc biệt tại các nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng. Tuy nhiên, về dài hạn, bài toán an ninh năng lượng vẫn đòi hỏi các giải pháp căn cơ hơn, bao gồm đa dạng hóa nguồn cung và thúc đẩy chuyển dịch sang các nguồn năng lượng bền vững.